Nhân một trường hợp ung thư cổ tử cung loại biểu mô thần kinh nội tiết

NGUYỄN QUỐC TUẤN, NGUYỄN PHƯƠNG TÚ
148
Tậ
p 
16
, s
ố 
04
Th
án
g 
06
-2
01
9
TỔ
N
G
 Q
U
A
N
B
Á
O
 C
Á
O
 T
R
Ư
Ờ
N
G
 H
Ợ
P
Nguyễn Quốc Tuấn, Nguyễn Phương Tú 
Trường Đại học Y Hà Nội
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP UNG THƯ CỔ TỬ CUNG
LOẠI BIỂU MÔ THẦN KINH NỘI TIẾT
Tác giả liên hệ (Corresponding author): 
Nguyễn Quốc Tuấn,
email: 
Ngày nhận bài (received): 03/05/2019
Ngày phản biện đánh giá bài báo (revised): 
20/05/2019
Ngày bài báo được chấp nhận đăng 
(accepted): 20/05/2019
Tóm tắt
Ung thư cổ tử cung biểu mô thần kinh nội tiết rất hiếm gặp. Đây là 
bệnh phối hợp giữa hệ thần kinh và các tuyến nội tiết. Các triệu chứng 
lâm sàng cũng gần giống với ung thư cổ tử cung do nhiễm HPV, nhưng 
tiến triển nhanh và không có giai đoạn tiền ung thư kéo dài. Chẩn đoán 
bằng sinh thiết tổn thương làm giải phẫu bệnh. Thai phụ 29 tuổi, đã có 2 
con, lần này thai 20 tuần vào viện với chẩn đoán doạ sẩy vì ra máu âm 
đạo, nhưng được phát hiện có tổn thương sần sùi từng khối, giống polyp ở 
cổ tử cung , kết quả sinh thiết là ung thư biểu mô thần kinh nội tiết. Được 
chỉ định mổ Wertheim và điều trị bổ xung tia xạ và hoá chất sau đó.
Abstract 
A CASE REPORT ON NEUROENDOCRINE 
CARCINOMA OF THE CERVIX
Neuroendocrine carcinoma of the cervix is a very rare. This is 
disease of interaction between the nervous system and the hormons 
of endocrine glandes. The signs cliniques are same signs of cervical 
cancer by HPV, but very aggressive and haven’t a stages called pre-
cancer with long time. It‘s diagnosted by biopsie phathologyl. The 
patient, 29 age, para 2002, has pregnancy with 20 week. She has 
been diagnosted menace abortion with vaginal bleeding, bụt when 
examination by speculum, seeing a lesion lumpy and rigid type polyp 
in cervix. The resulte of biopsie is neuroendocrine carcinoma and has 
been operated Wertheim plus radiotherapy and chemiotherapy.
1. Đặt vấn đề
Ung thư cổ tử cung là loại ung thư thường gặp ở Việt nam. Tuy nhiên, tại 
các nước phát triển trên thế giới thì tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung đang giảm 
một cách đáng kể. Nếu như trước kia đây là ung thư phụ khoa đứng hàng thứ 
TẠ
P C
H
Í PH
Ụ
 SẢ
N
 - 14(01), XX-XX, 2016
149
Tậ
p 
14
, s
ố 
04
Th
án
g 
05
-2
01
6
TẠ
P C
H
Í PH
Ụ
 SẢ
N
 - 16(04), 148 - 151, 2019
Tập 16, số 04
Tháng 06-2019
2 thì nay nhờ có vaccine phòng ngừa virus HPV và 
sàng lọc sớm bằng xét nghiệm tế bào âm đạo - cổ 
tử cung và virus HPV, nên hiện chỉ còn đứng hàng 
thứ 6, trong đó 85% là ung thư tế bào vảy còn lại là 
ung thư tế bào tuyến, hai loại ung thư này thường do 
virut HPV gây ra, tiến triển chậm, từ từ kéo dài hàng 
năm nên tiên lượng thường rất tốt nếu bệnh được 
phát hiện sớm, điều trị kịp thời. Thậm chí vẫn giữ 
được tử cung, bào tồn được chức năng sinh đẻ [1].
Tuy nhiên ngoài hai loại thường gặp trên thì 
ung thư cổ tử cung có thể do sự bất thường của 
các loại biểu mô khác, chiếm khoảng 1% trong các 
loại ung thư cổ tử cung, trong đó có ung thư biểu 
mô thần kinh nội tiết, là một loại ung thư hiếm gặp, 
đặc biệt rất hiếm ở cổ tử cung.
