Nhu cầu và sự sẵn sàng chi trả cho dịch vụ tư vấn dinh dưỡng của người bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2018-2019

| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
Nhu cầu và sự sẵn sàng chi trả cho dịch vụ tư vấn dinh
dưỡng của người bệnh tại bệnh viện Đại học Y Hà Nội 
năm 2018 - 2019
Phạm Thị Thắm¹, Đoàn Ngọc Thủy Tiên¹, Lê Thị Hương¹, Đặng Công Sơn¹, Ngô Thị Thanh 
Vân¹, Lê Minh Đạt2
Tóm tắt
Thông tin chung: Dinh dưỡng trị liệu là một phần quan trọng và không thể thiếu trong quá trình 
điều trị bệnh. Nghiên cứu này nhằm mô tả nhu cầu và sự sẵn sàng chi trả cho dịch vụ tư vấn dinh 
dưỡng của người bệnh tại bệnh viện Đại học Y Hà Nội. 
Phương pháp: Mô tả cắt ngang trên 222 bệnh nhân nội trú đang điều trị tại 4 khoa lâm sàng là 
Khoa Nội, Khoa Ti mạch, Khoa Ngoại tổng hợp và Khoa Ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ, tại 
Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Kết quả: Tỷ lệ bệnh nhân m ng m ốn sử dụng dịch vụ tư vấn dinh dưỡng là 66,22%. Số tiền trung 
bình họ sẵn sàng trả là 169,370 đồng cho mỗi lần sử dụng (95% CI: 31,950-38,240 đồng).
Kết luận: Tỷ lệ bệnh nhân mong muốn sử dụng dịch vụ tư vấn dinh dưỡng ở mức cao. Cần tăng 
cường trao đổi trao đổi với lãnh đạo, bác sĩ, điều dưỡng, bệnh nhân và người nhà để hiểu đúng 
vai trò của tư vấn dinh dưỡng để tăng tỷ lệ bệnh nhân sử dụng bữa ăn điều trị trên 70% theo tiêu 
chuẩn của Bộ Y tế.
Từ khóa: tư vấn dinh dưỡng, nhu cầu tư vấn, sẵn sàng chi trả, dịch vụ tư vấn, dinh dưỡng người 
bệnh.
Preference and willingness to pay for nutritional 
counseling services at Hanoi Medical University hospital 
2018 - 2019
Pham Thi T am¹, Đo n Ngoc Thuy Tien¹, Le Thi Huong¹, Dang Cong Son¹, Ngo Thi Thanh 
Van¹, Le Minh Dat2
Abstract
Background: Nutrition therapy is an important and indispensable part of the treatment process. 
The research was conducted to identify the preference and willingness to pay for nutritional 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected], [email protected]
4. Boä Y teá
Email: [email protected], [email protected]
 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
counseling services at Hanoi Medical University hospital.
Meth dology: A cros -sectional study was carried out among 220 inpatients being treated in 
4 clinical departments, namely Department of Internal Medicine, Department of Cardiology, 
Department of General Surgery and Department of Oncology and palliative care, in Hanoi 
Medical University Hospital.
Result: The proportion of patients desired to use nutritional counseling serivices was 66,22%. The 
mean amount they were willing to pay was 169,370 VND per episode (95% CI, 31,950-38,240 
VND)
Conclusion: The proportion f patients who wanted to use nutrition counseling was high.Need 
to increase communication between l aders, doctors, nurses, patients and family members to 
understand the role of nutrition counseling to raise the proportion of patients using treatment 
meals over than 70% Ministry of Health standards. 
