Thực trạng rối loạn cơ xương chi trên ở nhân viên văn phòng tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc năm 2019

| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected], [email protected]
4. Boä Y teá
Email: [email protected], [email protected]
 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
Thực trạng rối loạn cơ xương chi trên ở nhân viên văn 
phòng tổng cô g ty Bảo đảm a toàn àng hải miền Bắc 
năm 2019
Đỗ Thị Thu Hiền, Nguyễn Ngọc Bích, Dương Khánh Vân
Tóm tắt: 
*Thông tin chung: Rối loạn cơ xương là một trong hững nguyên nhân hàng đầu gây ra các khiếu 
nại về y tế, giảm khả năng lao động và chất lượng cuộc sống trên toàn thế giới. Nghiên cứu này được 
thực hiện nhằm xác định thực trạng rối loạn cơ xương chi trên ở nhân viên văn phòng năm 2019.
*Phương pháp: Sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang trên 150 nh n viên phòng tổng công ty Bảo 
đảm an toàn hàng hải miền Bắc. bằng phương pháp phát vấn bộ câu hỏi cơ xương khớp NORDIC.
*Kết quả: 72,7% đối tượng nghiên cứu mắc RLCX trong 12 tháng trước nghiên cứu. Tình trạng 
đau vai gáy trong 12 tháng chiếm tỷ lệ cao nhất 68%, tình trạng nhân viên bị hạn chế vận động 
trong 12 tháng chủ yếu là do vị trí đau vai gáy lên tới 32,7%, và ở cánh tay là 12,7%. Đa số các 
đối tượng nghiên cứu chưa có thói quen đến gặp bác sĩ thường xuyên. Có tới 20,7% phải gặp bác 
sĩ vì tình trạng đau. Có tới 37,4% các đối tượng đau nhiều hơn 1 vị trí cơ xương chi trên
*Kết luận: rối loạn cơ xương của nhân viên văn phòng xảy ra rất phổ biến. Cần có những biện 
pháp can thiệp sớm, cũng như tuyên truyền, giáo dục để cải thiện tình trạng RLCX tại nhân viên 
của tổng công ty.
Từ khóa: Rối loạn cơ xương, nhân viên văn phòng, máy tính, đau vai gáy, rối loạn cơ xương chi 
trên
Musculoskeletal disorder among office workers of the
Northern Vietnam Maritime Safety Corporation in 2019
Do Thị Thu Hien, Nguyen Ngoc Bich, Duong Khanh Van
Abstract:
Background: Musculoskeletal disorder (MSD) is one of the leading cause of worldwide health 
complaints, redu ed work capacity and quality of life. This research was conducted with the goal 
of identifying the status of musculoskeletal disorders in the upper limb in office workers.
Methodology: Cr ss-section l study design was applied with a p r icipation of 150 employees
from the Northern Vietnam Maritime Safety Corporation. Data was collected using the self-
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
reported Nordic Musculoskeletal Questionnaire. 
Result: 72.7% of office workers had musculoskeletal disorders from the last 12 months. The rate of 
neck and shoulder pain in 12 months accounted for the highest rate of 68%, the status of employees 
with limited mobility in the past 12 months was mainly due to the position of the neck and shoulder 
pain that up to 32.7%, and in the arms is 12.7%. The majority of research objects do not have a 
habit of visiting doctors regularly. Up to 20.7% who had to visit doctor because of their pain. Up 
to 37,4% f the subjects h d musculoskeletal pain in more than 1 locatio of the upper extremities.
Conclusion: Early interventions, as well as communication and education, are needed to improve 
musculoskeletal disorders among employees of the corporation.
