Một số đặc điểm dịch tễ học eczema ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Hà Nội, Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh năm 2014

SỐ 3 (44) - Tháng 05-06/2018
Website: yhoccongdong.vn 137
 V
I N
 S
C K
H E C NG 
NG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TÓM TẮT
Eczema là bệnh phổ biến trên thế giới với tỷ mắc cao 
đặc biệt ở trẻ em, 10,7% tại Mỹ, 2% ở Iran, trên 16% tại 
Nhật, bệnh có xu hướng ngày càng tăng, chi phí y tế cao. 
Tại Việt Nam hiện chưa có nghiên cứu về dịch tễ học bệnh 
Eczema, do vậy nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ mắc và 
đặc điểm dịch tễ học bệnh là điều cần thiết. Bằng phương 
pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích, chúng tôi 
tiến hành nghiên cứu 1557 trẻ tại 03 thành phố lớn Hà 
Nội, Hải phòng và TP. Hồ Chí Minh năm 2014, kết quả 
nghiên cứu cho thấy: 
- Tỷ lệ mắc eczema là 14,19%, trong đó Hà Nội 
13,04%; Hải Phòng 16,07%; TP. Hồ Chí Minh 13,24%.
- Nguy cơ Eczema ở trẻ dưới 24 tháng cao gấp 1,39 
lần trẻ trên 24 tháng.
Nguy cơ Eczema trẻ khu vực ngoại thành cao gấp 
1,66 lần khu vực nội thành.
Từ khóa: Chàm, đặc điểm dịch tễ học, trẻ dưới 
5 tuổi.
ABSTRACT:
EPIDEMIOLOGICAL CHARACTERISTICS 
OF ECZEMA OF CHILDREN UNDER 5 YEARS 
OLD IN HANOI, HAIPHONG AND HO CHI MINH 
CITY IN 2014
Eczema is the common worldwide disease with high 
incidence rate especially in children (10,7% in America, 
2% in Iran, over 16% in Japan). This skin lesion has 
been likely to increase, which leads to high health care 
expense. In Vietnam, there has been no study on Eczema. 
Therefore, it was essential to conduct a study with the 
aim of determine the incidence rate and epidemiological 
characteristics of Eczema. We conducted an analytical 
cross-sectional study on 1557 children in 3 big cities 
Hanoi, Haiphong and Ho Chi Minh in 2014. 
Results showed that: 
- Rate of children having eczema was 14,19%, (Hanoi: 
13,04%; Haiphong: 16,07%; Ho Chi Minh city:13,24%) 
- The rate of children under 24 months old having 
eczema was 1.39 times as high as those over 24 months old 
- Children living in suburb were more likely to have 
eczema than those living in urban (1,66 times).
Keywords: Eczema, epidemiological characteristics, 
children under 5 years old.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Eczema là bệnh phổ biến ở trẻ em và người lớn, 
tại Mỹ có 31,6 triệu người mắc eczema, và ít nhất 
17,8 triệu mắc eczema ở một mức độ nhất định, hoặc 
viêm da dị ứng, ở trẻ em dưới 18 tuổi có 10,7% trẻ 
được chẩn đoán eczema, tỷ lệ này giao động từ 8,7% 
đến 18,1% giữa các bang và quận [6]. Tỷ lệ này cũng 
thay đổi theo các vùng địa lý hoặc sắc tộc ở Iran dưới 
2% hoặc trên 16% ở Nhật Bản và Thụy Điển [1]. Theo 
Brian S Kim tỷ lệ các bệnh dị ứng đang ngày càng 
tăng trên thế giới, trong đó viêm da cơ địa chiếm tỉ 
lệ khoảng 15-30% trẻ em và 2-10% người lớn [2]. 
Nghiên cứu đánh giá gánh nặng do viêm da dị ứng 
và eczema tại Mỹ cho thấy chi phí của bệnh chiếm 
khoảng 2,4% bảo hiểm cá nhân (private insurer) đến 
2,6 % chăm sóc y tế (Medicaid)[3]. 
Tại Việt Nam hiện chưa có nghiên cứu nào nhằm xác 
định tỷ lệ bệnh, do vậy nghiên cứu nhằm xác định bệnh 
qua đó có các chiến lược về phòng ngừa, điều trị eczema 
là điều cần thiết.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN 
CỨU
Đối tượng nghiên cứu: Trẻ em từ 0- 5 tuổi tại 3 
thành phố lớn: Hà Nội, Hải Phòng, Hồ Chí Minh. 
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC ECZEMA Ở TRẺ EM DƯỚI 
5 TUỔI TẠI HÀ NỘI, HẢI PHÒNG VÀ TP. HỒ CHÍ MINH 
NĂM 2014
Phạm Thu Hiền1, Đỗ Mạnh Hùng1
Ngày nhận bài: 01/12/2017 Ngày phản biện: 02/02/2018 Ngày duyệt đăng: 20/02/2018
1. Bệnh viện Nhi Trung ương
SỐ 3 (44) - Tháng 05-06/2018
Website: yhoccongdong.vn138
JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE 2018
Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, 
nghiên cứu định lượng.