Ung thư thần kinh nội tiết về lý thuyết có thể gặp 
và xuất phát từ bất kỳ cơ quan nào có tế bào thần 
kinh nội tiết và do có các tế bào nội tiết nên sẽ sản 
sinh ra các hormone và tuỳ theo ở cơ quan nào mà 
có các biểu hiện lâm sàng khác nhau. Bệnh nằm rải 
rác trong cơ thể ở nhiều cơ quan khác nhau kể cả 
nội tiết và ngoại tiết như phế quản, phổi, dạ dày. 
Với tính chất như vậy nên đây là bệnh có tính chất 
hệ thống, tiến triển nhanh và dễ dàng di căn xa đến 
các cơ quan khác như dạ dày, phổi, gan tuỵ.
Ung thư cổ tử cung biểu mô thần kinh nội tiết rất 
hiếm gặp và nguy cơ mắc bệnh không rõ ràng như 
các ung thư cổ tử cung khác. Việc sàng lọc và phát 
hiện sớm ung thư loại này bằng tế bào âm đạo cổ 
tử cung cũng như HPV thường không có giá trị. Các 
triệu chứng lâm sàng không có gì đặc biệt và gợi ý 
khi bệnh mới bắt đầu, chỉ đôi khi có hiện tượng hạ 
canci huyết, bệnh thường tiến triển nhanh, do vậy 
bệnh thường được phát hiện muộn. Bệnh hay gặp 
ở những người trẻ hơn so với tuổi mắc ung thư cổ 
tử cung trung bình là 52 tuổi. Tuy nhiên triệu chứng 
lâm sàng thì không khác mấy so với ung thư cổ tử 
cung do nhiễm HPV ở giai đoạn có triệu chứng như 
tăng tiết dịch âm đạo nhiều, hôi, ra máu âm đạo 
bất thường như sau quan hệ. Giai đoạn muộn có 
thể kèm theo đau vùng chậu, phù chi dưới [2].
Việc điều trị loại ung thư cổ tử cung loại biểu 
mô thần kinh nội tiết tuỳ theo giai đoạn của bệnh, 
thường kết hợp giữa phẫu thuật triệt căn với xạ trị 
và hoá trị [2]. 
Tại Mỹ trung bình hàng năm ghi nhận có khoảng 
250 ca ung thư cổ tử cung biểu mô thần kinh nội tiết 
với hai loại tế bào là tế bào nhỏ và tế bào lớn. Tại 
Việt Nam cho đến nay chưa có thống kê cụ thể về loại 
ung thư cổ tử cung này cho nên kinh nghiệm chẩn 
đoán và điều trị còn nhiều hạn chế [2]. Tại khoa Phụ 
Ung thư Bệnh viện Phụ Sản Trung ương trong năm 
2018 đã có một trường hợp ung thư cổ tử cung biểu 
mô thần kinh nội tiết ở một phụ nữ 29 tuổi có thai lần 
3, được phát hiện có tổn thương cổ tử cung khi tuổi 
thai 20 tuần + 2 ngày và được chẩn đoán ung thư 
biểu mô thần kinh nội tiết và điều trị phẫu thuật khi 
tuổi thai 22 tuần (sau khi vào viện 14 ngày). 
2. Tóm tắt bệnh án
Sản phụ Ngân thị Q sinh 19/11/1989. Làm 
ruộng. Dân tộc Thái.
Địa chỉ: Tân Quang – Thanh Tân – Như Thanh 
– Thanh Hoá.
Vào viện: Thai lần 3. Thai 20 tuần + 2/7 ngày. 
Polyp cổ tử cung chảy máu.
Vào viện ngày 12/112/2018 vì Bệnh viện Phụ 
Sản Thanh hoá chuyển.
Tiền sử sản khoa: 2012.
2011 đẻ thường 3.200gr/ 2013 đẻ thường 
3.000gr.
Thai lưu 10 tuần.
Tiền sử phụ khoa: Có kinh lần đầu năm 16 tuổi. 
Lấy chồng năm 21 tuổi.
Chu kỳ kinh 30 ngày/ ra máu trong 3 ngày.
Bệnh sử:
Tình trạng khi vào viện: Tỉnh táo. Nhiệt độ: 
360C. Mạch 80l/ phút. Huyết áp: 110/70 mmHg.