Keyword: nutritional counseling, counseling needs, willingness to pay, counseling services, 
nutrition patients
Tác giả:
 9LӋn ĈjR tạR Y hӑc 'ӵ phzng Yj Y tế Cộng Cộng, tUѭӡng ĈạL hӑc Y +j 1ộL
2 +ộL Y tế công cộng 9LӋt 1DP
1. Đặt vấn đề
'Lnh Gѭӥng tUӏ OLӋX ngj\ cjng ÿyng YDL tUz 
TXDn tUӑng tURng OkP Vjng, tUӣ thjnh Pột phҫn 
Nhông thӇ thLếX tURng TXá tUunh ÿLӅX tUӏ Yj NLӇP 
VRát EӋnh Chế ÿộ ăn Xống GLnh Gѭӥng ph hӧp
gL~p EӋnh nhkn tăng hLӋX TXҧ ÿLӅX tUӏ \ tế, gLҧP 
táL phát, ngăn ngӯD tLến tULӇn EӋnh, U~t ngҳn 
thӡL gLDn ÿLӅX tUӏ Yj gLҧP chL phí \ tế Cy Pột 
PốL OLrn TXDn Pạnh gLӳD tunh tUạng GLnh Gѭӥng 
Nhông ph hӧp ÿһc ELӋt Oj VX\ GLnh Gѭӥng Yj
tunh tUạng Vӭc NhӓH cӫD EӋnh nhkn tURng TXá 
tUunh ÿLӅX tUӏ cӫD hӑ Gүn ÿến Pột Vố hұX TXҧ 
nghLrP tUӑng, EDR gӗP tăng tӹ OӋ ELến chӭng, 
nhLӉP tUng EӋnh YLӋn, Pҩt hRһc gLҧP NhốL 
Oѭӧng cѫ, NpR GjL t ӡL gLDn nҵP YLӋn, tă g tӹ 
OӋ tӱ YRng, Nết TXҧ Oj, EӋnh nhkn Yj gLD ÿunh 
cӫD hӑ phҧL chӏX gánh nһng ngj\ cjng cDR cҧ 
YӅ chL phí ÿLӅX tUӏ 'R ÿy, cXng cҩp Gӏch Yө 
tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng chR EӋnh nhkn ÿѭӧc cRL Oj 
Pột phҫn TXDn tUӑng cӫD TXá tUunh thӵc hjnh 
GLnh Gѭӥng cӫD các EӋnh YLӋn Ӣ các nѭӟc phát 
tULӇn, GLnh Gѭӥng ÿѭӧc công nhұn Oj phѭѫng 
pháp hLӋX TXҧ ÿӇ cҧL thLӋn tunh tUạng Vӭc NhӓH 
cӫD EӋnh nhkn 5, ÿһc ELӋt Oj hLӋX TXҧ cӫD các 
cDn thLӋp GLnh Gѭӥng tURng ÿLӅX tUӏ các EӋnh 
tLP Pạch, thӯD ckn hRһc EpR phu Yj các EӋnh 
Nhông Ok\ nhLӉP .
Ӣ 9LӋt 1DP, tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng ÿm ÿѭӧc TXDn 
tkP ӣ Pột Vố EӋnh YLӋn nhѭng công YLӋc nj\ OạL 
Nhông phҧL GR chX\rn gLD tURng Oƭnh Yӵc GLnh 
Gѭӥng thӵc hLӋn ThHR nghLrn cӭX cӫD 1gX\Ӊn 
Thӏ +j T X thӵc hLӋn tạL +j 1ộL 20 tUrn 252 
EӋnh nhkn ӣ %Ӌnh YLӋn 4Xkn \ TUXng ѭѫng 0 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
chӍ UD Uҵng chӍ 3,5 tURng Vố hӑ ÿѭӧc tѭ Yҩn 
YӅ GLnh Gѭӥn ...  Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
23Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
Vƭ gLD ÿunh, chX\rn gLD GLnh Gѭӥng tURng ÿLӅX 
tUӏ EӋnh +LӋn nD\ tUѭӡng ĈạL hӑc Y +j 1ộL 
Yj tUѭӡng ĈạR hӑc Y tế Cộng cộng ÿDng ÿjR 
tạR Pm ngjnh Cӱ nhkn 'Lnh Gѭӥng, các Eạn cӱ 
nhkn VDX NhL tốt nghLӋp cy ÿҫ\ ÿӫ NLến thӭc Yj 
Nӻ năng để [k\ Gӵng TXL tUunh chăP Vyc GLnh 
Gѭӥng Yj tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng chR ngѭӡL EӋnh 
tạL EӋnh YLӋn thӵc hLӋn tUX\Ӆn thông, gLáR Gөc 
GLnh Gѭӥng, hѭӟng Gүn ngѭӡL EӋnh OӵD chӑn 
thӵc phҭP, [k\ Gӵng chế ÿộ ăn ph hӧp, Dn 
tRjn ÿӇ phzng ngӯD EӋnh tұt 9u Yұ\ Oӵc Oѭӧng 
nj\ hRjn tRjn cy thӇ thDP gLD YjR YLӋc tѭ Yҩn 
GLnh Gѭӥng tURng EӋnh YLӋn.
