Bài giảng môn Cơ sở dữ liệu - Chương 4: Đại số quan hệ
Nội dung chi tiết
Giới thiệu
Đại số quan hệ
Phép toán tập hợp
Phép chọn
Phép chiếu
Phép tích Cartesian
Phép kết
Phép chia
Các phép toán khác
Các thao tác cập nhật trên quan hệ
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng môn Cơ sở dữ liệu - Chương 4: Đại số quan hệ", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng môn Cơ sở dữ liệu - Chương 4: Đại số quan hệ
![Bài giảng môn Cơ sở dữ liệu - Chương 4: Đại số quan hệ Bài giảng môn Cơ sở dữ liệu - Chương 4: Đại số quan hệ](https://s1.tailieuvn.net/xb70nb5jd4llaq8g/thumb/2021/11/22/bai-giang-mon-co-so-du-lieu-chuong-4-dai-so-quan-he_IvhgS9hEpO.jpg)
Chương 4 Đại số quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 2 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 3 Giới thiệu Xét một số xử lý trên quan hệ NHANVIEN - Thêm mới một nhân viên - Chuyển nhân viên có tên là “Tùng” sang phòng số 1 Cho biết họ tên và ngày sinh các nhân viên có lương trên 40000 5 4 TENNV HONV NGSINH DCHI PHAI LUONG PHONG Tung Nguyen 12/08/1955 638 NVC Q5 Nam 40000 Hang Bui 07/19/1968 332 NTH Q1 Nu 25000 Nhu Le 06/20/1951 291 HVH QPN Nu 43000 4 Hung Nguyen 09/15/1962 Ba Ria VT Nam 38000 5 Quang Pham 11/10/1937 450 TV HN Nam 55000 1 1 Nhu Le 06/20/1951 Quang Pham 11/10/1937 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 4 Giới thiệu (tt) Có 2 loại xử lý - Làm thay đổi dữ liệu (cập nhật) • Thêm mới, xóa và sửa - Không làm thay đổi dữ liệu (rút trích) • Truy vấn (query) Thực hiện các xử lý - Đại số quan hệ (Relational Algebra) • Biểu diễn câu truy vấn dưới dạng biểu thức - Phép tính quan hệ (Relational Calculus) • Biểu diễn kết quả - SQL (Structured Query Language) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 5 Nhắc lại Đại số - Toán tử (operator) - Toán hạng (operand) Trong số học - Toán tử: +, -, *, / - Toán hạng - biến (variables): x, y, z - Hằng (constant) - Biểu thức • (x+7) / (y-3) • (x+y)*z and/or (x+7) / (y-3) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 6 Đại số quan hệ Biến là các quan hệ - Tập hợp (set) Toán tử là các phép toán (operations) - Trên tập hợp • Hội (union) • Giao (intersec) • Trừ (difference) - Rút trích 1 phần của quan hệ • Chọn (selection) • Chiếu (projection) - Kết hợp các quan hệ • Tích Cartesian (Cartesian product) • Kết (join) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 7 Đại số quan hệ (tt) Hằng số là thể hiện của quan hệ Biểu thức - Được gọi là câu truy vấn - Là chuỗi các phép toán đại số quan hệ - Kết quả trả về là một thể hiện của quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 8 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 9 Phép toán tập hợp Quan hệ là tập hợp các bộ - Phép hội R S - Phép giao R S - Phép trừ R S Tính khả hợp (Union Compatibility) - Hai lược đồ quan hệ R(A1, A2, , An) và S(B1, B2, , Bn) là khả hợp nếu • Cùng bậc n • Và có DOM(Ai)=DOM(Bi) , 1 i n Kết quả của , , và là một quan hệ có cùng tên thuộc tính với quan hệ đầu tiên (R) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 10 Phép toán tập hợp (tt) Ví dụ TENNV NGSINH PHAI Tung 12/08/1955 Nam Hang 07/19/1968 Nu Nhu 06/20/1951 Nu Hung 09/15/1962 Nam NHAN_VIEN TENTN NG_SINH PHAITN Trinh 04/05/1986 Nu Khang 10/25/1983 Nam Phuong 05/03/1958 Nu