Nhân một trường hợp khâu nối thành công cổ bàn tay bị đứt lìa

TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2016
296
Vũ Xuân Hoàng Trí 
 Lê Minh Đức 
và cộng sự
BV Đa khoa Thống Nhất
Đồng Nai
 Vu Xuan Hoang Tri 
Le Minh Duc
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP 
KHÂU NỐI THÀNH CÔNG CỔ BÀN TAY BỊ ĐỨT LÌA
TÓM TẮT
Đứt lìa cổ bàn tay là một tổn thương nặng nề và để lại hậu quả mất chức năng và 
thẩm mỹ cho bệnh nhân. Khâu nối đứt lìa cổ tay là một phẫu thuật phức tạp nhưng 
kết quả phục hồi chức năng có thể tốt.
Từ năm 2010 đến nay, tại khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình-Bỏng Bệnh viện 
đa khoa Thống Nhất đã nối thành công nhiều trường hợp đứt lìa cổ bàn - tay, tuy 
nhiên ở bài báo này chúng tôi báo cáo 1 trường hợp khó, kết quả bệnh nhân có sự 
hồi phục tốt về chức năng và thẩm mỹ.
Từ khóa: đứt lìa cổ bàn tay, khâu nối chi.
ABTRACT
The complete interrupted of the wrist and hand is a disaster injury and result in 
loss function. Microsurgery to replantation is a complex but carry some good 
result in rehabilitation.
From 2010 to the moment, At Orthopeadic and burn department of Thong Nhat 
General Hospital, we had replanted many cases the completely interrupted of the 
wrist and hand but in this report, we report one case replantation the difficult 
completely interrupted of the wrist and hand, patient regains good functional and 
cosmetic results.
Key word: Complete interrupted of the wrist and hand, replantation.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
- Đứt lìa chi là một tổn thương nặng đặc biệt là đứt 
lìa cổ bàn tay làm ảnh hưởng lớn đến chức năng, thẩm 
mỹ, tâm lý người bệnh, đời sống lao động và sinh hoạt 
hằng ngày của bệnh nhân.Đôi khi còn là gánh nặng cho 
gia đình và xã hội.
- Nối bàn tay bị đứt lìa là phẫu thuật khó, phức tạp, đòi 
hỏi nhiều về kỹ năng, kinh nghiệm vi phẫu thuật và trang 
thiết bị. Hơn nữa, việc chăm sóc và tập luyện để đạt kết 
quả tốt về phục hồi chức năng là cả vấn đề nan giải.
- Trước đây, nối chi thể đứt lìa chỉ được thực hiện ở 
một số Bệnh viện tuyến Trung ương hoặc chuyên khoa. 
Hiện nay, các bệnh viện tuyến tỉnh cũng có thể giải quyết, 
góp phần làm giảm bớt những mất mát cho người bệnh.
- Tại Khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình – Bỏng, 
bệnh viện đa khoa Thống Nhất, Đồng Nai, chúng tôi 
đang dần hoàn thiện và phát triển về kỹ thuật vi phẫu 
dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ của các thầy BV Đại học 
Y Dược TPHCM, BV Chợ Rẫy, BV CTCH TPHCM và 
BV Nhân Dân 115. Trong những năm gần đây chúng tôi 
cũng đã khâu nối thành công nhiều trường hợp đứt lìa 
cẳng tay, cổ bàn tay và ngón tay. Đây là 1 trường hợp đứt 
lìa cổ bàn tay khó và có kết quả tốt.
TỔNG QUAN
- Năm 1962, Malt và McKhann ở Boston khâu nối 
thành công chi bị đứt lìa.
- Năm 1965, tại Bệnh viện số 6 Thượng Hải (Trung 
Phần 4: Phẫu thuật vi phẫu
297
Quốc), Chen nối thành công cánh tay bị đứt rời cho một 
công nhân bị tai nạn lao động.
- Năm 1968, hai giáo sư người Nhật là Komatsu và 
Tamain nối thành công một ngón tay bị đứt rời cho cháu 
bé 3 tuổi. Năm 1972, một giáo sư khác là Harii cũng nối 
thành công vạt da đầu cho bệnh nhân.
- Năm 1981, giáo sư Nguyễn Huy Phan (Bệnh viện 
Trung ương Quân đội 108) là người tiên phong thực hiện 
nghiên cứu, tìm hiểu và thực hiện thành công kỹ thuật 
mổ vi phẫu đầu tiên tại Việt Nam cho một bệnh nhận bị 
máy cắt giấy cắt lìa bàn tay. Lúc này, trên thế giới cũng 
mới chỉ phát triển kỹ thuật vi phẫu được hơn 10 năm. 