9Ӆ phѭѫng pháp cXng cҩp Gӏch Yө, hѫn 0 
EӋnh nhkn PXốn ÿѭӧc tѭ Yҩn tạL gLѭӡng EӋnh, 
gLҧL thích Uҵng hҫX hết EӋnh nhkn tUҧ OӡL Uҵng 
hӑ Nhông PXốn GL chX\Ӈn Yu Yết thѭѫng Yүn 
czn ÿDX, GR PӋt PӓL hRһc EӋnh tұt Nhông chR 
phpp Gӏch EӋnh 0ột Vố EӋnh nhkn PXốn nhұn 
ÿѭӧc tѭ Yҩn ạL 3hzng 'Lnh Gѭӥ g Yj Ăn NLrng,
hӑ PRng ÿӧL Uҵng cy ÿҫ\ ÿӫ các thLết Eӏ hӛ tUӧ 
tURng TXá tUunh NháP Yj ÿLӅX tUӏ ĈLӅX nj\ cy thӇ 
gLҧL thích GR Vố EӋnh hkn ҵP ÿLӅX tUӏ OkX ngj\ 
thѭӡng Oj EӋnh nhkn nһng, ÿLӅX tUӏ các EӋnh 
Pmn tính, nrn YLӋc ÿL OạL ÿôL NhL gһp Nhy Nhăn 
Yj PXốn ÿѭӧc tѭ Yҩn tUӵc tLếp tạL gLѭӡng EӋnh
4.2 Sẵn sàng chi trả cho dịch vụ tư vấn dinh
dưỡng
TURng Vố 222 ngѭӡL ÿѭӧc phӓng Yҩn, cy 
EӋnh nhkn PXốn nhұn ÿѭӧc OӡL NhX\rn YӅ GLnh 
Gѭӥng, nhѭng chӍ cy 20 ngѭӡL Vҹn Vjng tUҧ 
tLӅn chR Gӏch Yө tѭ Yҩn Pột Oҫn ӣ Pӭc9,30 
ÿӗng Cy Vӵ chrnh OӋch YӅ Pӭc ÿộ Vҹn Vjng chL 
tUҧ gLӳD hDL nhyP XәL, tURng NhL nhyP tXәL ODR
ÿộng cy Pӭc Vҹn Vjng chL tUҧ tѭѫng ÿốL cDR hѫn 
chR Gӏch Yө tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng Pột Oҫn gҫn 
200,000 ÿӗng, VR YӟL nhyP tXәL tUrn 0 chӍ 
Vҹn Vjng tUҧ hѫn 0,000 ÿӗng ĈLӅX nj\ cy thӇ
Oê gLҧL Yu nhyP tXәL tӯ  ÿến GѭӟL 0 tXәL cy 
thӇ cy ngXӗn thX nhұp cDR hѫn, tURng NhL phҫn 
Oӟn nhӳng ngѭӡL tUrn 0 tXәL thu nghӍ hѭX Yj 
phө thXộc YjR gLD ÿunh nrn Pӭc Vҹn Vjng chL 
tUҧ thҩp hѫn
9Ӆ nghӅ nghLӋp, các nhyP ODR ÿộng tUí thӭc Yj 
ngѭӡL NLnh GRDnh Vҹn Vjng tUҧ ӣ Pӭc tѭѫng ÿốL 
cDR hѫn 20,000 ÿӗng, VR YӟL nhyP nông Gkn 
Yj công nhkn chӍ hѫn 20,000 ÿӗng chR Gӏch 
Yө Pột Oҫn Sӵ chrnh OӋch YӅ Pӭc ÿộ Vҹn Vjng 
chL tUҧ gLӳD các nhyP Oj GR các GRDnh nhkn Yj 
tUL thӭc cy Nhҧ năng NLếP ÿѭӧc Pӭc thX nhұp 
cDR hѫn Yj cy thӇ cy nhLӅX hѫn Pột ngXӗn thX 
nhұp 1gRjL UD, phҫn Oӟn các tUL thӭc Yj GRDnh 
nhkn ÿm cy tUunh ÿộ hӑc Yҩn cDR hѫn nrn nhұn 
thӭc YӅ tҫP TXDn tURng cӫD Gӏch Yө tѭ Yҩn GLnh 
Gѭӥng GLnh Gѭӥng cy cNJng DR hѫn các nhyP 
Nhác 'R ÿy, hӑ Vҹn Vjng chL Uҩt nhLӅX tLӅn ÿӇ 
nhұn ÿѭӧc tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng tӯ nhkn YLrn \ tế
SR Vánh YӟL Nết TXҧ tURng nghLrn cӭX tӯ
