Tỉ lệ sa sút trí tuệ và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi tại xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng năm 2019

Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 24 * Số 1 * 2020 
 151 
TỈ LỆ SA SÚT TRÍ TUỆ VÀ NHU CẦU CHĂM SÓC SỨC KHỎE 
Ở NGƯỜI CAO TUỔI TẠI XÃ THẠNH PHÚ, HUYỆN MỸ XUYÊN, 
TỈNH SÓC TRĂNG NĂM 2019 
Sơn Thị Hằng*, Lê Thị Diễm Trinh*, Lê Văn Tâm*, Nguyễn Thanh Bình* 
TÓM TẮT 
Mục tiêu: nhằm đánh giá, sàng lọc các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến tỉ lệ sa sút trí tuệ và nhu cầu chăm 
sóc sức khỏe ở người cao tuổi tại cộng đồng. 
Đối tượng – Phương pháp nghiên cứu: Một nghiên cứu cắt ngang được tiến hành chọn ngẫu nhiên trên 
354 đối tượng người cao tuổi đang sinh sống tại 3 ấp của xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng năm 
2019 tham gia phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi soạn sẵn và đánh giá tình trạng sa sút trí tuệ bằng trắc 
nghiệm đánh giá nhận thức GPCOG. 
Kết quả: Cho thấy người cao tuổi có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ ngoài cộng đồng tại xã Thạnh Phú, huyện 
Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng là 37%, trong đó những người tuổi càng cao thì càng gia tăng nguy cơ mắc sa sút trí 
tuệ, những người có trình độ học vấn thấp có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn những người có trình độ học 
vấn cao. Tỉ lệ nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi tại địa điểm này là 82,5% trong đó, những người có 
nhu cầu chăm sóc sức khỏe có tỉ lệ sa sút trí tuệ là 36,3%. 
Conclusions: Việc nâng cao trình độ học vấn sẽ góp phần cải thiện được tình trạng sa sút trí tuệ trong 
tương lai, cơ sở y tế cần truyền thông giáo dục sức khỏe cho đối tượng người cao tuổi. Trắc nghiệm GPCOG có 
thể sử dụng để sàng lọc tình trạng sa sút trí tuệ tại cộng đồng. 
Từ khóa: sa sút trí tuệ, người cao tuổi 
ABSTRACT 
THE RATE OF DEMENTIA AND HEALTH CARE NEEDS IN THE ELDERLY 
IN THANH PHU COMMUNE, MY XUYEN DISTRICT, SOC TRANG PROVINCE 2019 
Son Thi Hang, Le Thi Diem Trinh, Le Van Tam, Nguyen Thanh Binh 
* Ho Chi Minh City Journal of Medicine * Vol. 24 - No. 1 - 2020: 151 - 154 
Objective: To evaluate, screen the risk factorsaffect the rate of dementia and health care needs for amon the 
elderly in the community. 
Methods: A cross-sectional study was conducted randomly on 354 the elderly living in 3 hamlets of Thanh 
Phu commune, My Xuyen district, Soc Trang province in 2019 they had participated in directly interviews by 
questionnaires and assess the dementia status by assessing CPCOG awareness. 
Results: As the result, the risks of dementia in the elderly in the community of Thanh Phu commune, My 
Xuyen district, Soc Trang province is 37%. In particular, the higher the ages are, the higher the risk of dementia 
is, people with low levels of education have higher risk of dementia than those with high levels of education. The 
proportion of health care needs in the elderly in this location is 82.5%, to those with dementia health care needs 
are 36.3%. 
Conclusions: Improving education will contribute to improving the status of dementia in the future, 
medical centers need to transmit health education programmes for the elderly. GPCOG tests can be used to screen 
for dementia in the community. 
*Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh 
Tác giả liên lạc: BS. Sơn Thị Hằng Email: [email protected] 
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 24 * Số 1 * 2020 Nghiên cứu Y học 
 152 
Keywords: dementia, elderly 
ĐẶT VẤN ĐỀ 
Sa sút trí tuệ hiện nay đang trở thành một 
vấn đề y tế công cộng, ngày càng phổ biến trên 
toàn cầu. Theo thống kê của tổ chức y tế thế 
giới, trên toàn thế giới có khoảng 50 triệu 
người bị sa sút trí tuệ, trong đó gần 60% tập 
trung chủ yếu ở các nước có thu nhập trung 
bình. Mỗi năm có gần 10 triệu trường hợp mới 
được phát hiện, dự đoán đạt 152 triệu vào năm 
2050, tương đương cứ 3 giây sẽ có một người 
mắc chứng sa sút trí tuệ. Sa sút trí tuệ đã tác 
động rất nhiều đến nền kinh tế của thế giới, 
tổng chi phí ước tính trên toàn thế giới về tình 
trạng sa sút trí tuệ là 818 tỷ USD trong năm 
2015, chiếm 1,09% GDP toàn cầu. Đến năm 
2018, chi phí toàn cầu liên quan đến tình trạng 
sa sút trí tuệ tăng lên trên 1000 tỷ USD(1). 
