Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng viêm phổi nặng ở trẻ em nhiễm Adenovirus tại Khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Nhi Thanh Hóa

 Vietnam National Children’s Hospital , Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
51 
Research Paper 
Research epidemiology, Clinical Manifestation 
and Laboratory Findings of Severe Adenovirus Pneumonia 
in the Intensive Care Unit of Thanh Hoa Pediatric Hospital 
Nguyen Thi Mai Thuy* 
Thanh Hoa Pediatric Hospital, Quang Trung 3, Dong Ve, Thanh Hoa, Vietnam 
Received 19 December 2020 
Revised 18 March 2020; Accepted 20 April 2020 
Abstract 
Objective: To describe the epidemiology, clinical manifestation and laboratory 
findings of severe adenovirus pneumonia in the ICU of Thanh Hoa Pediatric Hospital. 
Subject and Method: This is a descriptive study with the enrollment of 90 patients 
diagnosed with severe and very-severe adenovirus pneumonia form 11/2016 to 06/2018 in 
the ICU of Thanh Hoa Pediatric Hospital. 
Result: the male and female ratio is 5:1, under 12 months of age patients accounted 
for 84.4%. The infection was mostly happened in the healthcare facility at 56.7%. The 
majority of the patients had high grade fever (>39
o
C) and lasted 7 days: 56.7% and 60%. 
82.2% patients had symptoms of upper respiratory tract infection, 40% had gastrointestinal 
symptoms,16.7% and 8.7% had conjunctivitis and rash, respectively. Respiratory failure, 
crackles, hepatomegaly: 78.9%, 93.4% and 52.2% respectively. SIRS, septic shock, 
multiorgans failure: 78.9%, 52.2% and 34.4% respectively. Neutrophilia 32.2%, low 
hemoglobin count 72.2%, coagulation dysfunction 68.6%, elevated CRP (> 10 mg/dL) 
80%, elevated procalcitonin (>0.05 ng/L) 96.7%, low total plasma protein (<55 g/L) 50%, 
low plasma albumin (≤ 35g/L) 74.4%, elevated GOT (≥100U/L) 53%. There was 81.3% of 
the patients had low oxygenated blood conversion rate. Decreased humoral immunity 
29.4%, decreased cell-mediated immunity 84%. In conventional chest Xray, the most 
common findings were localized or diffused infiltrations: 42.2% and 46.7% respectively. 
Co-infection 43.3%; Co-CMV infection 74.5%, Co-EBV infection 22.2%. About 18.9% of 
the case had positive culture. 
Conclusion: mainly under 12 months of age children got infected with the most common 
source of infection is from the hospital. Prolonged length of stay.Unspecific signs and 
symptoms.Hypoxemia, high rate of co-infection. In Xray, main findings were diffuse 
infiltration or localized. The majoritiy of the patients had decreased cell-mediated immunity. 
Keywords: Adenovirus, children, pneumonia. 
*
_______ 
*
 Corresponding author. 
 E-mail address: [email protected] 
 https://doi.org/10.25073/ jprp.v4i2.201 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
52 
Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng 
viêm phổi nặng ở trẻ em nhiễm Adenovirus 
tại Khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Nhi Thanh Hóa 
Nguyễn Thị Mai Thùy* 
 nh vi n Nhi hanh H a, uan run 3, n V , hanh H a, Vi t Nam 
Nhận ngày 18 tháng 11 năm 2019 
Chỉnh sửa ngày 02 tháng 02 năm 2020; Chấp nhận đăng ngày 01 tháng 3 năm 2020 
Tóm tắt 
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng của viêm phổi nặng có 
nhiễm Adenovirus tại khoa Hồi sức cấp cứu- Bệnh viện Nhi Thanh Hóa. 
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả trên 90 bệnh nhi được 
chẩn đoán viêm phổi nặng và rất nặng có nhiễm Adenovirus từ 11/2016 đến 06/2018 tại 
khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Nhi Thanh Hóa. 