Key words: Musculoskeletal disorder, office worker, computer, shoulder and neck pain, upper limb 
musculoskeletal disorder
1. Đặt vấn đề
TURng nhӳng thұp Nӹ gҫn ÿk\, YLӋc Vӱ Gөng 
công nghӋ thông tLn tURng các ngjnh nghӅ ÿm 
tăng Orn ÿáng NӇ Ӣ nhLӅX TXốc gLD, công YLӋc
Pá\ tính ÿѭӧc cRL Oj Pột \ếX tố ngX\ cѫ PӟL 
cӫD chӭng UốL ORạn cѫ [ѭѫng PXVcXORVNHOHtDO 
GLVRUGHU  0S', ÿm tUӣ thjnh EӋnh nghӅ nghLӋp 
ÿѭӧc chҭn ÿRán thѭӡng [X\rn nhҩt ÿһc ELӋt tạL 
các nѭӟc chkX ÆX 5ốL ORạn cѫ [ѭѫng 5/C;
Oj nhyP EӋnh Oê tәn thѭѫng các cҩX tU~c [Xng 
TXDnh Yng Nhӟp nhѭ cѫ, [ѭѫng, Gk\ chҵng, 
Gk\ thҫn NLnh, Pạch PáX 2,3, Ӣ Pӭc ÿộ nghLrP 
tUӑngVӁ chqn pp Orn Gk\ thҫn NLnh Yj tӫ\ Vống, 
hunh thjnh ác cѫn ÿDX Pạn tính hRһc UốL ORạn
tích ONJ\ Các UốL ORạn nj\ OjP chR ngѭӡL EӋnh 
Nhy chӏX, ÿDX ÿӟn NhLến ngѭӡL EӋnh czn VD V~t 
tLnh thҫ , ҧnh hѭӣng nghLrP tUӑng tӟL công 
YLӋc, VLnh hRạt Yj gLҧP V~t chҩt Oѭӧng cXộc 
Vống, năng VXҩt ODR ÿộng2 5/C; Oj Pột EӋnh 
Uҩt phә ELến Yj cy [X hѭӟng ngj\ cjng gLD tăng5. 
,/2 Yj Pột Vố nѭӟc tUrn thế gLӟL nhѭ 0ӻ, $nh, 
Òc, [ếp 5/C; Oj EӋnh ghӅ nghLӋp.
ThHR Pột Vố nghLrn cӭX tUѭӟc ÿk\, nghӅ nghLӋp 
Yj tѭ thế ODR ÿộng Oj Pột tURng nhӳng \ếX tố 
hjng ÿҫX OjP gLD tăng ngX\ cѫ Pҳc EӋnh UốL 
ORạn cѫ [ѭѫng 5/C;, ÿһc ELӋt Oj nhӳng nghӅ 
nghLӋp phҧL ngӗL Pột chӛ Yj cy ÿộng tác Oһp 
ÿL Oһp OạL nhѭ công YLӋc Yăn phzng cy Vӱ Gөng 
Pá\ tính 1hkn YLrn Yăn phzng Oj nhӳ g ÿốL 
tѭӧng phҧL gLӳ ngX\rn tѭ thế OjP YLӋc OLrn tөc 
tURng Pột NhRҧng thӡL gLDn GjL, cy ngX\ cѫ 
cDR YӅ các EӋnh 5/C;  1ghLrn cӭX cҳt ngDng 
tạL hkn YLrn Yăn phz tạL ngkn hjng .XZDLt
năP 200 chR thҩ\ tURng 50 nhkn YLrn, 0 
cy 5/C; tURng Yzng  năP tUѭӟc Yj Yӏ tUí Eӏ 
ҧnh hѭӣng nhLӅX nhҩt Oj cә Orn tӟL 53,5 0ột 
nghLrn cӭX Gӏch tӉ hӑc gҫn ÿk\ cӫD +R\ Yj 
cộng Vӵ chӭng PLnh tӹ OӋ ÿDX cә hjng năP Oj 
0, 2,3 YӟL tӹ OӋ cDR hѫn ӣ nhkn YLrn Yăn 
phzng Yj Pá\ tính9 .hRҧng 0 nhkn YLrn 
Yăn phzng cy ELӇX hLӋn cӫD ÿDX PӓL YDL gá\0. 
1hkn YLrn Yăn phzng thѭӡng [X\rn phҧL ÿốL 
Pһt YӟL chX\Ӈn ÿộng Oһp ÿL Oһp OạL Yj các cô 
YLӋc [ӱ Oê thӫ công Oj \ếX tố UӫL UR phát tULӇn 
các tULӋX chӭng ÿDX cѫ [ѭѫng Nhӟp.