1gX\Ӊn 9Lết +ҧL, nhӳng ngѭӡL ÿѭӧc hӓL Vҹn 
Vjng tUҧ NhRҧng 00,000 ÿӗng chR Gӏch Yө tѭ 
Yҩn GLnh Gѭӥng Pột Oҫn Sӵ Vҹn Vjng chL tUҧ 
cNJng phө thXộc YjR thX nhұp cӫD hộ gLD ÿunh, 
các gLD ÿunh cy t X nhұp tUrn 30 tULӋX ÿӗng Vҹn 
Vjng tUҧ gҩp ÿôL VR YӟL nhӳng ngѭӡL Nhác, GR 
các cá nhkn cy Pӭc Vống cDR, hӑ cy nhX cҫX 
chăP Vyc Vӭc NhӓH cDR hѫn Yj TXDn tkP nhLӅX 
hѫn ÿến GLnh Gѭӥng hѫn, hӑ TXDn tkP ÿến chҩt 
Oѭӧng GLnh Gѭӥng cӫD EӳD ăn, Nhông chӍ YӅ Vố 
Oѭӧng thӭc ăn ÿѭӧc cXng cҩp tURng PӛL EӳD ăn
5. Kết luận và Khuyến nghị
Số ngѭӡL ÿm tӯng Vӱ Gөng các Gӏch Yө tѭ Yҩn 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected], [email protected]
4. Boä Y teá
Email: [email protected], [email protected]
2 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
GLnh Gѭӥng chLếP 5, Tӹ OӋ EӋnh nhkn 
PRng PXốn Vӱ Gөng các Gӏch Yө tѭ Yҩn GLnh 
Gѭӥng Oj ,22 Cy 53, EӋn nhkn Vҹn
Vjng chL tUҧ chR các Gӏch Yө tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng 
Số tLӅn EӋnh nhkn Vҹn Vjng chL tUҧ Oj 9,30 
91Ĉ chR PӛL Oҫn Vӱ Gөng Gӏch Yө tѭ Yҩn GLnh 
Gѭӥng 95 C,, 3950320 91Ĉ
Cҫn tăng cѭӡng gһp Pһt, tUDR ÿәL gLӳD Omnh 
ÿạR, Eác Vƭ, ÿLӅX Gѭӥng, EӋnh nhkn Yj ngѭӡL 
nhj ÿӇ hLӇX ÿ~ng YDL tUz cӫD tѭ Yҩn GLnh Gѭӥng 
Yj chế ÿộ ăn Xống ÿLӅX tUӏ ÿӇ tăng tӍ OӋ EӋnh 
nhkn Vӱ Gөng EӳD ăn ÿLӅX tUӏ tUrn 0 thHR tLrX 
chXҭn cӫD %ộ Y Tế
+ạn chế cӫD nghLrn cӭX nj\ Oj chӫ ÿӅ czn Nhá 
PӟL, cӥ PүX nhӓ chӍ tұp tUXng tạL  NhRD phzng 
cӫD  EӋnh YLӋn Cҫn tLến hjnh nghLrn cӭX YӟL 
cӥ PүX Oӟn hѫn Yj Pӣ Uộng UD YӟL nhLӅX EӋnh 
YLӋn Nhác tUrn tRjn TXốc
assessment and its relationship with performance and Glasgow prognostic scores in Vietnamese patients with esophageal cancer Asia Pac J Clin Nutrv. 2017;26(1):49–58.4. Conrad M Tobert JMH-R, Lyse A Norian , Chermaine Hung , Nathan A Brooks , Jeff M Holzbeierlein , Tracy M Downs , Douglas P Robertson , Ruth Grossman , Kenneth G Nepple Emerging Impact of Malnutrition on Surgical Patients: Literature Review and Potential Implications for Cystectomy in Bladder Cancer. J Urol. 2017;198(3):511–519.5. Sartorelli DS, Sciarra EC, Franco LJ, 