Minh 02/28/1942 Nam THAN_NHAN Chau 12/30/1988 Nu Bậc n=3 DOM(TENNV) = DOM(TENTN) DOM(NGSINH) = DOM(NG_SINH) DOM(PHAI) = DOM(PHAITN) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 11 Phép hội Cho 2 quan hệ R và S khả hợp Phép hội của R và S - Ký hiệu R S - Là một quan hệ gồm các bộ thuộc R hoặc thuộc S, hoặc cả hai (các bộ trùng lắp sẽ bị bỏ) Ví dụ R S = { t / t R t S } A B R 1 2 1 A B S 2 3 A B R S 1 2 1 3 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 12 Phép giao Cho 2 quan hệ R và S khả hợp Phép giao của R và S - Ký hiệu R S - Là một quan hệ gồm các bộ thuộc R đồng thời thuộc S Ví dụ R S = { t / t R t S } A B R 1 2 1 A B S 2 3 R S 2 A B Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 13 Phép trừ Cho 2 quan hệ R và S khả hợp Phép giao của R và S - Ký hiệu R S - Là một quan hệ gồm các bộ thuộc R và không thuộc S Ví dụ R S = { t / t R t S } A B R 1 2 1 A B S 2 3 R - S A B 1 1 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 14 Các tính chất Giao hoán Kết hợp R S = S R R S = S R R (S T) = (R S) T R (S T) = (R S) T Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 15 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 16 Phép chọn Được dùng để lấy ra các bộ của quan hệ R Các bộ được chọn phải thỏa mãn điều kiện chọn P Ký hiệu P là biểu thức gồm các mệnh đề có dạng - - • gồm , , , , , • Các mệnh đề được nối lại nhờ các phép , , P (R) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 17 Phép chọn (tt) Kết quả trả về là một quan hệ - Có cùng danh sách thuộc tính với R - Có số bộ luôn ít hơn hoặc bằng số bộ của R Ví dụ (A=B)(D>5) (R) A B R C 1 5 12 23 D 7 7 3 10 A B C 1 23 D 7 10 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 18 Phép chọn (tt) Phép chọn có tính giao hoán p1 ( p2 (R)) = p2 ( p1 (R)) = p1 p2 (R) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 19 Ví dụ 1 Cho biết các nhân viên ở phòng số 4 - Quan hệ: NHANVIEN - Thuộc tính: PHG - Điều kiện: PHG=4 P (R) PHG=4 (NHANVIEN) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 21 Ví dụ 2 Tìm các nhân viên có lương trên 25000 ở phòng 4 hoặc các nhân viên có lương trên 30000 ở phòng 5 - Quan hệ: NHANVIEN - Thuộc tính: LUONG, PHG - Điều kiện: • LUONG>25000 và PHG=4 hoặc • LUONG>30000 và PHG=5 (LUONG>25000 PHONG=4) (LUONG>30000 PHONG=5) (NHAN_VIEN) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 23 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 24 Phép chiếu Được dùng để lấy ra một vài cột của quan hệ R Ký hiệu Kết quả trả về là một quan hệ - Có k thuộc tính - Có số bộ luôn ít hơn hoặc bằng số bộ của R Ví dụ A1, A2, , Ak(R) A B R 10 20 30 C 1 1 1 40 2 A,C (R) A C 1 1 2 A,C (R) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 25 Phép chiếu (tt) Phép chiếu không có tính giao hoán A1, A2, , An( A1, A2, , Am(R)) = A1, A2, , An (R) , với n m X,Y (R) = X ( Y (R)) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 26 Ví dụ 3 Cho biết họ tên và lương của các nhân viên Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 28 Ví dụ 4 Cho biết mã nhân viên có tham gia đề án hoặc có thân nhân Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 30 Ví dụ 5 Cho biết mã nhân viên có người thân và có tham gia đề án Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 31 Ví dụ 6 Cho biết mã nhân viên