Tại Việt Nam, sức khỏe tâm thần mặc dù đã 
được quan tâm đến, tuy nhiên các nghiên cứu 
liên quan đến tình trạng sa sút trí tuệ ở người 
cao tuổi vẫn nhiều hạn chế. Xã Thạnh Phú, 
huyện Mỹ Xuyên của tỉnh Sóc Trăng là một xã 
có đông đồng bào dân tộc Khmer, đời sống vẫn 
còn nhiều khó khăn, trình độ học vấn của người 
dân còn thấp, kiến thức chăm sóc sức khỏe vẫn 
còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về sức khỏe tâm 
thần. Hiện chưa có nghiên cứu nào được thực 
hiện trên đối tượng người cao tuổi tại xã Thạnh 
Phú liên quan đến tình trạng sa sút trí tuệ. Vì 
thế, tôi lựa chọn thực hiện đề tài Tỉ lệ sa sút trí 
tuệ và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao 
tuổi tại xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh 
Sóc Trăng năm 2019. 
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 
Đối tượng nghiên cứu 
Người cao tuổi đang sinh sống tại xã Thạnh 
Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng từ 
15/10/2018-20/5/2019. 
Tiêu chuẩn lựa chọn 
Người dân từ 60 tuổi trở lên đang sống tại xã 
Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng. 
Đồng ý tham gia nghiên cứu. 
Tiêu chí loại ra 
Những đối tượng vắng nhà quá 2 lần, đang 
mắc bệnh nặng hoặc các bệnh truyền nhiễm cấp 
trong thời gian diễn ra nghiên cứu. 
Phương pháp nghiên cứu 
Thiết kế nghiên cứu 
Nghiên cứu cắt ngang mô tả. 
Cỡ mẫu nghiên cứu 
Nghiên cứu thực hiện trên 354 người cao 
tuổi đang sinh sống tại xã Thạnh Phú, huyện Mỹ 
Xuyên, tỉnh Sóc Trăng năm 2019. 
Kĩ thuật chọn mẫu 
Cách chọn mẫu: chọn mẫu cụm kết hợp 
ngẫu nhiên đơn 
Công cụ và phương pháp thu thập dữ liệu: 
đối tượng được phỏng vấn trực tiếpbằng bộ câu 
hỏi được soạn sẵn và bài trắc nghiệm đánh giá 
tình trạng nhận thức GPCOG(2). 
Phân tích và xử lí số liệu 
Số liệu được làm sạch và nhập liệu bằng 
phần mềm Epidata 3.1. Sử dụng phần mềm Stata 
14 để phân tích số liệu. 
Y đức 
Nghiên cứu đã được thông qua khoa YTCC 
Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh số 
225/ĐHYD-HĐĐĐ kí ngày 24/4/2019. 
Nghiên cứu này đã được báo cáo và được sự 
đồng ý của Ủy Ban Nhân Dân Xã Thạnh Phú, 
huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng. 
KẾT QUẢ 
Tỉ lệ sa sút trí tuệ và nhu cầu chăm sóc sức 
khỏe ở người cao tuổi 
Bảng 1. Tỉ lệ sa sút trí tuệ 
Đặc tính Tần số Tỉ lệ (%) 
Tình trạng sa sút trí tuệ 
Có 
Không 
131 
223 
37,0 
63,0 
Tỉ lệ sa sút trí tuệ (thang đo GPCOG) chung 
cho mẫu nghiên cứu là (37,0%). Kết quả chỉ 
mang tính sàng lọc không mang tính chẩn đoán 
(Bảng 1). 
Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 24 * Số 1 * 2020 
 153 
Bảng 2. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi 
Đặc tính Tần số Tỉ lệ (%) 
Nhu cầu chăm sóc sức khỏe 
Có 
Không 
292 
62 
82,5% 
17,5% 
Nhận được dịch vụ chăm sóc sức 
khỏe 
Có 
Không 
190 
2 
99,3% 
0,7% 
Trong tổng số 354 người cao tuổi tham gia 
nghiên cứu, có tới 292 người cần đến nhu cầu 
chăm sóc sức khỏe trong 1 năm qua (82,5%). 
