Phẫu thuật dị dạng lồi ngực bẩm sinh

PHẪU THUẬT DỊ DẠNG LỒI NGỰC BẨM SINH 
 45 
PHẪU THUẬT DỊ DẠNG LỒI NGỰC BẨM SINH 
Vũ Hữu Vĩnh * Huỳnh Quang Khánh * 
TÓM TẮT 
Hồi cứu mô tả những trường hợp phẫu 
thuật lồi ngực trong vòng 5 năm (2009–2013) 
tại bệnh viện Chợ Rẫy. Bệnh nhân được đặt 2 
thanh nâng ngực ở trong ngực với mục đích 
nâng phần lõm và làm dãn rộng 2 bên thành 
ngực. Phần ngực lồi ra được cắt gọt tạo mặt 
phẳng cho thành ngực. Thời gian rút thanh ngực 
là 3 năm. Kết quả: Có 11 bệnh nhân được phẫu 
thuật. Về mặt hình thể, kết quả tốt ở 9 trường 
hợp, kết quả khá 1 trường hợp và 1 trường hợp 
kết quả kém, không thay đổi so với trước mổ. 
Tất cả các trường hợp sau rút thanh ngực không 
có biến chứng gì, lồng ngực tròn đều, các bệnh 
nhân hài lòng với hình dáng ngực và cho biết 
sức khoẻ được cải thiện rõ. 
Từ khóa: Lồi ngực, lõm ngực, dị dạng 
thành ngực, phẫu thuật chỉnh sửa, thanh ngực 
REPAIR SURGERY FOR PECTUS 
CARINATUM 
SUMMARY 
Retrospective review pectus carinatum cases 
repaired by surgery during 5 years (2009 – 2013) at 
our Thoracic Dept. Choray Hospital. Two pectus 
bars were inserted into the chest cavity to propel the 
sunken parts and widen both lateral parts of the 
chest wall. The protrude parts of the chest wall 
ablated, forming smooth curvature for the chest 
wall. Pectus bars will be removed after 3 years. 
Results: 11 cases of pectus carinatum were repaired 
by surgery. The shape of the chest wall were much 
improved in 9 cases, good in one and not better in 
one. Bars removed cases showed no complication, 
have good shape for the chest wall and express 
satisfaction. 
Keywords: pectus carinatum, pectus 
excavatum, pectus deformity, repair surgery, 
pectus bar 
*Dept. of Thoracic Surgery. Choray Hospital 
I. ĐẶT VẤN ĐỀ 
Lồi ngực (pectus carinatum) là một dạng dị 
dạng bẩm sinh thành ngực phía trước. Nó 
ngược với lõm ngực, lồng ngực không lõm vào 
trong mà lổi ra ngoài, hoặc vừa lồi vừa lõm. 
Phần lồi ra bao gồm có 2 loại, xưng ức bẻ góc 
chữ V, lồi ra ngoài hoặc phần sụn cạnh ức của 
các xương sườn lồi lên, hoặc phối hợp cả 2. Nó 
còn được gọi là ngực gà, hay ngực chim bồ câu 
(pigeon breast ). Lồi ngực thường không ảnh 
hưởng đến tim và phổi tuy nhiên do hình dáng 
lồi phía trước thường kép hẹo 2 bên khung sườn 
làm chức năng hô hấp hô hấp ít nhiều bị ảnh 
hưởng. Người có dị dạng này thường có sức 
khoẻ nói chung kém hơn và khả năng chịu 
đựng, chống đỡ với bệnh tật cũng kém hơn, đặc 
biệt là đối với các bệnh đường hô hấp. Hơn 
nữa, cũng như lõm ngực, người bị lồi ngực 
thường có tâm lý mặc cảm với bộ ngực dị dạng, 
thiếu tự tin và ngại lộ ngực chỗ đông người.
* Khoa ngoại Lồng ngực, Bệnh viện Chợ Rẫy, TP HCM. 
Người chịu trách nhiệm khoa học: TS Vũ Hữu Vĩnh 
- Ngày nhận bài: 20/03/2015 
- Ngày Cho Phép Đăng: 27/03/2015 
Phản Biện Khoa học: PGS.TS. Đặng Ngọc Hùng 
 PGS.TS. Lê Ngọc Thành 
PHẪU THUẬT TIM MẠCH VÀ LỒNG NGỰC VIỆT NAM SỐ 10 - THÁNG 4/2015 
 46 
H.1 Lồi ngực có gập góc xương ức 
H.2 Lồi ngực không có gập góc xương ức, 
lồi hõm ức 
Lồi ngực bẩm sinhcó tỷ lệ vào khoảng 1: 1500 
trẻ, ít hơn nhiềuso với tỷ lệ 1: 400 của lõm ngực. 
Lồi ngực xảy ra ở bé trai nhiều hơn bé gái và 
thường chỉ thấy rõ từ tuổi 12. 