không có thân nhân nào Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 32 Phép chiếu tổng quát Mở rộng phép chiếu bằng cách cho phép sử dụng các phép toán số học trong danh sách thuộc tính Ký hiệu F1, F2, , Fn (E) - E là biểu thức ĐSQH - F1, F2, , Fn là các biểu thức số học liên quan đến • Hằng số • Thuộc tính trong E Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 33 Ví dụ 7 Cho biết họ tên của các nhân viên và lương của họ sau khi tăng 10% HONV, TENNV, LUONG*1.1 (NHANVIEN) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 34 Chuỗi các phép toán Kết hợp các phép toán đại số quan hệ - Lồng các biểu thức lại với nhau - Thực hiện từng phép toán một • B1 • B2 A1, A2, , Ak (P (R)) P ( A1, A2, , Ak (R)) P (R) A1, A2, , Ak (Quan hệ kết quả ở B1) Cần đặt tên cho quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 35 Phép gán Được sử dụng để nhận lấy kết quả trả về của một phép toán - Thường là kết quả trung gian trong chuỗi các phép toán Ký hiệu Ví dụ - B1 - B2 S P (R) KQ A1, A2, , Ak (S) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 36 Phép đổi tên Được dùng để đổi tên - Quan hệ - Thuộc tính S(R) : Đổi tên quan hệ R thành S Xét quan hệ R(B, C, D) X, C, D (R) : Đổi tên thuộc tính B thành X Đổi tên quan hệ R thành S và thuộc tính B thành X S(X,C,D)(R) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 37 Ví dụ 8 Cho biết họ và tên nhân viên làm việc ở phòng số 4 C1: C2: HONV, TENNV (PHG=4 (NHANVIEN)) NV_P4 PHG=4 (NHANVIEN) KQ HONV, TENNV (NV_P4) KQ(HO, TEN) HONV, TENNV (NV_P4) KQ(HO, TEN) ( HONV, TENNV (NV_P4)) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 38 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 39 Phép tích Cartesian Được dùng để kết hợp các bộ của các quan hệ lại với nhau Ký hiệu Kết quả trả về là một quan hệ Q - Mỗi bộ của Q là tổ hợp giữa 1 bộ trong R và 1 bộ trong S - Nếu R có u bộ và S có v bộ thì Q sẽ có u v bộ - Nếu R có n thuộc tính và S có m thuộc tính thì Q sẽ có n + m thuộc tính (R+ S+ ) R S Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 40 Phép tích Cartesian (tt) Ví dụ A B R 1 2 B C S 10 10 D + + 20 - 10 - X (X,C,D) (S) R S A B 1 2 2 1 1 1 2 2 X C 10 10 10 10 20 10 20 10 D + + + + - - - - Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 41 Phép tích Cartesian (tt) Ví dụ A B R 1 2 B C S 10 10 D + + 20 - 10 - unambiguous A R.B 1 2 2 1 1 1 2 2 S.B C 10 10 10 10 20 10 20 10 D + + + + - - - - R S Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 42 Phép tích Cartesian (tt) Thông thường theo sau phép tích Cartesian là phép chọn R S A R.B 1 2 2 1 1 1 2 2 S.B C 10 10 10 10 20 10 20 10 D + + + + - - - - A=S.B (R S) A R.B 1 2 2 S.B C 10 10 20 D + + - Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 43 Ví dụ 9 Với mỗi phòng ban, cho biết thông tin của người trưởng phòng TENPHG MAPHG TRPHG NG_NHANCHUC Nghien cuu 5 333445555 05/22/1988 Dieu hanh 4 987987987 01/01/1995 Quan ly 1 888665555 06/19/1981 TENNV HONV NGSINH DCHI PHAI LUONG PHG Tung Nguyen 12/08/1955 638 NVC Q5 Nam 40000 5 Hang Bui 07/19/1968 332 NTH Q1 Nu 25000 4 Nhu Le 06/20/1951 291 HVH QPN Nu 43000 4 Hung Nguyen 09/15/1962 Ba Ria VT Nam 38000 5 333445555 987987987 987654321 999887777 MANV Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 46 Ví dụ 9 (tt) B1: Tích Cartesian