+LӋn nD\ tạL 9LӋt 1DP chѭD cy nhLӅX nghLrn 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng co ... [email protected], [email protected]
2 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
Tần suất 
Số lượng 
( gười)
Tỷ lệ (%)
3 Oҫn/tXҫn 3 ,
 Oҫn/ngj\  0,
9jL Oҫn/ngj\  ,
.hông Nhy chӏX 95 3,3
TURng 50 ĈT1C thDP gLD nghLrn cӭX, cy 95 
ĈT1C Nhông cҧP thҩ\ Nhy chӏX tURng  tXҫn 
YӯD TXD Czn OạL 55 ĈT1C cy cҧP thҩ\ Nhy 
chӏX, tURng ÿy chLếP nhLӅX nhҩt Oj Pӭc ÿộ Nhy 
chӏX 2 Oҫn/tXҫn c LếP 22, 0ӭc ÿộ cҧP 
thҩ\ ÿDX  Oҫn/ngj\ Oj ít nhҩt chLếP 0,
Bảng 4: Thực trạng ĐTNC phải gặp bác sĩ về 
RLCX trong vòng 12 tháng qua
Vị trí 
Số lượng 
(người)
Tổng
Tỷ lệ 
(%)
9DL gá\ 3 02 30,
Cánh tD\ 0 0 25,0
.hXӹX tD\  9 2,05
Cә tD\  0 20,0
%jn tD\  9 2,05
TURng 50 ĈT1C, cy 33 ngѭӡL cy ÿL gһp Eác Vƭ 
ÿӇ NháP YӅ 5/C; tURng 2 tháng TXD chLếP 
22 ThHR các Yӏ tUí ÿDX Nết TXҧ ÿốL tѭӧng gһp 
Eác Vƭ nhLӅX nhҩt chӍ Oj 3 ngѭӡL YӟL Yӏ tUí ÿDX Oj 
YDL gá\ chLếP 20, 9j c Ӎ 2, ĈT1C ÿến
gһp Eác Vƭ YӟL Yӏ tUí ÿDX ӣ NhXӹX tD\ Yj Ejn tD\
4. Bàn luận
TURng nghLrn cӭX nj\, cy tӟL 2, ĈT1C cy 
Pҳc 5/C; tạL ítnh ҩt  Yӏ tUíc ѫ thӇ tURng 2 
tháng TXD Yj ÿD Vố Oj cy GҩX hLӋX ÿDX YDL gá\ 
chLếP , Vố ít ĈT1C thҩ\ ÿDX ӣ NhXӹX tD\ 
Yj Ejn tD\ .ết TXҧ nghLrn cӭX %HtLnD %ODLU 
205 cNJng chӍ UD hҫX hết tun tUạ g 5/C; [ҧ\ 
UD ӣ cә ,, Yng Oѭng/ YDL tUrn 5, 
1ghLrn cӭX tUrn các 1993 ӣ ngkn hjng năP 
200 chR thҩ\ tӹ OӋ cy GҩX hLӋX ÿDX tạL NhXӹX 
tD\ ÿạt 5, Yj ӣ YDL cDR hѫn chLếP 29,5 
1ghLrn cӭX tạL $nh năP 2005 chӍ UD tunh tUạng 
5/C; cDR hѫn hҷn VR YӟL nghLrn cӭX nj\, YӟL 
 ÿốL tѭӧng nghLrn cӭX cy 5/C; tURng 2 
tháng TXD 1ghLrn cӭX cӫD 2hD . Yj cộng Vӵ 
20 cNJng chR thҩ\ cy  ngѭӡL ÿѭӧc hӓL 
ÿm EáR cáR Pҳc 5/C; ӣ ít nhҩt Pột Yng gLҧL 
phүX tURng 2 tháng TXD ĈD Vố các tULӋX chӭng 
ÿDX ÿӅX ÿѭӧc EáR cáR tạL các Yng cә, Oѭng Yj 
YDL Cy thӇ thҩ\ tunh tUạng chXng ӣ các 1993 
Oj tunh tUạng Pҳc 5/C; Nhá phә ELến Yj tӍ OӋ 
Pҳc ÿDX YDL gá\ phә ELến hѫn VR YӟL tunh tUạng 
ÿDX tạL cә tD\ Yj Ejn tD\ 5
9Ӆ tunh tUạng 5/C; tURng  tXҫn TXD, c 3,
tURng tәng Vố 50 ĈT1C tUҧ OӡL cy 5/C;  
1ghLrn cӭX tạL $nh chӍ UD Nết TXҧ cDR hѫn Oj 
2 cy EáR cáR YӅ tunh tUạng 5/C; tURng tXҫn 