Kết quả: Tỷ lệ nam/nữ = 5/1 trong đó trẻ < 12 tháng tuổi chiếm 84,4%. Nguồn lây 
nhiễm Adnovirus chủ yếu tại cơ sở y tế 56,7%. Đa số trẻ đều sốt cao trên 390C và kéo dài 
trên 7 ngày (chiếm tỷ lệ 56,7% và 60%). Triệu chứng viêm long đường hô hấp trên chiếm 
82,2%, triệu chứng đường tiêu hóa (40%), viêm kết mạc và phát ban trên da lần lượt là 
16,7% và 8,9%. Tỷ lệ suy hô hấp độ III, nghe phổi có ran, gan to chiếm 78,9%, 93,4% và 
52,2%. Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS), Sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng chiếm tỷ 
lệ 78,9%, 52,2% và 34,4%. Tăng số lượng bạch cầu: 32,2%, huyết sắc tố giảm: 72,2%. Rối 
loạn đông máu: 68,6%, CRP > 10mg/l: 80%; Procalcitonin> 0,05ng/l: 96,7%; Protein < 
55g/l: 50%; Albumin ≤ 35g/l: 74,4%, tăng GOT ≥ 100U/L: 53%. Có 81,3% bệnh nhân có 
tỷ lệ oxy hóa máu thấp. Giảm miễn dịch dịch thể: 29,4%; giảm miễn dịch tế bào: 84%. 
Xquang chủ yếu là thâm nhiễm từng đám tập trung và mờ lan tỏa hai phổi(42,2% và 
46,7%). Đồng nhiễm vi sinh vật cao: 43,3%; đồng nhiễm với CMV: 74,5%, với EBV: 
22,2%. Có 18,9% cấy ra vi khuẩn gây bệnh. 
Kết luận: Tuổi mắc bệnh chủ yếu < 12 tháng, nguồn lây chính từ trong bệnh viện. 
Thời gian nằm viện kéo dài. Triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu.Tình trạng oxy hóa máu 
thấp, đồng nhiễm vi sinh vật cao. Tổn thương trên Xquang chủ yếu là mờ lan tỏa hai phổi 
và thâm nhiễm từng đám tập trung. Hầu hết bệnh nhân có giảm miễn dịch tế bào. 
 ừ kh a: Adenovirus, trẻ em, viêm phổi. 
1. Đặt vấn đề* 
Viêm phổi là bệnh rất hay gặp ở trẻ 
emdo nhiều nguyên nhân, thường gặp là vi 
_______ 
* Tác giả liên hệ. 
 ịa chỉ email: [email protected] 
 https://doi.org/10.25073/ jprp.v4i2.201 
khuẩn, vi rút, nấm. Trong đó, nguyên nhân 
gây viêm phổi ở trẻ em chủ yếu là do vi rút 
(80-85%) [1]. 
Adenovirus là một trong những tác nhân 
chính gây bệnh hô hấp cấp tính ở trẻ em 
[2].Trong năm vừa qua tại khoa Hồi sức cấp 
cứu (HSCC) Bệnh viện Nhi Thanh Hóa đã 
tiếp nhận khá nhiều trường hợp bệnh nhân 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
53 
viêm phổi nặng có kết quả dương tính với 
adenovirus trong dịch đường hô hấp với 
diễn biến lâm sàng rầm rộ, tiến triển nặng 
nhanh, tỷ lệ tử vong cao. Đặc biệt trong vụ 
dịch sởi năm 2014 tại Bệnh viện Nhi Trung 
ương cho thấy đồng nhiễm adenovius là yếu 
tố có liên quan đến tử vong ở bệnh nhân viêm 
phổi liên quan đến sởi [3]. Vì vậy, chúng tôi 
thực hiện đề tài này với mục tiêu: 
Mô tả đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận 
lâm sàng của viêm phổi nặng có nhiễm 
Adenovirus tại khoa Hồi sức cấp cứu - 
Bệnh viện Nhi Thanh Hóa. 
2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 
2.1. ối tượn n hiên cứu 
- Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân: 
Bệnh nhi được chẩn đoán viêm phổi 
nặng và rất nặngcó PCR Adenovirus (+) 
trong dịch đường hô hấpvà đang điều trị tại 
khoa HSCC -Bệnh viện Nhi Thanh Hóa từ 
tháng 11/2016 đến 06/2018. 
- Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân viêm 
phổi nặng mà có xét nghiệm Adenovirus (-) 
hoặcbệnh nhân không mắc viêm phổi nhưng 
có Adenovirus (+) 
2.2. Phươn pháp n hiên cứu: N hiên cứu 
m tả hồi cứu và tiến cứu 
2.3. Xử lý số li u: heo phần mềm SPSS 20.0 
3. Kết quảnghiên cứu 
Từ tháng 11/2016 đến tháng 06/2018 có 
90 bệnh nhi nhập khoa HSCC với chẩn 
đoán viêm phổi nặng và rất nặng có nhiễm 
Adenovirus đủ tiêu chuẩn đưa vào 
nghiên cứu. 
3.1. ặc điểm chun của đối tượn n hiên cứu 
3.1.1. Giới và tuổi 
 - Có 76 trẻ dưới 12 tháng tuổi (84,4%); 
trên 12 tháng có 14 trẻ (15,6%). Tuổi trung 
bình là 9,8 8,5 tháng, nhỏ nhất 35 ngày 
tuổi và lớn nhất 60 tháng. 
- Tỷ lệ nam/nữ = 5/1. 
3.1.2. Đặc điểm nguồn lây 
Chủ yếu bệnh nhân nhiễm Adenovirus 
từ cơ sở y tế chiếm 56,7%. 
3.1.3. Mức độ viêm phổi 
Bệnh nhân viêm phổi rất nặng chiếm 
chủ yếu 80%. 
3.2. ặc điểm lâm sàn và cận lâm sàn 
3.2.1. Triệu chứng cơ năng 
 - Đặc điểm sốt: 
Bệnh nhân sốt cao trên 390C chiếm tỷ lệ 
cao nhất (56,7%). Bệnh nhân thường sốt 
kéo dài với thời gian sốt trung bình là 8,3 ± 
4,4 ngày và sốt trên 7 ngày chiếm tỷ lệ chủ 
yếu (60%). 
 - Bệnh nhân vào viện với triệu chứng 
viêm long đường hô hấp trên là chủ yếu 
82,2%. Sau đó là triệu chứng đường tiêu 
hóa chiếm 40%. Ngoài ra có các triệu chứng 
viêm kết mạc và phát ban trên da lần lượt là 
16,7% và 8,9%. 
3.2.2. Triệu chứng thực thể 
Bảng 3.1. Triệu chứng thực thể 
Triệu chứng thực thể Số bệnh 
nhân 
(n=90) 
Tỷ lệ % 
Suy hô 
hấp 
Độ II 19 21,1 
Độ III 71 78,9 
Thực thể 
phổi 
Giảm thông 
khí 
4 4,4 
Ran bệnh lý 
(ral rít là 
chủ yếu) 
84 93,4 
Gan to 47 52,2 
SIRS 71 78,9 
Sốc nhiễm khuẩn 47 52,2 
Suy đa tạng (≥ 2 tạng) 31 34,4 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
54 
Nhận xét: 
 - Suy hô hấp độ III chiếm chủ yếu 
(78,9%). Có93,4% bệnh nhân nghe có ran 
tại phổi, chủ yếu là tiếng ran rít. Các biểu 
hiện toàn thân nặng thường gặp là: SIRS 
chiếm 78,9%, sốc nhiễm khuẩn (52,2%), 
gan to (52,2%). 
3.2.3. Xét nghiệm công thức máu ngoại vi 
- Hầu hết bệnh nhân có số lượng bạch 
cầu trong giới hạn bình thường (53,3%), chỉ 
có 32,2% bệnh nhân có tăng bạch cầu. 
Bệnh nhân có bạch cầu trung tính và 
lympho trong giới hạn bình thường lần lượt 
là: 71,1% và 67,8%. 
Số bệnh nhân có huyết sắc tố < 10 g% 
chiếm tỷ lệ khá cao (72,2%). 