Điều trị lồi ngực bẩm sinh có thể bằng cách 
đặt khung chỉnh sửa (bracing) hoặc phẫu thuật. 
Phẫu thuật được cho là cách điều trị cơ bản và có 
thể sửa cho khung ngực tròn đều, khắc phục được 
các vùng lõm phối hợp, hoặc hẹp bề ngang của lồng 
ngực do phần lồi của xương ức gián tiếp tạo ra. 
Nhiều trường hợp không thể phẫu thuật chỉnh sửa 
được ví dụ như lồi ngực 1/3 trên có liên quan đến 
khớp ức đòn, lồi ngực lệch tâm do lồi xương sườn 
2, lồi ngực mà xương ức nhô ra theo chiều dọc, làm 
bẻ gập góc sườn ức, liên quan đến tất cả các xương 
sườn gắn vào xương ức. 
H. 3, H. 4 Đặt khung chỉnh sửa 
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 
Hồi cứu mô tả các trường hợp lồi ngực đã 
được phẫu thuật sửa chữa bằng phương pháp 
đặt thanh ngực phía trong và cắt bỏ phần xương 
lồi phía ngoài được chúng tôi tiến hành tại bệnh 
viện Chợ Rẫy trong 5 năm (2009 – 2013). 
Bệnh nhân được mổ đặt thanh ngực giống như 
lõm ngực, thanh uốn hình cong tạo vòm đều, lực 
chống được nhấn mạnh vào vùng lõm có ưu tiên 
làm phình lồng ngực ra hai bên hơn là phía trước. 
Phần ngực lồi được tính toán kỹ lưỡng để cắt bỏ mà 
không ảnh hưởng đến cấu trúc chịu lực chung của 
lồng ngực. 
PHẪU THUẬT DỊ DẠNG LỒI NGỰC BẨM SINH 
 47 
H.5 Sau khi đặt 2 thanh ngực để đẩy lồng ngực từ 
phía trong, phần lồi của xương ức và 2 bên sườn được 
cắt bỏ để bo tròn lồng ngực ở phía ngoài. 
III. KẾT QUẢ 
Chúng tôi đã phẫu thuật cho 1200 cháu có dị 
dạng lồng ngực ở cả tại bệnh viện chúng tôi và ở 
một vài bệnh viện khác thì chỉ gặp 18 cháu lồi 
ngực. Trong đó chỉ phẫu thuật được cho 11 cháu, 
các cháu còn lại hoặc không có chỉ định mổ hoặc 
do lúc đầu chúng tôi còn ngần ngại trong việc 
phẫu thuật cho loại bệnh này. 11 bệnh nhân bị lồi 
ngực đã được phẫu thuật chỉnh sửa tại bệnh viện 
Chợ rẫy. Về mặt chức năng, thực chất lồi ngực rất 
ít ảnh hưởng đến chức năng tim phổi nên đánh 
giá kết quả phẫu thuật chủ yếu là về mặt hình thể. 
Trong số 11 cháu được phẫu thuật thì chỉ có 
2 bé gái, 9 bé trai. Tuổi trung bình là 12 tuổi, nhỏ 
nhất 9 tuổi, lớn nhất 14 tuổi. 
Không có các biến chứng trong và sau mổ 
như: như tràn khí, di lệch thanh, chảy máu hay 
nhiễm trùng sau mổ. 
Có 11 bệnh nhân đã được phẫu thuật. Tại 
thời điểm báo cáo 9 trường hợp đã được rút thanh 
an toàn còn 2 trường hợp đã được trên 2 năm, chờ 
đến ngày rút. 
Có 2 trường hợp hình lồi còn thấy sau 
phẫu thuật, 1 trường hợp thấy rõ và một trường 
hợp còn lồi ít. 
Chúng tôi đánh giá kết quả phẫu thuật dựa 
trên 2 yếu tố: phần lồi mất đi và phần lõm được 
nâng lên, giống như nắn lại một khung ngực méo 
mó thành một khung ngực hình ovan tròn đều. 
Xét theo tiêu chí này, 9 trường hợp được 
đánh giá là có kết quả tốt, một trường hợp phần 
lõm được nâng lên nhưng phần lồi vẫn còn rõ sau 
mổ mặc dù đã được cắt gọt phần ngoài, một trường 
hợp kết quả kém, phần lồi và phần lõm vẫn còn do 
thanh ngực nâng phần lõm di lệch vào phía phần 
lồi. Đây cũng là trường hợp chúng tôi không cắt gọt 
phần lồi bên ngoài 
H.6 Sẹo mổ trước lúc cắt chỉ 
H.7 Kết quả phẫu thuật ngay sau mổ 
loại lồi ngực mũi ức 
PHẪU THUẬT TIM MẠCH VÀ LỒNG NGỰC VIỆT NAM SỐ 10 - THÁNG 4/2015 
 48 
IV. BÀN LUẬN 
Lồi ngực ít gặp hơn lõm ngực rất nhiều nhưng 
lại rất khó để phẫu thuật chỉnh sửa. Các dạng lồi 
ngực rất đa dạng nhưng tựu chung qui về 2 nhóm 
chính là lồi ngang và lồi dọc. Lồi ngang là đường lồi 
ngực nằm ngang, 2 bên là 2 sụn sườn và chính giữa 
là xương ức (H.1) trong khi lồi dọc thì đường lồi chỉ 
là cả thân xương ức, còn các xương sườn 2 bên thì 
xẹp lại, tạo gập góc rõ tại khác khớp ức sườn. 
