Phân tích chuyển động của hạt vật liệu và tối ưu hóa các tham số của máy cấp liệu rung hai chất thể GZS
Máy cấp liệu rung hai chất thể GZS hiện đang dùng nhiều trong các ngành
khai thác mỏ, xây dựng tuy nhiên năng suất của máy vẫn còn hạn chế bởi vì
nó phụ thuộc vào nhiều tham số (công nghệ, hình học, động học, động lực
học ), việc tìm ra giá trị hợp lý của các tham số đó để máy làm việc cho năng
suất cao là hết sức quan trọng. Vì vậy trong nghiên cứu của mình nhóm tác
giả đi sâu vào phân tích ảnh hưởng của các tham số đó đến máy trong quá
trình làm việc, sau đó ứng dụng phần mềm Matlab tối ưu hóa với hàm mục
tiêu là vận tốc trung bình của hạt vật liệu (vd) từ đó tìm ra giá trị hợp lý của
các tham số đó để máy có năng suất lớn nhất khi làm việc. Kết quả nghiên cứu
có thể làm tài liệu tham khảo cho các nhà khoa học trong quá trình nghiên
cứu, thiết kế chế tạo máy
Tóm tắt nội dung tài liệu: Phân tích chuyển động của hạt vật liệu và tối ưu hóa các tham số của máy cấp liệu rung hai chất thể GZS
![Phân tích chuyển động của hạt vật liệu và tối ưu hóa các tham số của máy cấp liệu rung hai chất thể GZS Phân tích chuyển động của hạt vật liệu và tối ưu hóa các tham số của máy cấp liệu rung hai chất thể GZS](https://s1.tailieuvn.net/xb70nb5jd4llaq8g/thumb/2021/11/21/phan-tich-chuyen-dong-cua-hat-vat-lieu-va-toi-uu-hoa-cac-tha_7uTJao4gmx.jpg)
Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ - Địa chất Tập 59, Kỳ 2 (2018) 27-32 27 Phân tích chuyển động của hạt vật liệu và tối ưu hóa các tham số của máy cấp liệu rung hai chất thể GZS Nguyễn Văn Xô 1, *, Trần Viết Linh 1, Phạm Văn Tiến 1, Phạm An Cương 2 1 Khoa Cơ điện, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Việt Nam 2 Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Việt Nam THÔNG TIN BÀI BÁO TÓM TẮT Quá trình: Nhận bài 15/6/2017 Chấp nhận 20/7/2017 Đăng online 27/4/2018 Máy cấp liệu rung hai chất thể GZS hiện đang dùng nhiều trong các ngành khai thác mỏ, xây dựngtuy nhiên năng suất của máy vẫn còn hạn chế bởi vì nó phụ thuộc vào nhiều tham số (công nghệ, hình học, động học, động lực học), việc tìm ra giá trị hợp lý của các tham số đó để máy làm việc cho năng suất cao là hết sức quan trọng. Vì vậy trong nghiên cứu của mình nhóm tác giả đi sâu vào phân tích ảnh hưởng của các tham số đó đến máy trong quá trình làm việc, sau đó ứng dụng phần mềm Matlab tối ưu hóa với hàm mục tiêu là vận tốc trung bình của hạt vật liệu (vd) từ đó tìm ra giá trị hợp lý của các tham số đó để máy có năng suất lớn nhất khi làm việc. Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho các nhà khoa học trong quá trình nghiên cứu, thiết kế chế tạo máy. © 2018 Trường Đại học Mỏ - Địa chất. Tất cả các quyền được bảo đảm. Từ khóa: Two-Mass GZS Vibratory Feeder Matlab Software Optimization Feeding Capacity 1. Mở đầu Máy cấp liệu rung loại hai chất thể GZS hiện nay đang được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực (Wang Yun Chi, 2003), kết cấu và nguyên lý làm việc của nó như hình 1: bệ gá động cơ điện (4) và động cơ điện kích dao động (6) tổ hợp thành bộ phận kích dao động tạo ra lực kích dao động không đổi, thông qua lò xo chủ động (3) truyền đến máng cấp liệu (2), làm cho máng cấp liệu dao động lắc để thực hiện quá trình cấp liệu (Van Xo Nguyen, 2016). Các nghiên cứu (Wang et al., 2009) đề cập đến tần số cố hữu của máy cấp liệu rung hai chất thể; Ruan Wen Su (Van Xo Nguyen, 2013) ứng dụng phần mềm ADAMS để mô phỏng động lực học của máy cấp liệu rung hai chất thể và cho kết quả các đồ thị động lực học của máy cấp liệu rung hai chất thể. Tuy nhiên chưa có tác giả nào đề cập đến vấn đề nâng cao năng suất làm việc của máy, vì vậy trong bài báo này tác giả đi sâu vào nghiên cứu nghiên cứu nguyên lý làm việc của máy, nghiên cứu chuyển động của hạt vật liệu trên bề mặt máng cấp liệu khi máy làm việc, từ đó ứng dụng phần mềm Matlab xây dựng chương trình phân tích để tìm ra giá trị của tham số sao cho năng suất làm việc cho máy là lớn nhất. 2. Phân tích chuyển động của hạt vật liệu trên bề mặt máng cấp liệu 2.1. Quỹ đạo chuyển động của máng cấp liệu _____________________ *Tác giả liên hệ E-mail: nguyenvanxo@humg.edu.vn 28 Nguyễn Văn Xô và nnk./Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ - Địa chất 59 (2), 27-32 Quỹ đạo chuyển động của máng cấp liệu có dạng elip như Hình 2 (Wen and Liu, 2001). Phương trình vị trí chuyển động của máng cấp liệu theo phương x và y như công thức (1), (2) và có đồ thị như Hình 3: x = λx sin(ωt + βx) y = λy sin(ωt + βy) Trong đó: λx, λy biên độ dao động theo phương x và phương y 2 2 2cos sinx 2 2 2sin cosy λ - bán kính trục dài elip; ξ - độ oval là tỷ lệ của trục dài và trục ngắn của elip, 0 ≤ ξ ≤ 1;δ -góc phương dao động; o - góc nghiêng của máng cấp liệu; ω - vận tốc góc; t - thời gian; βx, βy vị trí tương đối ban đầu theo phương x và phương y. βx = arctan(-ξ tan δ) βy = arctan(-ξ tan δ) 2.2. Vận tốc và gia tốc của máng cấp liệu Từ công thức (1) và (2) lấy đạo hàm cấp 1 và cấp 2 ta tìm được vận tốc và gia tốc của máng cấp liệu là: νx = ω λx cos (ωt + βx) νy = ω λy cos (ωt + βy) ax = - ω2 λx sin (ωt + βx) ay = - ω2 λy sin (ωt + βy) 2.3. Lực tác dụng lên hạt vật liệu Không xét lực tương tác giữa các hạt vật liệu, hạt vật liệu trên máng của máy cấp liệu rung hai Hình 1. Kết cấu của máy cấp liệu rung loại GZS. 1 - Lò xo treo; 2 - Máng cấp liệu; 3 - Lò xo chủ động; 4 - Bệ gá động cơ điện; 5 - Lớp cao su nhiều lớp; 6 - Động cơ điện kích dao động. Hình 2. Quỹ đạo chuyển động của máng cấp liệu. Hình 3. Vị trí chuyển động của máng cấp liệu theo phương x và y. (1) (2) (3) (4) (5) (7) (8) (9) (10) (11) (5) (6) (7) (8) (9) (10) Nguyễn Văn Xô và nnk./Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ - Địa chất 59 (2), 27-32 29 chất thể GZS chịu lực tác dụng như hình 4, hợp lực theo phương x và phương y là: Fr = -m (ax + ∆ẍ) + G sinα0 Fn = m (ay + ∆ӱ) + G cosα0 Trong đó: m, G - khối lượng và trọng lượng hạt vật