PHONGBAN và NHANVIEN B2: Chọn ra những bộ thỏa TRPHG=MANV PB_NV (NHANVIEN PHONGBAN) KQ TRPHG=MANV(PB_NV) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 47 Ví dụ 10 Cho biết lương cao nhất trong công ty TENNV HONV LUONG Tung Nguyen 40000 Hang Bui 25000 Nhu Le 43000 Hung Nguyen 38000 LUONG 40000 25000 43000 38000 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 48 Ví dụ 10 (tt) B1: Chọn ra những lương không phải là lớn nhất B2: Lấy tập hợp lương trừ đi lương trong R3 R1 ( LUONG (NHANVIEN)) R2 NHAN_VIEN.LUONG < R1.LUONG(NHANVIEN R1) R3 R2.LUONG (R2) KQ LUONG (NHANVIEN) R3 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 49 Ví dụ 11 Cho biết các phòng ban có cùng địa điểm với phòng số 5 - Quan hệ: DIADIEM_PHG - Thuộc tính: DIADIEM, MAPHG - Điều kiện: MAPHG=5 Phòng 5 có tập hợp những địa điểm nào? Phòng nào có địa điểm nằm trong trong tập hợp đó? DIADIEMMAPHG 1 4 5 5 TP HCM VUNGTAU NHATRANG HA NOI 5 TP HCM DIADIEMMAPHG 1 4 5 5 TP HCM VUNGTAU NHATRANG HA NOI 5 TP HCM Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 50 Ví dụ 11 (tt) B1: Tìm các địa điểm của phòng 5 B2: Lấy ra các phòng có cùng địa điểm với DD_P5 DD_P5(DD) DIADIEM (MAPHG=5 (DIADIEM_PHG)) R2 DIADIEM=DD (R1 DD_P5) KQ MAPHG (R2) R1 MAPHG 5 (DIADIEM_PHG) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 52 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết - Kết tự nhiên (Natural join) - Kết có điều kiện tổng quát (Theta join) - Kết bằng (Equi join) Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 53 Phép kết Được dùng để tổ hợp 2 bộ có liên quan từ 2 quan hệ thành 1 bộ Ký hiệu R S - R(A1, A2, , An) và S(B1, B2, , Bm) Kết quả của phép kết là một quan hệ Q - Có n + m thuộc tính Q(A1, A2, , An, B1, B2, , Bm) - Mỗi bộ của Q là tổ hợp của 2 bộ trong R và S, thỏa mãn một số điều kiện kết nào đó • Có dạng Ai Bj • Ai là thuộc tính của R, Bj là thuộc tính của S • Ai và Bj có cùng miền giá trị • là phép so sánh , , , , , Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 54 Phép kết (tt) Phân loại - Kết theta (theta join) là phép kết có điều kiện • Ký hiệu R C S • C gọi là điều kiện kết trên thuộc tính - Kết bằng (equi join) khi C là điều kiện so sánh bằng - Kết tự nhiên (natural join) • Ký hiệu R S hay R S • R+ S+ • Kết quả của phép kết bằng bỏ bớt đi 1 cột giống nhau Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 55 Phép kết (tt) Ví dụ phép kết theta D E 3 S 6 1 2 A B 1 R 4 2 5 C 3 6 7 8 9 R B<D S 1 2 3 3 1 1 2 3 6 2 4 5 6 6 2 A B C D E R C S = C(R S) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 56 Phép kết (tt) Ví dụ phép kết bằng D E 3 S 6 1 2 A B 1 R 4 2 5 C 3 6 7 8 9 R C=D S A B 1 2 C 3 4 5 6 D 3 E 1 6 2 C D 3 S 6 1 2 A B 1 R 4 2 5 C 3 6 7 8 9 R C=S.C S A B 1 2 C 3 4 5 6 S.C 3 D 1 6 2 S.C (S.C,D) S Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 57 Phép kết (tt) Ví dụ phép kết tự nhiên R S C D 3 S 6 1 2 A B 1 R 4 2 5 C 3 6 7 8 9 A B 1 2 C 3 4 5 6 S.C 3 D 1 6 2 A B 1 2 C 3 4 5 6 D 1 2 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 58 Ví dụ 12 Cho biết nhân viên có lương lớn hơn lương của nhân viên „Tùng‟ - Quan hệ: NHAN_VIEN - Thuộc tính: LUONG NHAN_VIEN(HONV, TENNV, MANV, , LUONG, PHG) R1(LG) LUONG (TENNV=‘Tung’ (NHANVIEN)) KQ NHAN_VIEN LUONG>LG R1 