Loại ngang có thể là 1/3 trên, 1/3 giữa hoặc 
1/3 dưới (thể mũi ức) (H.2), loại này thường kèm 
với lõm ngực làm nổi rõ gờ lồi. Loại này cũng có 
thể đồng tâm hoặc lệch tâm. Loại lõm dọc chủ 
yếu là đồng tâm với cả xương ức là gờ lồi, nhưng 
nó cũng có thể lệch tâm nếu gờ lồi rơi vào các 
sụn sườn của khớp ức sườn 1 bên mà không phải 
là dọc thân xương ức. 
Lồi ngực thường ít ảnh hưởng đến các cơ quan 
trong lồng ngực như tim và phổi như lõm ngực. 
Phẫu thuật chình sửa chủ yếu là để nắn lại lồng ngực 
cho tròn đều, giải quyết vấn đề thẩm mỹ. 
Về nguyên tắc phần nào lồi thì được ép 
xuống hoặc gọt bỏ còn phần lõm thì đẩy từ trong 
hoặc treo kéo ở ngoài. Phải phối hợp cả 2 loại 
chỉnh sửa ngày thì mới có thể “nắn” bộ ngực 
tròn trịa trở lại. Có thể dùng khung nắn chỉnh 
để kéo phần lõm ra và đẩu phần lồi vào. 
Phương pháp này rất phức tạp và bệnh nhân 
phải mang một khung quanh lồng ngực ảnh 
hưởng rất lớn đến cuộc sống trong thời gian 
mang khung. Phẫu thuật chỉnh sửa đẩy phần 
lõm từ phía trong ra bằng đặt 2 thanh ngực 
(pectus bars) và cắt gọt những phần lồi lên là 
một lựa chọn tốt (H.5, H.6, H.7). Sau mổ bệnh 
nhân hoàn toàn trở lại cuộc sống bình thường 
cho tới ngày rút thanh. Thời gian lưu thanh là 3 
năm. Trở ngại của phẫu thuật là phải rạch thêm 
da ở phần lồi ngực để cắt gọt xương, sụn và để 
lại sẹo sau đó. Tuy nhiên đường rạch thường 
rất nhỏ, có thể di động da, chuyển dịch đường 
mổ để có thể cắt xương ở những vị trí xa 
đường mổ. Sẹo sau mổ thường mờ nhanh, 
nhiều khi khó nhận thấy. Những người có cơ 
địa sẹo lồi có thể bị ảnh hưởng tuy nhiên chúng 
tôi chưa gặp trường hợp nào. 
Việc đẩy phần lõm ở phía trong ra là rất 
quan trọng, nếu không đẩy đủ phần lõm ra thì 
không thể tạo lồng ngực tròn đều sau phẫu thuật 
được và phần lồi cũng khó cắt gọt hết được 
Lồi ngực dọc khó phẫu thuật sửa chữa do rất 
khó đẩy toàn bộ phần xẹp 2 bên ngực và cũng 
không thể cắt gọt hết phần lồi vì nó thường là gần 
toàn bộ thân xương ức. Hiện nay chúng tôi chưa có 
chỉ định phẫu thuật chỉnh sửa cho loại hình lồi ngực 
này 
V. KẾT LUẬN 
Phẫu thuật lồi ngực chủ yếu là giải quyết 
vấn đề thẩm mỹ, cho kết quả tốt với loại hình lồi 
ngực ngang. Phối hợp đẩy từ trong ra và cắt gọt 
những phần lồi ở ngoài có tác dụng “nắn” khung 
ngực tròn lại. 
TÀI LIỆU THAM KHẢO 
1. J Pediatr Surg. 2008 Aug;43(8):1468-73. 
doi: 10.1016/j.jpedsurg.2007.11.019. 
Reactive pectus carinatum in patients 
treated for pectus excavatum. 
Swanson JW1, Colombani PM. 
2. Roviscek F, Sanger PW, Taylor FH. The 
surgical treatment of chondrosternal prominence 
(pectus carinatum). J Thorac Cardiovasc Surg. 
1963;45:691-701. 
3. Welsh KJ, Vos A. Surgical correction of 
pectus carinatum (pigeon breast). J Pediatr Surg. 
1973;8:659-67.