Cardoso MA. Beneficial effects of short-term nutritional counselling at the primary health-care level among Brazilian adults. 
Public Health Nutr. 2005;8(7):820–825.6. Esther A Molenaar 1 EJCvA, Yvonne Vergouwe, Diederick E Grobbee, Mattijs ENumans. Effect of nutritional counselling and nutritional plus exercise counselling in overweight adults: a randomized trial in multidisciplinary primary care practice. 
Family Pra tice. 2010;27(2):143-150.7. Thu NTH. The status of nutrition counseling, 
providing treatment diets and the level of 
patient satisfaction with the use of treatment 
meals at the 108th Central Military Hospital 
in 2017: Nutrition, Hanoi Medical University; 2017.8. Hai Viet Nguyen NBT, Huong Thi Le, Cuong Tat Nguyen, Hue Thi Mai, Tho Dinh Tran, Huong Thi Le, Quyn Ho ng Le, Bac Xua Tran, Thuc Thi Minh Vu less. Preference and 
TÀI LIỆU THAM KHẢO1. C. Mahakalkar SM, M. Yeola, M. Kaple, M. Patwardhan, P. Laddha. Malnutrition in hospitalised patients; a real concern in surgical outcomes. Int J Res Med Sci. 2014;2,250.2. Kacie J. Hoyt SS, Laura White,Noyal Mariya Joseph,Padmini Salgame,Subitha L kshminarayanan,Muthuraj Muthaiah,Saka Vinod Kumar,Jerrold J. Ellner,Gautam Roy,C. Robert Horsburg Jr,Natasha S. Hochberg Effect of malnutrition on radiographic 
findings and mycobacterial burden in pulmon ry tuberculosis. Plos One.2019;14(3).3. T. C. Quyen JA, T. V. Thuan. Nutrition 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
2Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
willingness to pay for nutritional counseling services in urban Hanoi. F1000Research. 2017.9. RD R, d’Arge R, Brookshire D. An Experiment on Economic Value of Visibility. 
Journal of Environmental Economics and 
Management 1980;7(1):1-9.
10. Huyền HT. Kiến thức,thái độ, hành vi và 
nhu cầu chăm sóc y tế của bệnh nhân Đái 
Tháo Đường týp 2 đang điều trị tại Phòng 
khám Nội tổng hợp bệnh viện đa khoa tỉnh 
Kontum tháng 7 năm 2016: Nutrition, Hanoi Medical University; 2016.