liệu; ∆x, ∆y, ∆ẋ, ∆ẏ, ∆ẍ, ∆ӱ - vị trí tương đối, vận tốc, gia tốc của hạt vật liệu với máng cấp liệu theo phương x và phương y. Thay (10) vào (12) ta được (13) m∆ӱ = Fn – Gcosα0 + mω2λy sin(ωt + βy) Khi vật liệu bắt đầu xuất hiện chuyển động nhảy tức thời, dọc theo phương y gia tốc , áp lực thay vào (13) ta được: Khi vật liệu bắt đầu xuất hiện chuyển động nhảy tức thời, dọc theo phương y gia tốc , áp lực thay vào (13) ta được: { 𝑚𝜔2𝜆𝑦𝑠𝑖𝑛𝜑𝑑𝑦 − 𝐺𝑐𝑜𝑠𝛼0 = 0 𝜑𝑑𝑦 = 𝜔𝑡𝑑𝑦 + 𝛽𝑦 φdy - góc nhảy danh nghĩa đầu; φdy = 00÷1800; ωtdy góc nhảy đầu; 𝐷 = 1 𝑠𝑖𝑛 𝜑𝑑𝑦 Thay vào (14) ta có: { 𝐷 = 𝜔2𝜆𝑦 𝑔𝑐𝑜𝑠𝛼0 𝜑𝑑𝑦 = 𝑎𝑟𝑐𝑠𝑖𝑛 1 𝐷 D gọi là chỉ số nhảy: khi D < 1, phương trình (15) không thể giải được tức là vật liệu không xuất hiện chuyển động nhảy; khi D ≥ 1 vật liệu có thể xảy ra chuyển động nhảy. Như vậy để vật liệu xuất hiện chuyển động nhảy thì chỉ số nhảy D không nhỏ hơn 1. 2.5. Góc cách nhảy θd và hệ số cách nhảy iD Khi vật liệu xuất hiện chuyển động nhảy thì áp lực Fn = 0, thay vào (13) ta có: { 𝑚∆ӱ = −𝐺𝑐𝑜𝑠𝛼0 + 𝑚𝜔 2𝜆𝑦𝑠𝑖𝑛𝜑𝑦 𝜑𝑦 = 𝜔𝑡 + 𝛽𝑦 Tích phân hai lần gia tốc ∆ӱ ta sẽ được vị trí tương đối: ∆y =-λy [sinφdy – sinφy +cosφdy(φy+φdy)- - 1 2 sinφdy (φy - φdy)2] Khi φy = φzy thì ∆y = 0, đơn giản hóa công thức (17) ta được: {𝑐𝑜𝑠𝜑𝑑𝑦 = 𝜃𝑑 2 −(1−𝑐𝑜𝑠𝜃𝑑 𝜃𝑑−𝑠𝑖𝑛𝜃𝑑 𝜃𝑑 = 𝜑𝑧𝑦 + 𝜑𝑑𝑦 θd gọi là góc cách nhảy; 𝑖𝐷 = 𝜃𝑑 2𝜋 gọi là hệ số cách nhẩy. Theo công thức (15) và (18) ta có quan hệ giữa iD và D như sau: 𝐷 = √( 2𝜋2𝑖𝐷 2 +𝑐𝑜𝑠2𝜋𝑖𝐷−1 2𝜋𝑖𝐷−𝑠𝑖𝑛2𝜋𝑖𝐷 ) 2 + 1 = √( 0.5𝜃𝐷 2 +𝑐𝑜𝑠𝜃𝐷−1 𝜃𝐷−𝑠𝑖𝑛𝜃𝐷 ) 2 + 1 Từ công thức (19) ta có đồ thị mối quan hệ chỉ số nhảy D và hệ số cách nhảy iD như Hình 5. 2.6. Vận tốc trung bình của hạt vật liệu Theo Hình 4, gia tốc của hạt vật liệu theo hướng máng cấp liệu được tính như sau: (11) (12) Hình 4. Lực tác dụng lên hạt vật liệu. Hình 5. Mối quan hệ giữa chỉ số nhảy D và hệ số cách nhảy id. (14) (15) (16) (17) (18) (13) (19) 30 Nguyễn Văn Xô và nnk./Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ - Địa chất 59 (2), 27-32 ∆ẍ = g sinα0 - ax Thay (9) vào (20) ta được { ∆ẍ = 𝑔 𝑠𝑖𝑛𝛼0 − 𝑎𝑥 = 𝑔 𝑠𝑖𝑛𝛼0 + 𝜔 2𝜆𝑥𝑠𝑖𝑛𝜑𝑥 𝜑𝑥 = 𝜔𝑡 + 𝛽𝑥 Tích phân 2 lần x ta tìm được vị trí tương đối : 20 2 sin sin sin cos 2 , , 2π d x zx dx d dx d zx dx d dx d x d D g x t i Vậy vận tốc trung bình của hạt vật liệu là: [sin (1 cos2π ) 2π / 2π d x d dx D x v i 2 0 π cos (2π sin2π )] tanDdx D D y i i i D cos( ) {( sin ) 2π x x y d d dv D 2[ 1 tan( )]x yD 2(1 cos )[1 1tan( )]}d x yD 2 0tan 4 d y D Thay công thức (3), công thức (4) vào công thức (23) và biến đổi ta được kết quả như sau: 0cos cos( ) 2π x y d g v 2 2 2 2(1 tan ) / ( tan ){( sin )d d 2[ 1 tan( )] (1 cos )x y dD 2 2 0[1 1 tan( )]} sin 4 d x y g D Vận tốc chuyển động trung bình thực tế của hạt vật liệu vm (Wen et al., 1989) νm = Cα Ch Cm Cw νd Trong đó: Cα- hệ số ảnh hưởng do góc nghiêng của máng cấp liệu, (tra bảng); Ch - hệ số ảnh hưởng do độ dầy của lớp vật liệu, (tra bảng); Cm- hệ số ảnh hưởng do tính chất vật liệu, (tra bảng); Cw- hệ số ảnh hưởng do chuyển động trượt, (tra bảng). 