Cao tử cung/ vòng bụng: 16/83cm.
Cơn co tử cung không có.
Nhịp tim thai 140l/ phút.
Khám mỏ vịt: Cổ tử cung sần sùi, cứng, rỉ máu, 
có polips khoảng 5cm, bề mặt sần sùi.
Bệnh nhân được cho vào khoa Sản Bệnh lý để 
theo dõi giữ thai.
Điều trị: Kháng sinh (Unasyn) + Nội tiết 
(Duphaston) + Giảm co (Alverin) trong 10 ngày.
Các xét nghiệm khi vào viện:
Bach cầu: 12.200 đv/mm3. Hồng cầu: 
3.790.000 đv/mm3. Huyết sắc tố: 114g/l. Tiểu cầu 
: 277.000đv/mm3.
Các xét nghiệm cơ bản khác về chức năng gan 
thận: Bình thường.
NGUYỄN QUỐC TUẤN, NGUYỄN PHƯƠNG TÚ
150
Tậ
p 
16
, s
ố 
04
Th
án
g 
06
-2
01
9
TỔ
N
G
 Q
U
A
N
B
Á
O
 C
Á
O
 T
R
Ư
Ờ
N
G
 H
Ợ
P
Siêu âm ngày 13/11/ khi vào viện.
Một thai trong buồng tử cung với: Lưỡng đình = 
43cm. Chu vi bụng = 149 cm. Xương đùi = 29cm. 
Tim thai = 140 l/phút. Ối bình thường. Thai tương 
đương thai 20 tuần
Vùng cổ tử cung có khối u với đường kính = 33cm.
Tế bào âm đạo - cổ tử cung ngày 13/11: Tế 
bào tuyến không điển hình (AGUS) liên quan đến 
viêm thông thường.
Giải phẫu bệnh khối u ở cổ tử cung ngày 
20/11: Ung thư biểu mô thần kinh nội tiết.
Bệnh nhân được chỉ định mổ ngày 26/11/2018 
(14 ngày sau khi vào viện).
Tuổi thai khi mổ là 22 tuần.
Chẩn đoán trước và khi mổ: Ung thư cổ tử cung 
giai đoạn Ib2.
Mổ ngày 26/11 nhưng đêm 25/11 trước khi 
mổ thì có khối rơi ra khỏi cổ tử cung gây chảy 
máu âm đạo nhiều phải chèn 2 meches âm đạo để 
cầm máu. Điều này khiến ngày 26/11/2018 phải 
truyền 700ml máu tươi ngay khi bắt đầu cuộc mổ.
Mổ Wertheim, cắt tử cung cả khối, không lấy 
thai ra trước.
Treo cao 2 buồng trứng ngang mức rốn.
Giải phẫu bệnh sau mổ (ngày 30/11/2018):
Ung thư biểu mô thần kinh nội tiết tế bào nhỏ 
xâm nhập mạch. Di căn ¼ hạch của hệ thống hạch 
tiểu khung.
Hậu phẫu: Bệnh nhân ổn định với huyết áp 
110/70mmHg. Không sốt. Đánh hơi sau mổ 48 giờ.
Bệnh nhân có bí tiểu phải bơm rửa và đặt sonde 
tiểu đến ngày 14/12/2018.
Sau đó bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện K 
để điều trị tiếp, đến ngày 8/4/2019 (sau mổ hơn 5 
tháng) đã điều trị tia xạ xong và tiếp theo đã điều trị 
được hai đợt hoá chất trong tổng số 6 đợt. Tình trạng 
sức khoẻ bệnh nhân ổn định, sinh hoạt bình thường.
Hình 1: Tổn thương cổ tử cung do HPV Hình 2: Tử cung cả khối của thai phụ Ngân thị Q
3. Bàn luận
Ung thư cổ tử cung là bệnh lý thường gặp, 
được phát hiện ngày càng sớm qua việc sàng lọc 
tế bào âm đạo cổ tử cung và HPV, tuy nhiên có 
khoảng 1% các trường hợp ung thư cổ tử cung 
không liên quan với việc nhiễm HPV, ung thư cổ 
tử cung dạng biểu mô thần kinh nội tiết là một 
dạng như vậy. 