Việt Nam lúc đó đang gặp khó khăn kinh tế. Tuy nhiên, 
giáo sư Nguyễn Huy Phan vẫn quyết tâm tranh thủ sự 
giúp đỡ của các nhà khoa học quốc tế, đưa kỹ thuật vi 
phẫu về Việt Nam.
- Năm 1984, BS Võ Văn Châu đã áp dụng vi phẫu 
thuật trong việc khâu nối chi đứt lìa và chuyển ghép 
vạt da trong các phẫu thuật tái tạo và phục hồi chức 
năng. Năm 1985, ông nghiên cứu thành công và chế 
tạo ra kim, chỉ khâu vi phẫu và thiết kế các dụng cụ 
vi phẫu cũng như phổ biến các kiến thức về vi phẫu, 
cách bảo quản chi bị đứt lìa qua các phương tiện truyền 
thông đại chúng...
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP 
NGHIÊN CỨU:
1. Đối tượng:
Từ năm 2010 đến nay, Ngoại chấn thương chỉnh 
hình - Bỏng, bệnh viện đa khoa Thống Nhất, Đồng Nai, 
đã nối thành công nhiều trường hợp đứt lìa cẳng tay, cổ 
bàn - tay, tuy nhiên ở bài báo này chúng tôi báo cáo 1 
trường hợp khó và cho kết quả tốt.
2. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả.
III. BÁO CÁO MỘT TRƯỜNG HỢP:
- Bệnh nhân tên: NGUYỄN THỊ MỸ D., Nữ, sinh 1993
- Địa chỉ: Thạnh Phú, Huyện Vĩnh Cửu, Tỉnh Đồng Nai.
- Bệnh sử: Cách nhập viện 1 giờ (8 giờ ngày 
27/12/2014), bệnh nhân đang làm bị máy cắt gỗ cắt đứt 
lìa cổ tay phải dập nát. Bệnh nhân được sơ cứu và bảo 
quản phần chi đứt lìa sau đó đưa đến Bệnh viện Đa khoa 
Thống Nhất lúc 9 giờ ngày 27/12/2014.
- Tình trạng lúc nhập viện: 
+ Bệnh nhân tỉnh, mạch 110 lần/phút, huyết áp 
100/60 mmHg,da niêm mạc nhợt nhạt.
+ Cổ tay phải đứt lìa, ngang vị trí đầu dưới hai xương 
cẳng tay, nhiều dị vật bẩn. Mỏm cụt được băng thun cầm 
máu, phần đứt lìa được bảo quản đúng cách.
- Chẩn đoán: Đứt lìa cổ tay Phải giờ thứ 2.
- Bệnh nhân được xử trí: 
+ Xét nghiệm tiền phẫu.
+ Chuẩn bị bệnh nhân mổ cấp cứu nối chi, ê kíp vi 
phẫu.
+ Bệnh nhân được chuyển mổ lúc 10 giờ (giờ thứ 3).
• Cổ tay phải đứt lìa, ngang vị trí đầu dưới hai xương 
cẳng tay, phần mềm dập nát nhiều, nhiều dị vật bẩn, dập 
nát ngón 5 bàn tay P.
• Tiến hành cắt lọc vết thương, bơm rửa sạch.
• Bóc tách tìm bó mạch quay, trụ và 3 tĩnh mạch 
vùng mu cổ tay.
• Kết hợp đầu dưới hai xương cẳng tay bằng kim 
Kirschner, tạo mỏm cụt ngón 5 bàn tay P.
• Khâu nối 2 động mach, 1 tĩnh mạch, ghép 2 tĩnh 
mach từ tĩnh mạch hiển Phải, khâu nối thần kinh giữa, 
quay, trụ và các gân gấp sâu, gân duỗi,. Cuộc mổ kết 
thúc lúc 16 giờ ngày 27/12/2014 (sau 6 giờ), đầu các 
ngón tay phải hồng, căng phồng.
• Trong lúc mổ có truyền 6 đơn vị hồng cầu lắng, 2 
đơn vị huyết tương tươi, Heparin.
• Sau mổ: Dịch truyền, kháng sinh, chống đông, 
giảm đau, chống phù nề, dùng nẹp bột hỗ trợ, sưởi ấm 
chi.
• Chăm sóc thay băng hằng ngày, theo dõi chi nối.
• Bệnh nhân ra viện sau 3 tuần với kết quả chi sống 
tốt. 