tUѭӟc TӍ OӋ nj\ cNJng tѭѫng tӵ nhѭ nghLrn cӭX 
thӵc tUạng 5/C; tUrn OáL [H tạL thjnh phố +ҧL 
3hzng năP 209 Oj 32, Yj Yӏ tUí ÿDX Yng 
YDL gá\ cNJng cy tӍ OӋ cNJng NhRҧng 35 
TURng nghLrn cӭX, cy 0 ĈT1C cҧP thҩ\ ÿDX 
nhLӅX Yj  ĈT1C cy cҧP gLác Nhy chӏX tURng YjL 
Oҫn/ngj\ 1gRjL UD cy 5 ĈT1C tURng  tXҫn cy 
cҧP gLác ÿDX ít chLếP 3,0 Yj 3 ĈT1C cҧP 
thҩ\ Nhy chӏX 2 Oҫn/tXҫn .ết TXҧ nghLr cӭX 
cҳt ngDng cӫD TUҫn Thӏ ThX Thӫ\ năP 202 chR 
Nết TXҧ YӅ Pӭc ÿộ ÿDX cӫD ĈT1C cDR hѫn YӟL 
23, ÿốL tѭӧng Nhông Eӏ ÿDX gá\, , ÿDX
nhҽ, 0, ÿDX tUXng Eunh Yj 0, Eӏ ÿDX nһng2.
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
3Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
1hұn ÿӏnh YӅ hạn chế Yұn ÿộng, VLnh hRạt, gLҧL 
tUí, ODR ÿộng tURng 2 tháng TXD GR YLӋc 5/C; 
cӫD ÿốL tѭӧng nghLrn cӭX chR thҩ\ Yӏ tUí YDL 
gá\ Oj Yӏ tUí gk\ Nhy chӏX Yj hạn chế Yұn ÿộng 
nhLӅX nhҩt Cy thӇ gLҧL thích ÿLӅX nj\ GR tѭ thế 
ODR ÿộng cӫD 1993 Oj tѭ thế ngӗL tUѭӟc Pá\ 
YL tính nhLӅX gLӡ, ÿk\ Oj nhӳng Yӏ tUí ÿDX phә 
ELến nhҩt cӫD 1993 Vӱ Gөng Pá\ YL tính, Yu thế 
nhӳng hạn chế Yұn ÿộng ӣ các Yӏ tUí nj\ cNJng 
chLếP tӍ OӋ cDR nhҩt 
9Ӆ tҫn VXҩt Nhy chӏX tURng  tXҫn gҫn ÿk\ cy 
3, ÿốL tѭӧng cҧP thҩ\ Nhy chӏX 3hә ELến 
nhҩt Oj Pӭc ÿộ Nhy chӏX 2 Oҫn/ tXҫn Yj Pӭc ÿộ 
cҧP thҩ\ ÿDX  Oҫn/ngj\ Oj ít nhҩt chLếP 0, 
y thӇ thҩ\ các 1993 cy Vӱ Gөng Pá\ tính ӣ 
Tәng công t\ %ҧR ÿҧP Dn tRjn hjng hҧL PLӅn 
%ҳc ÿm cy nhӳng Yҩn ÿӅ YӅ 5/C; ӣ Pӭc ÿộ nhҽ
5. Kết luận
TӍ OӋ 1993 Vӱ Gөng Pá\ tính nhLӅX Pҳc các 
5/C; chL tUrn tѭѫng ÿốL cDR TURng tәng Vố 
50 ĈT1C, cy 09 ĈT1C Pҳc 5/C; tURng 2 
tháng YӯD TXD chLӇP 2, Tunh tUạng ÿDX YDL
gá\ tURng 2 tháng chLếP tӹ OӋ cDR nhҩt , 
tLếp ÿến Oj tӹ OӋ ÿDX cánh tD\ Yj cә tD\ ÿӅX 
chLếP 2, TX\ nhLrn tӹ OӋ tuP NLếP Vӵ hӛ 
tUӧ cӫD Eác Vӻ ÿLӅX tUӏ czn thҩp, chӍ 2,
6. Khuyến nghị
Tәng công t\ %ҧR ÿҧP Dn tRjn hjng hҧL PLӅn 
%ҳc cҫn cy nhӳng ELӋn pháp phzng các EӋnh YӅ 
cѫ [ѭѫng Nhӟp chR nhkn YLrn nhLӅX hѫn nhѭ Vҳp 
[ếp các EjL tұp gLӳD gLӡ, hRһc các OLӋX tUunh thích 
hӧp Yj hѭӟng Gүn tӵ tұp OX\Ӌn ÿӇ gLҧP Pӭc ÿộ 
ÿDX, các tѭ thế ODR ÿộng ÿ~ng 1kng cDR NLến 
thӭc cӫD nhkn YLrn YӅ các ELӇX hLӋn cӫD 5/C;, 