3.2.4. Xét nghiệm đông máu cơ bản 
- Có 68,6% bệnh nhân bị rối loạn đông 
máu. Trong đó APTT kéo dài > 37s chiếm 
tỷ lệ cao nhất (97,9%) 
3.2.5. Đặc điểm sinh hóa máu 
Bảng 3.2. Một số đặc điểm sinh hóa máu 
Chỉ số xét nghiệm 
Số bệnh 
nhân 
Tỷ lệ (%) 
Tăng CRP > 10 mg/l 72/90 80,0% 
Tăng Procalcitonin > 
0,05 ng/ml 
87/90 96,7% 
Protein ≤ 55g/l 45/90 50,0 
Albumin ≤ 35 g/l 67/90 74,4 
Lactat > 2,5 mmol/l 24/79 30,4 
GOT ≥ 100U/L 44/83 53,0 
GPT ≥ 100 U/L 7/83 8,4 
Ure ≥ 7,5mmol/l 3/81 3,7 
Creatinin tăng cao so 
với tuổi 
4/83 4,8 
Nhận xét: 
- Hầu hết bệnh nhân có tình trạng nhiễm 
khuẩn kèm theo với biểu hiện tăng CRP và 
procalcitonin chiếm tỷ lệ khá cao: 80,0% 
và 96,7%. 
- Các rối loạn nội môi khác hay gặp là: 
giảm Albumin ≤ 35g/l (74,4%), giảm Protein 
≤ 55g/l (50,0%);,tăng GOT (53,0%). 
3.2.6. Tình trạng oxy hóa máu 
(PaO2/FiO2) tại 24 giờ đầu nhập khoa 
- Có 81,3% bệnh nhân có tỷ lệ ôxy hóa 
máu thấp ở mức độ vừa và nặng (vừa là 
32,5% và nặng là 48,8%). 
3.2.7. Đặc điểm miễn dịch 
- Miễn dịch dịch thể: 70,6% trường hợp 
có miễn dịch dịch thể bình thường. Giảm 
miễn dịch dịch thể chiếm 29,4%; trong đó 
giảm tỷ lệ IgG chiếm tỷ lệ cao nhất 75,0%. 
- Miễn dịch tế bào: Có 84,0% trường 
hợp giảm miễn dịch tế bào. Trong đó giảm 
tế bào CD4 chiếm nhiều nhất 95,2%, tiếp 
đến là giảm CD3 73,8% và giảm 
CD8 61,9%. 
3.2.8. X-Quang: 
 - Hình ảnh tổn thương trên Xquang chủ 
yếu là thâm nhiễm từng đám tập trung và 
mờ lan tỏa hai phổi chiếm tỷ lệ lần lượt là: 
42,2% và 46,7%. 
3.2.9. Tình trạng đồng nhiễm 
 - Tỷ lệ đồng nhiễm với vi sinh vật cao 
chiếm 43,3%. 
 - Đồng nhiễm với 1 loại vi sinh vật 
chiếm tỷ lệ cao nhất (40%), sau đó là đồng 
nhiễm với 2 loại vi sinh vật (16,7%). 
 - Tỷ lệ đồng nhiễm với CMV cao nhất 
(74,5%), tiếp đến là đồng nhiễm với vi rút 
EBV và RSV chiếm tỷ lệ lần lượt là 22,2% 
và 16,0%. 
- 18,9% bệnh nhân cấy có vi khuẩn gây 
bệnh, trong đó hầu hết là nhiễm vi khuẩn 
thường gặp gây nhiễm khuẩn bệnh viện: 
nhiễm E. Coli nhiều nhất (12,2%), sau đó là 
Acinebacter(8,9%), trực khuẩn mủ xanh 
(5,5%), Klebsiella (5,5%). 
4. Bàn luận 
4.1. ặc điểm chun 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
55 
 - Tuổi, giới: 
Qua nghiên cứu 90 bệnh nhi viêm phổi 
nặng có nhiễm Adenovirus tại khoa HSCC, 
Bệnh viện Nhi Thanh Hóa từ tháng 11/2016 
đến tháng 06/2018, kết quả cho thấy tuổi 
mắc bệnh chủ yếu là < 12 tháng (chiếm 
84,4%), trung bình là 9,8 ± 8,5 tháng tuổi. 
Về giới tính, tỷ lện nam/nữ là 5/1. Trong 
nghiên cứu của tác giả Shih-Peng năm 2013 
ở miền Bắc Đài Loan, tuổi trung bình khá cao 
là 2,97 năm [4]. Theo nghiên cứu của Đào 
Minh Tuấn năm 2017 thì tuổi trung bình là 
9,89 ± 8,9 tháng và trẻ dưới 12 tháng cũng 
chiếm ưu thế 976,8%), Trong khi đó, tỷ lệ 
nam/nữ là 1,33 [5]. 