KQ(HONV, TENNV, MANV, , LUONG, PHG, LG) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 59 Ví dụ 13 Với mỗi nhân viên, hãy cho biết thông tin của phòng ban mà họ đang làm việc - Quan hệ: NHAN_VIEN, PHONG_BAN PHONGBAN(TENPHG, MAPHG, TRPHG, NG_NHANCHUC) NHANVIEN(HONV, TENNV, MANV, , PHG) KQ NHANVIEN PHG=MAPHG PHONGBAN KQ(HONV, TENNV, MANV, , PHG, TENPHG, MAPHG, ) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 60 Ví dụ 13 Với mỗi phòng ban hãy cho biết các địa điểm của phòng ban đó - Quan hệ: PHONG_BAN, DDIEM_PHG PHONGBAN(TENPHG, MAPHG, TRPHG, NGAY_NHANCHUC) DDIEM_PHG(MAPHG, DIADIEM) KQ PHONGBAN DDIEM_PHG KQ(TENPHG, MAPHG, TRPHG, NGAY_NHANCHUC, DIADIEM) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 61 Ví dụ 14 Với mỗi phòng ban, cho biết thông tin của người trưởng phòng Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 62 Ví dụ 15 Cho biết lương cao nhất trong công ty Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 63 Ví dụ 16 Cho biết phòng ban có cùng địa điểm với phòng 5 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 64 Tập đầy đủ các phép toán ĐSQH Tập các phép toán , , , , được gọi là tập đầy đủ các phép toán ĐSQH - Nghĩa là các phép toán có thể được biểu diễn qua chúng - Ví dụ • RS = RS ((R S) (S R)) • R CS =C(R S) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 65 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 66 Phép chia Được dùng để lấy ra một số bộ trong quan hệ R sao cho thỏa với tất cả các bộ trong quan hệ S Ký hiệu R S - R(Z) và S(X) • Z là tập thuộc tính của R, X là tập thuộc tính của S • X Z Kết quả của phép chia là một quan hệ T(Y) - Với Y=Z-X - Có t là một bộ của T nếu với mọi bộ tS S, tồn tại bộ tR R thỏa 2 điều kiện • tR(Y) = t • tR(X) = tS(X) X Y T(Y)S(X)R(Z) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 67 Phép chia (tt) Ví dụ A B a a a a a a a a C D a b a a b a b b E 1 3 1 1 1 1 1 1 R D E a S b 1 1 R S A B C a a Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 68 Ví dụ 17 Cho biết mã nhân viên tham gia tất cả các đề án - Quan hệ: PHANCONG, DEAN - Thuộc tính: MANV Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 69 Ví dụ 18 Cho biết mã nhân viên tham gia tất cả các đề án do phòng số 4 phụ trách Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 70 Phép chia (tt) Biểu diễn phép chia thông qua tập đầy đủ các phép toán ĐSQH Q1 Y (R) Q2 Q1 S Q3 Y(Q2 R) T Q1 Q3 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 71 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác - Hàm kết hợp (Aggregation function) - Phép gom nhóm (Grouping) - Phép kết ngoài (Outer join) Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 72 Hàm kết hợp Nhận vào tập hợp các giá trị Trả về một giá trị đơn Gồm - AVG - MIN - MAX - SUM - COUNT Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 73 Hàm kết hợp (tt) Ví dụ A B 1 R 3 2 4 1 1 2 2 SUM(B) = 10 AVG(A) = 1.5 MIN(A) = 1 MAX(B) = 4 COUNT(A) = 4 Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 74 Phép gom nhóm Được dùng để phân chia quan hệ thành nhiều nhóm dựa trên điều kiện gom nhóm nào đó Ký hiệu - E là biểu thức ĐSQH - G1, G2, , Gn là các thuộc tính gom nhóm - F1, F2, , Fn là các hàm - A1, A2, , An là các thuộc tính tính toán trong hàm F G1, G2, , GnF1(A1), F2(A2), , Fn(An)(E) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 