các \ếX tố ngX\ cѫ, tXkn thӫ nhӳng TX\ ÿӏnh YӅ 
thӵc hjnh công YLӋc cNJng Oj nhӳng ELӋn pháp 
phzng EӋnh 5/C; chL tUrn hLӋX TXҧ Ĉӗng thӡL 
nhӳng ÿốL tѭӧng ÿm cy nhӳng ELӇX hLӋn 5/C; 
nhѭ ÿDX, Nhy chӏX cҫn tuP NLếP Vӵ gL~p ÿӥ cӫD 
Eác Vƭ ÿӇ tUánh cѫn ÿDX thjnh Pmn tính 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
 (XURpHDn $gHnc\ IRU SDIHt\ DnG +HDOth 
Dt :RUN OSH in figures: work-related 
musculoskeletal disorders in the EU — facts 
and figures. (XURpHDn $ Hnc\ IRU SDIHt\ DnG
+HDOth Dt :RUN 200
2 Ĉһng 0Lnh 1, 1gX\Ӊn 4Xốc T, ĈLnh ;Xk 
1 .Ӻ T+8ҰT ;eT 1*+,ӊ0 9ӄ 9ӊ S,1+ 
/$2 ĈӜ1* 9¬ %ӊ1+ 1*+ӄ 1*+,ӊ3 
Chѭѫng tUunh ÿjR tạR nkng cDR33 TkP VLnh 
Oê ,n Y hӑc 202
3 3XEOLc SHUYLcHV +HDOth 	 SDIHt\ $VVRcLDtLRn 
0XVcXORVNHOHtDO 'LVRUGHUV ZZZpVhDcD. 
3XEOLVhHG 200 $ccHVVHG 5/0/209
 :+2 0XVcXORVNHOHtDO GLVRUGHUV ZZZZhR
Lnt/RccXpDtLRnDOBhHDOth/pXEOLcDtLRnV/RHhPVG3
pGI 3XEOLVhHG 20 $ccHVVHG 5/0/209
5 :+2 :+2 *OREDO 3ODn RI $ctLRn Rn 
:RUNHUV¶V +HDOt 20020 %DVHOLnH IRU 
,PpOHPHntDtLRn, 3XOLVhHU :+2, *HnHYD 
http//ZZZZhRLnt/RccXpDtLRnDOBhHDOth/
pXOLcDtLRnV/gOREDOBpODn/Hn 3XEOLVhHG 2 3 
$ccHVVHG 5/0/209
 .DHUgDDUG $, $nGHUVHn -+ 0XVcXORVNHOHtDO 
GLVRUGHUV RI thH nHcN DnG VhRXOGHUV Ln IHPDOH 
VHZLng PDchLnH RpHUDtRUV pUHYDOHncH,
LncLGHncH, DnG pURgnRVLV Occupational and 
environmental medicine. 200055253
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected], [email protected]
4. Boä Y teá
Email: [email protected], [email protected]
 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
 CRktH 3, 9HOGH, *, CDVVLG\, '-, CDUUROO, 
-/, +Rgg-RhnVRn, S, +ROP, /:, CDUUDgHH, 
-(, +DOGHPDn, S, 1RUGLn, 0, +XUZLt], /(,
*X]PDn, -, 3HORVR, 03 ThH %XUGHn DnG 
'HtHUPLnDntV RI 1HcN 3DLn Ln :RUNHUV 5HVXOtV 
RI thH %RnH DnG -RLnt 'HcDGH 2000200 
TDVN )RUcH Rn 1HcN 3DLn DnG ,tV $VVRcLDtHG 
'LVRUGHUV Journal of Manipulative and 
Physiological Therapeutics. 200S0 S
 $NURXI 4$S C-, $OShDttL $S, .DPHO 
0XVcXORVNHOHtDO GLVRUGHUV DPRng EDnN R൶cH 
ZRUNHUV Ln .XZDLt Eastern Mediterranean 
Health Journal. 2009  00
9 +R\ '*, 3URtDnL 0, 'H 5, %XchELnGHU 
5 ThH HpLGHPLRORg\ RI nHcN pDLn Best 
practice & research Clinical rheumatology. 