Trong nghiên cứu của chúng tôi, tỷ lệ trẻ 
nam chiếm ưu thế, điều này có thể được giải 
thích là do tỷ lệ sinh con theo ý muốn ngày 
càng cao, nhất là mong muốn có con trai 
nên dẫn đến tỷ lệ nam nói chung luôn nhiều 
hơn nữ. Điều này cũng phù hợp với đặc 
điểm cơ cấu về giới ở trẻ em Việt Nam. 
Ngoài ra, cũng có thể lý giải do 1 số gene 
bệnh nằm trên nhiễm sắc thể X nên cơ hội 
biểu hiện bệnh trên trẻ nam nhiều hơn so 
với trẻ nữ. 
- Đặc điểm nguồn lây: 
Kết quả nghiên cứu cho tthấy, bệnh 
nhân bị lây nhiễm Adenovirus từ cơ sở y tế 
chiếm tỷ lệ khá cao (56,7%). Kết quả này 
cao hơn so với nghiên cứu của tác giả 
M Zampoli năm 2017 ở Nam Phi khi cho 
thấy lây nhiễm ở bệnh viện chỉ có 28,1% 
trong khi đó lây nhiễm ở cộng đồng chiếm 
tỷ lệ cao (71,8%) [6]. 
- Mức độ viêm phổi: 
Hầu hết đối tượng nghiên cứu của chúng 
tôi đều là bệnh nhân viêm phổi rất nặng 
(80%). Điều này là hợp lý bởi nghiên cứu 
của chúng tôi được thực hiện tại khoa 
HSCC, là đơn vị chủ yếu điều trị những 
bệnh nhân nặng đến nguy kịch. 
4.2. ặc điểm lâm sàn 
Hầu hết bệnh nhân đều sốt cao trên 390C 
chiếm 56,7% và sốt kéo dài trên 7 ngày, 
chiếm 60%. Thời gian sốt trung bình của 
bệnh nhân là 8,3 ± 4,4 ngày. Kết quả này 
cũng tương tự trong nghiên cứu của tác giả 
Shih-Peng Cheng và cộng sự năm đã cho thấy 
có 96% bệnh nhân bị sốt và thời gian sốt 
trung bình là 7 ngày [4]. Trong nghiên cứu 
của tác giả Đào Minh Tuấn, bệnh nhân có sốt 
chiếm tỷ lệ khá cao (98,2%) [5]. Điều này khá 
phù hợp với y văn khi cho rằng viêm phổi do 
adenovirus thường sốt cao kéo dài hơn so với 
viêm phổi do các căn nguyên khác. 
Các triệu chứng bệnh không điển hình 
với hội chứng viêm long đường hô hấp trên 
chiếm 82,2%, triệu chứng đường tiêu hóa 
chiếm 40%, ngoài ra có các triệu chứng 
viêm kết mạc và phát ban trên da lần lượt là 
có tỷ lệ là 16,7% và 8,9%. Tương tự nghiên 
cứu của Đào Minh Tuấn năm 2010 cho thấy 
triệu chứng ho và khò khè là phổ biến (đều 
chiếm 100%), sau đó là rối loạn tiêu hóa 
(33%). Ít gặp hơn là triệu chứng ở da và 
mắt (6,25% và 2,08%) [7]. Trong nghiên 
cứu của Shih-Perng Cheng và cộng sự, kết 
quả cho thấy ba triệu chứng hô hấp phổ biến 
nhất là ho (99%),chảy nước mũi (82%) và 
khó thở (42%). Các triệu chứng tiêu hóa 
được ghi nhận ở 80% bệnh nhân [4]. 
Bệnh nhân vào khoa HSCC đa số đều bị 
suy hô hấp từ độ II đến độ III theo phân độ 
lâm sàng. Trong đó suy hô hấp độ III tức là 
phải hỗ trợ máy thở chiếm chủ yếu (78,9%) 
và tổn thương thực thể phổi thường có biểu 
hiện tiếng ran bệnh lý, chủ yếu là ran rít 
93,4%. Kết quả này tương đương với 
nghiên cứu của tác giả Đào Minh Tuấn cho 
thấy bệnh nhân có khó thở độ III chiếm 
49,12% và có 100% bệnh nhân đều nghe 
thấy ran bệnh lý ở phổi [5]. 