Trong đó, có (99,3%) nhận được dịch vụ chăm 
sóc sức khỏe. Những nguyên nhân khiến người 
cao tuổi cần đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe đa 
số là về bệnh tăng huyết áp (36,3%), viêm dạ dày 
(23%), viêm khớp (21,6%) (Bảng 2). 
Mối liên quan giữa tỉ lệ sa sút trí tuệ với đặc 
tính mẫu 
Nhóm tuổi 
Từ 60 đến 69 tuổi: (57 => 30,8%); từ 70 đến 79 
tuổi: (43=> 40,5%); từ 80 tuổi trở lên: (31=> 49,2%) 
Nghề nghiệp trước đây 
Nông dân (116=> 39,5%). Công nhân, viên 
chức (7=>19,4%). Buôn bán (3=>20,0%). Nội trợ 
(4=> 50%). Khác (1=>50%). 
Trình độ học vấn 
Không biết chữ (63=>54,8%). Cấp 1 
(54=>33,5). Cấp 2 (11=>17,2%). Cấp 3 (3=>21,4%). 
Bảng 3. Mối liên quan giữa tình trạng sa sút trí tuệ 
và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi 
Đặc điểm 
Sa sút trí tuệ % 
Giá trị p 
PR 
(KTC95%) Có Không 
Có 36,3 63,7 
0,551 
0,90 
(0,65-1,26) 
Không 40,3 59,7 1 
Những người có nhu cầu chăm sóc sức khỏe 
có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ thấp hơn những 
người không có nhu cầu chăm sóc sức khỏe là 
(27,4%) (Bảng 3). 
BÀN LUẬN 
Tỉ lệ sa sút trí tuệ và nhu cầu chăm sóc sức 
khỏe ở người cao tuổi 
Tỉ lệ sa sút trí tuệ (thang đo GPCOG) chung 
cho mẫu nghiên cứu là (37,0%). Kết quả nghiên 
cứu của chúng tôi thấp hơn kết quả nghiên cứu 
của tác giả Võ Hùng Chí thực hiện tại Bà Rịa- 
Vũng Tàu năm 2015(3). 
Tỉ lệ cần nhu cầu chăm sóc sức khỏe của 
người cao tuổi trong nghiên cứu của chúng tôi 
có tỉ lệ khá cao (99,3%). Những lý do họ cần dịch 
vụ y tế thường xuyên bởi một số vấn đề về bệnh 
tăng huyết áp (65%), viêm dạ dày (23%), viêm 
khớp (21,6%), và một số bệnh khác. Kết quả này 
phù hợp với những nghiên cứu khác liên quan 
đến mô hình bệnh tật của người cao tuổi, mặc dù 
kết quả nghiên cứu của chúng tôi có tỉ lệ cao 
hơn, như nghiên cứu của tác giả Hoàng Ngọc 
Vân và cộng sự nghiên cứu về mô hình bệnh tật 
người cao tuổi tại khoa nội tổng hợp B1 bệnh 
viện Thống Nhất với kết quả trong 10 bệnh 
thường gặp ở nhóm người cao tuổi thì bệnh tăng 
huyết áp chiếm tỉ lệ nhiều nhất (64,8%). 
Mối liên quan giữa tỉ lệ sa sút trí tuệ với đặc 
tính mẫu 
Tìm thấy mối liên quan giữa sa sút trí tuệ với 
độ tuổi, nghề nghiệp trước đây, và trình độ học 
vấn của người cao tuổi. Ở những nhóm tuổi từ 
80 tuổi trở lên có nguy cơ sa sút trí tuệ gấp 2,2 
lần KTC: 2,20 (1,252-3,870) so với những người 
trong nhóm từ 60-69 tuổi. Điều này cho thấy, khi 
tuổi càng cao thì nguy cơ mắc sa sút trí tuệ càng 
cao và sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê 
(p=0,006). 
Ở nghề nghiệp trước đây của đối tượng 
nghiên cứu chúng tôi chỉ tìm thấy mối liên quan 
có ý nghĩa thống kê (p=0,023) giữa nghềnghiệp 
trước đây ở nhóm công nhân, viên chức với tình 
trạng sa sút trí tuệ. 
Tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê 
(p <0,001) giữa trình độ học vấn với tình trạng sa 
sút trí tuệ của đối tượng nghiên cứu. Những 
người có trình độ học vấn càng thấp thì nguy cơ 
mắc sa sút trí tuệ càng. Kết quả nghiên cứu của 
chúng tôi phù hợp với kết quả của một số tác giả 
thực hiện nghiên cứu trên đối tượng người cao 
tuổi, mặc dù nghiên cứu của tác giả Võ Hùng 
Chí chỉ xét trình độ học vấn ở 2 mức dưới cấp 2 
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 24 * Số 1 * 2020 Nghiên cứu Y học 
 154 
và trên cấp 2, nhưng so về kết quả thì không có 
nhiều khác biệt(3), một nghiên cứu của Ricardo 
Nitrini và công sự được thực hiện ở Mỹ đã chỉ ra 
rằng tỉ lệ sa sút trí tuệ ở những người mù chữ 
cao hơn 4,6 lần so với người không mù chữ và tỉ 
lệ mù chữ ở người cao tuổi trong nghiên cứu là 
(10,3%)(1).Việc nâng cao trình độ học vấn, nâng 
cao kiến thức cho người dân sẽ góp phần hạn 
chế nguy cơ sa sút trí tuệ trong tương lai. 
Những ông bà không có nhu cầu chăm sóc 
sức khỏe có nguy cơ mắc sa sút trí thấp hơn 0,1 
lần so với những người không có nhu cầu 
chăm sóc sức khỏe (KTC 95%: 0,65-1,26), tuy 
nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa thống 
kê (p >0,05). 
KẾT LUẬN 
Nghiên cứu “Tình trạng sa sút trí tuệ và nhu 
cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi tại xã 
Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng 
năm 2019”, theo phương pháp chọn mẫu cụm 
kết hợp ngẫu nhiên đơn, kết quả thu được từ 
nghiên cứu cắt ngang mô tả trên 354 người cao 
tuổi từ 60 tuổi trở lên cho phép rút ra một số kết 
luận sau: 
Tỉ lệ sa sút trí tuệ ở người cao tuổi tại xã 
Thạnh Phú, Mỹ Xuyên, Sóc Trăng là 37,1%. 
Trong tổng số 354 người tham gia nghiên 
cứu có (17,5%) người cao tuổi không cần đến 
dịch vụ chăm sóc sức khỏe, (82,5%) dân số mẫu 
cần đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe. 
Trong tổng số 292 người cao tuổi có nhu cầu 
cần đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe, có (99,3%) 
người cao tuổi nhận được dịch vụ chăm sóc sức 
khỏe, chỉ có (0,7%) không nhận được dịch vụ 
chăm sóc sức khỏe. 
Những yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc 
sa sút trí tuệ có ý nghĩa thống kê ở người cao 
tuổi tại xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh 
Sóc Trăng: 
Yếu tố tuổi (p=0,006). 
Yếu tố trình độ học vấn (p <0,001). 
Yếu tố nghề nghiệp trước đây (Côngnhân, 
viênchức(p=0,023)). 
KIẾN NGHỊ 
Bản thân và gia đình người cao tuổi cần 
quan tâm đến sức khỏe của mình, đặc biệt là 
sức khỏe tâm thần, chủ động tìm hiểu và nâng 
cao kiến thức liên quan đến sa sút trí tuệ ở 
người cao tuổi. 
Y tế cơ sở cần xác định được mô hình bệnh 
tật ở nhóm người cao tuổi tại địa phương là gì để 
lên kế hoạch đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức 
khỏe của người dân tại địa phương một cách tốt 
nhất. Đồng thời liên hệ với hội người cao tuổi 
địa phương thực hiện những buổi truyền thông 
chăm sóc sức khỏe cho đối tượng người cao tuổi. 
TÀI LIỆU THAM KHẢO 
1. Alzheimer Disease International (2018). World Alzheimer 
Report 2018: The state of the art of dementia research: New 
frontiers. URL: https://www.alz.co.uk/news/world-alzheimer-
report-2018-state-of-art-of-dementia-research-new-frontiers. 
2. Brodaty H, Connors MH, Loy C, Teixeira-Pinto A, Stocks N, 
Gunn J, Mate KE, Pond CD (2016). Screening for dementia in 
Primary Care: A Comparison of the GPCOG and the MMSE. 
Dement Geriatr Cogn Disord, 42(5-6):323-330. 
3. Võ Hùng Chí (2015). Tình trạng sa sút trí tuệ, hạn chế sinh hoạt 
và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi tại huyện Đất 
Đỏ, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu năm 2015. Đại học Y Dược TP. Hồ 
Chí Minh, pp.61. 
4. Nitrini R, Albala C, Bottino CMC, et al (2008). "P4-045: 
Prevalence of dementia in Latin America: A collaborative study 
of population-based cohorts". Alzheimer's & Dementia. Journal 
of the Alzheimer's Association, 4(4):T681. 
Ngày nhận bài báo: 02/10/2019 
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 18/12/2019 
Ngày bài báo được đăng: 10/03/2020