3. Tối ưu hóa các tham số để năng suất cấp liệu của máy là lớn nhất Năng suất cấp liệu của máy cấp liệu rung dạng GZS là (Wen et al., 1989): 𝒬 = 3600ℎ𝐵𝜈𝑚𝛾 Trong đó: h - độ dầy của lớp vật liệu (m); B- độ rộng của máng cấp liệu (m); γ- độ tơi xốp của vật liệu (t/m3). Cường độ dao động K của máy cấp liệu là (Wen et al., 1989): 2 K g Từ các công thức (27), (15), (3) và (4) ta được: 2 2 2 0 sin cos cos K D Thay công thức (28) vào công thức (19) ta được: 2 2 2 2 2 0(sin cos ) / cosK 2 2[(0.5 cos 1) / ( sin )] 1d d d d Từ công thức (29) và công thức (24) ta có: 0 0 cos cos( ) ( , , , ) 2π x y f K 2 2 2 2(1 tan ) / ( tan ){( sin )d d 2[ 1 tan( )] (1 cos )x y dD 2 2 0[1 1 tan( )]} sin 4 d x yD Chúng ta quan tâm khi K, α0, ξ cố định thì lựa chọn δ hợp lý để νd đạt giá trị lớn nhất hoặc khi K, α0, δ cố định thì lựa chọn ξ hợp lý để νd đạt giá trị lớn nhất (tức là năng suất cấp liệu Q lớn nhất). + Khi ξ =0.2 với các giá trị khác nhau của K và α0 ta có đường cong quan hệ νd - δ như Hình 6. Từ Hình 6 ta thấy: Khi K, δ, ξ cố định thì νd tỷ lệ thuận với α0; Khi α0, δ, ξ cố định thì νd tỷ lệ thuận với K; Tùy theo K tăng, δ cho phép lấy giá trị trong phạm vi nhỏ. Sử dụng phần mềm Matlab (Zhang et al., 2015; Howard et al., 2003; Alfio, et al., 2014) tiến hành tối ưu hóa vận tốc trung bình νd (công thức 30) với các điều kiện biên: -100 ≤ α0 ≤ 100; 0 ≤ ξ ≤ 1;10; 100 ≤ δ ≤ 600; 00 < θ < 3600. Sau khi chạy chương trình ta được kết quả như sau: α0 = 8.12870; , ξ =0.0140; δ =59.02740; θd=358.99820; νd =22.2297g/ω. Từ kết quả ta thấy: - Khi ξ =0.0140 thì quỹ đạo chuyển động của máng cấp liệu gần như đường thằng và vận tốc trung bình đạt giá trị lớn nhất νd (tức là năng suất cấp liệu lớn nhất). Vì thế khi thiết kế máy cấp liệu nên tính toán thiết kế để quỹ đạo chuyển động của máng là đường thẳng. 0( , , , ) /dv f K g (20) (21) (22) (23) (24) (25) (27) (28) (29) (30) (31) (26) Nguyễn Văn Xô và nnk./Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ - Địa chất 59 (2), 27-32 31 - Khi θd = 358.99820 thì D =3.29 vật liệu ở trạng thái dao động nhẩy, như thế đối với vật liệu dễ vỡ thì nên chú ý khi thiết kế lựa chọn. - Để máy cấp liệu rung dạng GZS đạt năng suất lớn nhất khi làm việc thì phải tính toán thiết kế sao cho quỹ đạo chuyển động của máng là dạng đường thằng đồng thời khi lắp đặt phải chọn góc nghiêng của máng cấp liệu α0 = 8.12870. 4. Kết luận Bài báo nêu ra nguyên lý hoạt động của máy cấp liệu rung hai chất thể GZS; phân tích chuyển động của hạt vật liệu trên bề mặt máng cấp liệu, từ đó xây dựng được phương trình chuyển động, phương trình vận tốc, phương trình gia tốc của hạt vật liệu trên bề mặt máng cấp liệu khi máy làm việc. Xây dựng được công thức quan hệ giữa các tham số ảnh hưởng đến quá trình cấp liệu (D, ID, θd, K, α0, ξ, m, ...); Thiết lập được công thức tính vận tốc trung bình νd của hạt vật liệu, từ đó xây dựng được các đồ thị đường cong (νd - δ, νd - ξ); Sau đó đi sâu vào phân tích ảnh hưởng của các tham số đó trong quá trình máy làm việc. Cuối cùng tác giả ứng dụng phần mềm Matlab tiến hành tối ưu hóa với hàm mục tiêu là vận tốc trung bình của vật liệu trên bề mặt máng cấp liệu vd, từ đó tìm được các thông số hợp lý để máy cấp liệu rung dạng GZS cho năng suất lớn nhất. Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho các nhà khoa học trong nghiên cứu tính toán thiết kế về máy cấp liệu rung hai chất thể dạng GZS. Tài liệu tham khảo Van Xo Nguyen, 2013. Dynamic simulation of two mass vibratory feeder based on ADAMS. Mining machinery in China. Van Xo Nguyen, 2016. Conjugated PROE and ANSYS Softwares to Analyze the Modal of Two- Mass GZS Vibratory Feeder. ESAGD 2016. November 12-15, Ha Noi, Viet Nam. 160-166. WangNanNan, HeJingRun, TianZuZhi, HuangGui, 2009. Modal analysis of two mass vibratory feeder based on ANSYS. Hoisting machinery, 64-66. WangYunChi, 2003. Current situation and development of vibration feeding equipment in China. China's coal quality technology, 29-31. WenBangChun, LiuFeng, LiuJie, 1989. Design and mode of vibration feeder for vibration feeder of vibrating screen. Chemical Industry Press. Beijing. Hình 6. Đường cong quan hệ. 32 Nguyễn Văn Xô và nnk./Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Mỏ - Địa chất 59 (2), 27-32 WenBangChun, LiuShuYing, 2001. Theory and dynamic design method of vibration machinery. Beijing. ZhangZhiYong, YangZuYing. 2015. MATLAB tutorials. Beihang University press. Beijing. Howard Wilson, Louis Turcotte and David Halpern. 2003. Advanced Mathematics and Mechanics Applications Using MATLAB, 3rd Edition. CRC Press. Alfio Quarteroni, Fausto Saleri and Paola Gervasio. 2014. Scientific Computing with MATLAB and Octave, 4th edition. Springer. ABSTRACT Analysis of material particle motion and optimizing parameters of two-mass GZS vibratory feeder Xo Van Nguyen 1, Linh Viet Tran 1, Tien Van Pham 1, Cuong An Pham 2 1 Faculty of Electro-Mechanics, Hanoi University of Mining and Geology, Vietnam 2 Faculty of Information Technology, Hanoi University of Mining and Geology, Vietnam Two-mass GZS vibratory feeder is currently used in many mining and construction industries. However, the productivity of the machine is limited because it depends on many parameters (technology, geometry, dynamics). , dynamics, etc), finding the reasonable value of those parameters for high- productivity machines is of paramount importance. So in their study the authors went into the analysis of the effect of these parameters on the machine during the work, then applied Matlab software optimization with the objective function is the average velocity of material particle (vd) from which to find the reasonable value of the parameters to maximize productivity at work. Research results can be used as reference materials for scientists in the research, design and manufacture of two-mass GZS vibratory feeder.
File đính kèm:
phan_tich_chuyen_dong_cua_hat_vat_lieu_va_toi_uu_hoa_cac_tha.pdf