Trong nghiên cứu của chúng tôi, bệnh 
nhân vào khoa trong tình trạng có hội chứng 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
56 
đáp ứng viêm hệ thống (SIRS), sốc nhiễm 
trùng, gan to, và suy đa tạng (suy từ hai 
tạng trở lên) có tỷ lệ lần lượt là 78,9%; 
52,2%; 52,2% và 34,4%. Điều này có thể 
được lý giải rằng hầu hết bệnh nhân viêm 
phổi nặng vào khoa có sốt cao kéo dài làm 
cơ thể suy yếu dễ mắc các bệnh lý nhiễm 
trùng do vi khuẩn khác, gây nên tình trạng 
nhiễm trùng nặng nề và điều trị khó khăn. 
Hơn nữa vi rút Adeno còn có thể gây tổn 
thương tế bào gan, hay một số cơ quan 
khác. Đây cũng chính là lý do gây nên biểu 
hiện toàn thân nặng của Adenovirus. 
4.3. ặc điểm cận lâm sàn 
Về đặc điểm biến đổi công thức máu, 
trong nghiên cứu của chúng tôi tỷ lệ tăng số 
lượng bạch cầu chiếm tỷ lệ thấp (32,2%) 
trong khi số bệnh nhân có số lượng bạch 
cầu trong giới hạn bình thường khá cao 
(53,3%). Chủ yếu bệnh nhân có bạch cầu 
trung tính và lympho trong giới hạn bình 
thường (71,1% và 67,8%). Bệnh nhân vào 
viện đều có thiếu máu dinh dưỡng 
(Hb<10g% chiếm 72,2%). Kết quả nghiên 
cứu của chúng tôi cũng tương tự với nghiên 
cứu của tác giả Đào Minh Tuấn (2010) tại 
Bệnh viện Nhi Trung ương [7]. Điều này 
chứng tỏ bản thân bệnh không có triệu 
chứng nhiễm khuẩn rõ ràng. 
 Cũng trong nghiên cứu của chúng tôi, 
bệnh nhân vào khoa đa số có tình trạng rối 
loạn đông máu kèm theo 68,6%, trong đó tỷ 
lệ APTT kéo dài > 37s hay gặp nhất 
(97,7%). Tỷ lệ này cao hơn trong nghiên 
cứu của tác giả Đào Minh Tuấn (2017), tỷ 
lệ rối loạn đông máu là 26,8%, thời gian 
APTT kéo dài > 37s chiếm 25% [5]. Sự 
khác biệt này theo chúng tôi là do hầu hết 
bệnh nhân viêm phổi nặng nhiễm 
Adenovirus nhập khoa HSCC đều có biểu 
hiện lâm sàng nặng hơn ở nghiên cứu khác. 
Hầu hết bệnh nhân viêm phổi nặng 
nhiễm adenovirus vào khoa trong tình trạng 
có nhiễm khuẩn kèm theo với biểu hiện 
tăng CRP và procalcitonin chiếm tỷ lệ khá 
cao lần lượt là 80% và 96,7%. Kết quả này 
gần giống với kết quả của tác giả Shih-
Perng Cheng, có 63% bệnh nhân có mức 
CRP > 40mg/l [4]. Nghiên cứu của Đào 
Minh Tuấn và cộng sự (2017) thì tỷ lệ bệnh 
nhân có tăng CRP ít hơn (CRP <6mg/dl là 
51,8%) là do bệnh nhân trong nghiên cứu 
của các tác giả này có tình trạng lâm sàng 
nhẹ hơn so với bệnh nhân trong nghiên cứu 
của chúng tôi [5]. 