2002392
0 $OZLn /XttPDnn 0-, « 3UHYHntLng 
0XVcXORVNHOHtDO 'LVRUGHUV Ln thH :RUNpODcH 
3URtHctLng :RUNHUV +HDOth SHULHV 1R 5
. World Health Organization 2003. 2003SHULHV 
1R 5
 %3 % 0XVcXORVNHOHtDO 'LVRUGHUV DnG 
:RUNpODcH )DctRUV $ CULtLcDO 5HYLHZ RI 
(pLGHPLRORgLcDO (YLGHncH IRU :RUN5HODtHG 
0XVcXORVNHOHtDO 'LVRUGHUV RI thH 1HcN, 8ppHU 
([tUHPLt\, DnG /RZ %DcN, 2 G HGn Cincin ati:
National Institute for Occupational Safety and 
Health (NIOSH)
99
2 Thӫ\ TTT 0ӭc ÿộ ÿDX PӓL YDL gá\ ӣ nhkn 
YLrn Yăn phzng Vӱ Gөng Pá\ YL tính Yj Pột Vố 
\ếX tố nghӅ nghLӋp OLrn TXDn Tạp chí Y tế công 
cộng, 82012, Số 25 
202
3 +DPDP\ + CRnVDngXLnHRXV PDUULDgHV  
3UHcRncHptLRn cRnVXOtDtLRn Ln pULPDU\ hHDOth 
cDUH VHttLngV Journ l f commu ity genetics. 
20233592
 CHntHUV IRU 'LVHDVH CRntURO DnG 3UHYHntLRn 
0XVcXORVNHOHtDO +HDOth 3URgUDP http//ZZZ
cGcgRY/nLRVh/pURgUDPV/PVG/ 3XEOLVhHG 20 
$ccHVVHG /0/209
5 %HtLnD %ODLU HD 3UHYDOHncH DnG 5LVN 
)DctRUV IRU 1HcN DnG ShRXOGHU 0XVcXORVNHOHtDO 
S\PptRPV Ln 8VHUV RI TRXchScUHHn TDEOHt 
CRPpXtHUV 205
 %Xch\ 0, /DpUDV 9, 5DELOORXG 0, Ht DO 
3UHGLctLng HDUO\ pRVtRpHUDtLYH UHPLVVLRn Ln 
pLtXLtDU\ DGHnRPDV HYDOXDtLRn RI thH PRGL¿HG 
NnRVp cODVVL¿cDtLRn Pituitary. 209
 +Rjng Thӏ ThXұn
 1T1, TUҫn Thӏ Th~\ 
+j, 3hạP ThDnh +ҧL Thӵc tUạng UốL ORạn cѫ 
[ѭѫng tUrn OáL [H tD[L tạL thjnh phố +ҧL 3hzng 
năP 209 Tạp chí Y học Dự phòng. 209Tұp 
29, Vố 9 209
 SDGHghLDn ), 5DHL 0, $PLUL 0 3HUVLVtHnt 
RI 1HcN/ShRXOGHU 3DLn DPRng CRPpXtHU 
2൶cH :RUNHUV ZLth SpHcL¿c $ttHntLRn tR 
3DLn ([pHctDtLRn, SRPDtL]DtLRn THnGHnc\, DnG 
%HOLHIV International journal of preventive 
medicine. 20599