75 Phép gom nhóm (tt) Ví dụ SUM(C)(R) SUM_C 27 A B R 2 4 2 2 C 7 7 3 10 ASUM(C)(R) SUM_C 14 3 10 A Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 76 Ví dụ 17 Cho biết số lượng nhân viên và lương trung bình của cả công ty Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 77 Ví dụ 18 Cho biết số lượng nhân viên và lương trung bình của từng phòng ban Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 78 Ví dụ 19 Cho biết tên phòng ban có số lượng nhân viên đông nhất Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 79 Ví dụ 20 Cho biết tên nhân viên được phân công làm nhiều đề án nhất Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 80 Ví dụ 21 Cho biết tên phòng và số lượng nhân viên của phòng đó Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 81 Phép kết ngoài Mở rộng phép kết để tránh mất mát thông tin - Thực hiện phép kết - Lấy thêm các bộ không thỏa điều kiện kết Có 3 hình thức - Mở rộng bên trái - Mở rộng bên phải - Mở rộng 2 bên Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 82 Ví dụ 22 Cho biết họ tên nhân viên và tên phòng ban mà họ là trưởng phòng nếu có R1 NHANVIEN MANV=TRPHG PHONGBAN KQ HONV,TENNV, TENPHG (R1) TENNV HONV TENPHG Tung Nguyen Nghien cuu Hang Bui null Nhu Le null Vinh Pham Quan ly Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 83 Ví dụ 22-b Cho biết tên phòng ban và tên trưởng phòng của phòng ban đó nếu có. Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 84 Ví dụ 22-c Cho biết tên nhân viên và tên phòng ban mà nhân viên đó trực thuộc nếu có Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 85 Nội dung chi tiết Giới thiệu Đại số quan hệ Phép toán tập hợp Phép chọn Phép chiếu Phép tích Cartesian Phép kết Phép chia Các phép toán khác Các thao tác cập nhật trên quan hệ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 86 Các thao tác cập nhật Nội dung của CSDL có thể được cập nhật bằng các thao tác - Thêm (insertion) - Xóa (deletion) - Sửa (updating) Các thao tác cập nhật được diễn đạt thông qua phép toán gán Rnew các phép toán trên Rold Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 87 Thao tác thêm Được diễn đạt - R là quan hệ - E là một biểu thức ĐSQH Ví dụ - Phân công nhân viên có mã 123456789 làm thêm đề án mã số 20 với số giờ là 10 Rnew Rold E PHANCONG PHANCONG (‘123456789’, 20, 10) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 88 Thao tác xóa Được diễn đạt - R là quan hệ - E là một biểu thức ĐSQH Ví dụ - Xóa các phân công đề án của nhân viên 123456789 Rnew Rold E PHANCONG PHANCONG MANV=‘123456789’(PHANCONG) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 89 Ví dụ 23 Xóa những phân công đề án có địa điểm ở „Ha Noi‟ Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 90 Thao tác sửa Được diễn đạt - R là quan hệ - Fi là biểu thức tính toán cho ra giá trị mới của thuộc tính Ví dụ - Tăng thời gian làm việc cho tất cả nhân viên lên 1.5 lần Rnew F1, F2, , Fn (Rold) PHANCONG MA_NVIEN, SODA, THOIGIAN*1.5(PHANCONG) Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 91 Ví dụ 24 Các nhân viên làm việc trên 30 giờ sẽ được tăng thời gian làm việc lên 1.5 lần, còn lại tăng lên 2 lần Cơ sở dữ liệu - Khoa CNTT - ĐH KHTN TPHCM 92
File đính kèm:
bai_giang_mon_co_so_du_lieu_chuong_4_dai_so_quan_he.pdf