 Đa số bệnh nhân vào khoa trong tình 
trạng rối loạn nội môi như protein giảm 
< 55g/l và albumin giảm < 35g/l chiếm tỷ lệ 
lần lượt là 50% và 74,4%. Tình trạng sốt 
kéo dài phải dùng thuốc hạ sốt nhiều làm 
ảnh hưởng đến men gan, điều đó gây nên 
tình trạng tăng men GOT > 100 U/l, chiếm 
tỷ lệ cao là 53%. Đây có thể là những yếu tố 
nguy cơ làm tăng tình trạng nặng cũng như 
tử vong của bệnh nhân viêm phổi nặng 
nhiễm Adenovirus. Tình trạng oxy hóa máu 
tại 24 giờ đầu nhập khoa: đa số bệnh nhân 
có tỷ lệ oxy hóa máu thấp ở mức độ vừa và 
nặng (32,5% và 48,8%). Chính vì vậy mà 
bệnh nhân viêm phổi nặng vào khoa HSCC 
hầu hết phải hỗ trợ hô hấp từ thở oxy đến 
thở máy, cao hơn nữa là thở HFO. 
Về đặc điểm miễn dịch: Trong nghiên 
cứu của chúng tôi, kết qủa cho thấy bệnh 
nhân vào khoa chủ yếu có miễn dịch dịch 
thể bình thường. Chỉ có 29,4% bệnh nhân 
có giảm miễn dịch dịch thể.Trong đó giảm 
IgG là hay gặp nhất chiếm 75,0%. Điều này 
là hoàn toàn hợp lý vì khi giảm IgG làm cơ 
thể trẻ giảm sức đề kháng nên dễ mắc các 
mầm bệnh trong đó có Adenovirus. Kết quả 
của chúng tôi vẫn cao hơn trong nghiên cứu 
của M Zampoli ở Nam Phi (2017): bệnh 
nhân có tình trạng suy giảm miễn dịch chỉ 
có 9,2% [6]. Về tình trạng miễn dịch tế bào: 
có tới 42 bệnh nhân (84%) bị giảm số lượng 
các tế bào dưới nhóm lympho T. Trong đó, 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
57 
giảm tế bào CD4 chiếm tỷ lệ nhiều nhất 
95,2%, tiếp đến là giảm tế bào CD3 73,8% 
và giảm CD8 là 61,9%. Đây có thể là tình 
trạng suy giảm miễn dịch thứ phát do bệnh 
nhân bị bệnh nặng kéo dài làm suy giảm hệ 
miễn dịch tế bào. Điều này cho thấy sự ức 
chế miễn dịch có thể dẫn đến tăng cảm 
nhiễm với Adenovirus [3]. 
Đặc điểm tổn thương phổi trên Xquang 
chủ yếu là hình ảnh mờ lan tỏa hai phổi 
chiếm 46,7%, tổn thương thâm nhiễm từng 
đám tập trung là 42,2%. Trong nghiên cứu 
của Đào Minh Tuấn và cộng sự (2017), kết 
quả cho thấy hình ảnh thâm nhiễm từng 
đám hoặc tập trung chiếm đa số có 52/56 
bệnh nhân (92,85%), trong khi đó hình ảnh 
tổn thương mờ lan tỏa chỉ có 1/56 bệnh 
nhân (1,8%) [5]. Điều này phù hợp với tính 
chất gây bệnh của vi rút Adeno là tổn 
thương lan tỏa hai bên. 
Trong nghiên cứu của chúng tôi, tỷ lệ 
đồng nhiễm với vi sinh vật khác khá cao là 
43,3%, trong đó đồng nhiễm với 1 loại vi 
sinh vật chiếm tỷ lệ cao nhất (40%), sau đó 
là đồng nhiễm với 2 loại vi sinh vật 
(16,7%). Đồng nhiễm với CMV là cao nhất 
74,5% tiếp đó là với vi rút EBV và RSV lần 
lượt là 22,2% và 16%. Trong nghiên cứu 
của Susana Esposito tại Milan (Italia) năm 
2014 đã cho thấy tỷ lệ đồng nhiễm của 
Adenovirus với một loại vi rút khác là 41%, 
với hai hoặc nhiều vi rút là 8,2% [8]. Trong 
nghiên cứu của Đào Minh Tuấn (2017) tại 
Bệnh viện Nhi Trung ương thì tỷ lệ đồng 
nhiễm của vi rút Adeno với Rhinovirus cao 
nhất 16/56 bệnh nhân (28,65%); sau đó là 
đồng nhiễm với CMV có 14/56 bệnh nhân 
(25%) [5]. Trong nghiên cứu của chúng 
tôus, tỷ lệ bệnh nhân viêm phổi nặng nhiễm 
Adenovirus đồng nhiễm vi khuẩn gây bệnh 
khá cao (18,9%) trong đó hầu hết là vi 
khuẩn trong bệnh viện: đồng nhiễm với 
E. coli là nhiều nhất chiếm 12,2%, sau đó là 
bội nhiễm Acinetobacter là 8,9%; Klebsiella 
và trực khuẩn mủ xanh đều là 5,5%. Những 
vi khuẩn trên là những loại đa kháng kháng 
sinh, khó điều trị và có thể là yếu tố tăng 
nặng của bệnh, có nguy cơ tử vong cao. 