• Sau ra viện bệnh nhân được điều trị phục hồi chức 
năng 
• 7 tháng sau (22/07/2015) Bệnh nhân được phẫu 
thuật hàn khớp cổ tay và mở rộng kẽ ngón I-II.
• 13 tháng sau (05/01/2016) Bệnh nhân được phẫu 
thuật rút dụng cụ.
• Hiện tại: bàn tay (P) bệnh nhân sống tốt, có thể cầm 
các vật dụng thông thường trong sinh hoạt hàng ngày, 
cầm bút để viết chữ, lật sách để đọc, bệnh nhân hài lòng 
với kết quả điều trị.
TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2016
298
Tình trạng phục hồi
Phục hồi cảm giác 2 điểm < 5 mm
Đánh giá theo Hiệp Hội Phẫu Thuật Bàn Tay Hoa Kỳ Bình thường
Phục hồi cảm giác nóng lạnh Bình thường
Cảm giác định vị ngón Bình thường
Phục hồi tầm vận động khớp (TAM) Khá
Sức cơ 5/5
IV.BÀN LUẬN:
- Thời gian thiếu máu và cách bảo quản phần chi đứt 
lìa ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề chỉ định khâu nối. Theo 
tác giả Chen và cộng sự thì tỉ lệ thành công phụ thuộc 
vào thời gian thiếu máu, ông có một báo cáo 36 trường 
hợp đứt lìa như sau:
+Trước 6 giờ là 100% trường hợp sống tốt.
+Từ 6 giờ đến 11h là 70% trường hợp sống tốt.
+Từ 11 giờ đến 15h là 40% trường hợp sống tốt.
+Trên 15 giờ không có trường hợp nào sống
Trường hợp trên đến sớm và được mổgiờ thứ 3 và 
chi đứt lìa được bảo quản đúng cách nên kết quả khâu 
nối tốt.
- Việc theo dõi chăm sóc hậu phẫu và kiên trì tập vật 
lý trị liệu nhằm phục hồi chức năng là rất quan trọng. 
Trong những năm gần đây chúng tôi cũng đã khâu nối 
thành công nhiều trường hợp đứt lìa chi thể. Nhưng hơn 
tất cả sau 18 tháng theo dõi, trường hợp này chức năng 
và cảm giác bàn tay tốt. Bệnh nhân có thể hòa nhập với 
cộng đồng sau phẫu thuật.
- Khâu nối cổ tay bàn tay đứt lìa là một phẫu thuật 
phức tạp đòi hỏi phải có sự đồng bộ về trang thiết bị, 
phẫu thuật viên có kinh nghiệm được đào tạo căn bản 
về vi phẫu, hồi sức chăm sóc sau mổ, đội ngũ phục hồi 
chức năng.
V. KẾT LUẬN:
- Khâu nối chi đứt lìa là một phẫu thuật phức tạp, 
khó khăn nhưng kết quả mang lại có thể phục hồi tốt về 
mặt chức năng và thẩm mỹ cho bệnh nhân.
- Cơ chế chấn thương, thời gian thiếu máu và cách 
bảo quản chi đứt lìa là những yếu tố ảnh hưởng rất lớn 
đến chỉ định và kết quả khâu nối. 
- Cần có sự phát triển đồng bộ về trang thiết bị vi 
phẫu, ekip phẫu thuật được đào tạo căn bản về vi phẫu, 
cũng như chăm sóc sau mổ và tập phục hồi chức năng để 
có thể bảo tồn những chi đứt lìa.
VI. MỘT SỐ HÌNH ẢNH:
Phần 4: Phẫu thuật vi phẫu
299
Sau nối chi 3 ngày, tay hồng ấm
Kết quả sau 18 tháng
TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2016
300
Tài liệu tham khảo
1. Jobe Mark T. (2008): Replantation, in Campbell’s Operative 
Orthopaedics, 11th edition, S. Terry Canale, James H. 
Beaty, p 3295-3310.
2. Shaw William W., Hidalgo David A. (1987): Replantation, 
in Microsurgery in trau-ma, p 59-70.
3. Urbaniak James R. (2001): Replantation, in Chapman’s 
orthopaedic surgery, 3nd edition, vol 4, Micheal 
W.Chapman, p 1145-1163.
4. Võ Văn Châu (2004): Đứt lìa bàn tay ngón tay, Kỹ thuật vi 
phẫu trong phẫu thuật bàn tay, tr 261-302.
5. Võ Văn Châu (1998): Vi phẫu thuật mạch máu thần kinh 
tập 1, Hội Y Dược Học TPHCM, tr 247-408.