Bệnh thường diễn biến nhanh, không có giai 
đoạn loạn sản như ung thư cổ tử cung do nhiễm 
HPV, bệnh nhân này là ví dụ, vì nếu tổn thương cổ 
tử cung nặng như khi mổ thì chắc chắn bệnh nhân 
đã không thể có thai và phải có các triệu chứng 
trước đó như ra máu âm đạo sau quan hệ, hoặc khí 
hư lẫn máu và có mùi rất hôi, thậm chí là thối, tuy 
nhiên trong trường hợp này không có.
Khi thai 20 tuần thì mới ra máu âm đạo khiến 
ban đầu nghĩ tới một trường hợp doạ sẩy thai, 
nhưng khi khám âm đạo thấy có tổ chức sùi, cứng 
tại cổ tử cung khiến chẩn đoán chuyển sang là 
polyp cổ tử cung, tuy nhiên chẩn đoán thực sự chỉ 
được xác định khi lấy được tổ chức hoại tử rụng ra 
và làm giải phẫu bệnh cho kết quả là ung thư tế 
bào thần kinh nội tiết. Việc tế bào âm đạo cổ tử 
cung chỉ là phản ứng viêm, cho thấy sinh thiết tổn 
thương là cần thiết và bắt buộc. Tuy nhiên nhiều 
khi không dám sinh thiết vì sợ chảy máu, khi bệnh 
nhân đang có thai, nhưng thực ra nguy cơ chảy 
máu là rất ít và có thể chủ động cầm máu bằng 
chèn gạc âm đạo. 
Không giống như ung thư biểu mô do nhiễm 
HPV thường diễn biến chậm, nhất là khi ở giai 
đoạn sớm, tiền ung thư (CIN) có thể chỉ cần theo 
dõi hoặc giai đoạn sớm của ung thư vi xâm nhập 
có thể khoét chóp sau đó khâu vòng cổ tử cung, để 
đợi cho đến khi thai nuôi được, thì trong ung thư 
TẠ
P C
H
Í PH
Ụ
 SẢ
N
 - 14(01), XX-XX, 2016
151
Tậ
p 
14
, s
ố 
04
Th
án
g 
05
-2
01
6
TẠ
P C
H
Í PH
Ụ
 SẢ
N
 - 16(04), 148 - 151, 2019
Tập 16, số 04
Tháng 06-2019
thần kinh nội tiết thì bắt buộc phải điều trị can thiệp 
vì bệnh thường diễn biến rất nhanh, không đoán 
trước được. Trong trường hợp này thai phụ đã có 2 
con, tổn thương sùi, cứng toàn bộ cổ tử cung thành 
từng khối nhưng các túi cùng vẫn mềm mại, tương 
đương với IB2, cho nên việc chỉ định phẫu thuật 
triệt căn ngay là điều cần thiết để sau đó còn điều 
trị tiếp cho bệnh nhân. 
Bệnh nhân đã được phẫu thuật Wertheim, cắt tử 
cung hoàn toàn cả khối, rộng, triệt căn và vét hạch 
chậu. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy 3 điểm tiên 
lượng xấu ở bệnh nhân này:
- Ung thư thần kinh nội tiết.
- Tế bào nhỏ có xâm nhập mạch.
- Di căn hạch chậu.
Bệnh nhân bắt buộc phải điều trị thêm sau đó 
bằng tia xạ và hoá chất. 
4. Kết luận
Ung thư cổ tử cung thần kinh nội tiết rất hiếm 
gặp. Chẩn đoán bệnh cũng giống như các loại ung 
thư cổ tử cung khác, đó là ra máu bất thường. Tuy 
nhiên toàn bộ cổ tử cung tạo thành các u cục sớm. 
Tế bào âm đạo cổ tử cung không có giá trị. Bắt 
buộc phải sinh thiết tổn thương mới xác định được 
bệnh. Do bệnh thường tiến triển nhanh nên phải 
phẫu thuật triệt căn rộng, sớm, việc chờ cho thai có 
thể nuôi được rất khó khăn. Sau phẫu thuật phải 
điều trị xạ và hoá chất bổ sung. 
Tài liệu tham khảo
1. Chẩn đoán và điều trị u thần kinh nội tiết ở đường sinh dục nữ. Tạp 
chí Y học thực hành – Bộ Y tế. 2017.
2. Ung thư cổ tử cung. Bài giảng Sản Phụ khoa tập 2. Bộ môn Sản 
Trường Đại học Y Hà Nội. Nhà xuất bản Y học.