5. Kết luận 
Nghiên cứu trên 90 bệnh nhi viêm phổi 
nặng và rất nặng có nhiễm Adenovirus nhập 
khoa HSCC từ tháng 11/2016 đến tháng 
06/2018, chúng tôi đưa ra kết luận: 
- Tuổi mắc chủ yếu ≤ 12 tháng (84,4%) 
và tỷ lệ nam/nữ = 5/1. Nguồn lây nhiễm 
Adenovirus chủ yếu từ cơ sở y tế (56,7%). 
- Biểu hiện lâm sàng của bệnh không 
đặc hiệu với các triệu chứng nổi bật là sốt 
cao kéo dài (8,3 ± 4,4 ngày). Triệu chứng 
toàn thân nặng và tổn thương trên Xquang 
chủ yếu là mờ lan tỏa hai phổi và thâm 
nhiễm từng đám tập trung. Hầu hết bệnh 
nhân có giảm miễn dịch tế bào (84%) 
Tài liệu tham khảo 
[1] Jain S, Williams DJ, Arnold SR, et al. 
Community-acquired pneumonia requiring 
hospitalization among U.S. children. N Engl J 
Med 2015:372-835. 
[2] Cherry, R.D. Feigin, G.J. Demmler, et al. 
Textbook of pediatric infectious diseases. 6th 
ed. WB Saunders, Philadelphia, 2009: 
1843-1862. 
[3] Le Thanh Hai, Hoang Ngoc Thach, Ta Anh 
Tuan, et al. Adenovirus Type 7 Pneumonia in 
Children Who Died from Measles-Associated 
Pneumonia, Hanoi, Vietnam 2014;22(4): 
687-90. 
[4] Shih-Perng Chend, Yhu-Chering Huang d 
,Cheng-Hsun Chiu, et al. Clinical features of 
radiologically confirmed pneumonia due to 
adenovirus in children. Clinical, 2013.56 (1): 
7-12. 
[5] Dao Minh Tuan, Nguyen Thi Ngoc Tran. 
Study on some of the epidemiological and 
N.T.M. Thuy / Vietnam National Children’s Hospital, Vol. 4, No. 2 (2020) 51-58 
58 
clinical characteristics of Adenovirus 
bronchopneumonia at Vietnam National 
Children's Hospital from January to June 
2016 to 2017. Practical Medicine Journal 
2017:739 (10). (in Vietnamese) 
[6] M Zampoli I, With Mukudd-Sablay, et al. 
Adenovirus-associated pneumonia in South 
African children: Presentation, clinical course 
and outcome. University of Cape Town, 
South Africa Medical Journal 2017;107(2): 
123-126. 
[7] Dao Minh Tuan, Nguyen Thi Ngoc Tran et 
al. Research on epidemiological and clinical 
characteristics in some pediatric patients with 
adenovirus bronchitis at National Hospital of 
Pediatrics from January 2010 to June 2010. 
Practical medicine 2010; 739 (10): 72 - 75. 
(in Vietnamese) 
[8] Susanna Esposito, Alberto Zampiero, Sonia 
Bianchini, et al. Epidemiology and Clinical 
Characteristics of Respiratory Infections Due 
to Adenovirus in Children Living in Milan, 
Italy, during 2013 and 2014. HYPERLINK 
"https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2704
5588" \o "PloS one." PLoS One, 2014. 
11(4): e0152375.