Cỡ mẫu: Cỡ mẫu được tính theo công thức
n = Cỡ mẫu
p = 0,05 giả định trẻ bị eczema )
Z = 1,96 (α = 0,05, độ tin cậy 95%, thu từ bảng Z)
d = Tỷ lệ sai số cho phép trong nghiên cứu được giả 
định là: 0,02
Phân 5 nhóm theo lứa tuổi và mỗi nhóm dự tính khảo 
sát 100 trẻ tại các thành phố:
o Trẻ ≤ 12 tháng tuổi
o 13- ≤ 24 tháng tuổi
o 25- ≤ 36 tháng tuổi
o 37- ≤ 48 tháng tuổi
o 49- ≤ 60 tháng tuổi
Trong mỗi thành phố lấy tập trung vào 1 quận đặc 
trưng nhất và lấy mẫu ngẫu nhiên đơn. Với lứa tuổi < 12 
tháng sẽ khảo sát tại trạm y tế phường, từ 12 th - 5 tuổi lấy 
tại trường mầm non.
Tiêu chuẩn chẩn đoán: Theo tiêu chuẩn chẩn 
đoán của UK Working Party’s Diagnostic Criteria for 
Atopic Dermatitis [5]
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Thông tin đối tượng nghiên cứu
Tổng số có 1.577 trẻ tham gia nghiên cứu, trong đó 
Hà Nội có 506 trẻ, thành phố Hải Phòng có 560 trẻ, thành 
phố Hồ Chí Minh có 491 trẻ.
Bảng 1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
Đặc điểm Tần số Tỷ lệ %
Thành phố
Hà Nội 506 32,5
Hải Phòng 560 36,0
TP, Hồ Chí Minh 491 31,5
Giới
tính
Nam 821 52,73
Nữ 736 47,27
Tuổi
Dưới 12 tháng 292 18,75
Từ 12 đến 24 tháng 248 15,93
Từ 24 đến 36 tháng 234 15,03
Trên 36 tháng 783 50,29
Địa dư
Nội thành 1418 91,07
Ngoại thành 139 8,93
Dân tộc
Kinh 1533 98,46
Khác 24 1,54
Tổng 1557 100
Tỷ lệ trẻ nam giới trong nghiên cứu là 52,73% cao 
hơn trẻ nữ giới với tỷ lệ 47,27% trong nghiên cứu. Về 
độ tuổi đa số trẻ tham gia nghiên cứu có độ tuổi trên 36 
tháng tuổi với trên 50%, tiếp đó là độ tuổi dưới 12 tháng 
với tỷ lệ 18,75%, độ tuổi 12-24 tháng và 24-36 tháng 
chiếm 15,93% và 15,03%. Đa số trẻ tham gia nghiên cứu 
có địa chỉ thường trú khu vực nội thành của các thành 
phố với tỷ lệ 91,07%. Hầu hết trẻ tham gia nghiên cứu 
là dân tộc Kinh.
2. Thực trạng tỷ lệ mắc eczema ở 3 thành phố lớn
( )pp
m
n −××




≥ 196.1
2
=
d
SỐ 3 (44) - Tháng 05-06/2018
Website: yhoccongdong.vn 139
 V
I N
 S
C K
H E C NG 
NG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Biểu đồ 1 Kết quả phân bố tỷ lệ % mắc Eczema ở trẻ
Bảng 3 Mối liên quan giữa Eczema một số đặc điểm của trẻ
Đặc điểm
Eczema
p
OR
(95%CI)
Mắc Không
SL % SL %
Giới tính
Nam 126 15,91 666 84,09
0,154
1,23 
(0,92;1,66)Nữ 95 13,31 619 86,69
Tuổi
<24 tháng 92 17,42 436 82,58
0,0267
1,39 
(1,03;1,88)>24 tháng 29 3,30 849 96,70
Địa dư
Ngoại thành 28 21,37 103 78,63
0,023
1,66 
(1,03;2,63)Nội thành 193 14,04 1,182 85,96
Dân
tộc
Khác 6 25,00 18 75,00
0,1496
1,96 
(0,63;5,24)Kinh 215 14,51 1267 85,49
Tổng 221 9,19 2185 90,81
Kết quả khám cho thấy số trẻ được kết luận Eczema 
là 221 trẻ chiếm 14,19% tổng số trẻ. Trong đó Hà Nội có 
số trẻ mắc là 66 trẻ chiếm 13,04%, Hải Phòng có số trẻ 
mắc là 90 trẻ chiếm 16,07%, TP. Hồ Chí Minh có số trẻ 
mắc là 65, chiếm tỷ lệ 13,24%.
3. Một số đặc điểm của Eczema ở trẻ em
Nhằm tránh yếu tố nhiễu khi xác định yếu tố nguy cơ gây 
bệnh, quá trình phân tích chúng tôi loại bỏ nhóm không xác định 
là mắc hay không mắc Eczema. Phân tích 221 trẻ mắc Eczema 
và 2185 trẻ không mắc Eczema, chúng tôi thu được kết quả sau: 
SỐ 3 (44) - Tháng 05-06/2018
Website: yhoccongdong.vn140
JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE 2018
Mặc dù tỷ lệ Eczema ở trẻ nam là 15,91% cao hơn trẻ 
nữ là 13,31%, tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa 
thống kê (p>0,05).
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm tuổi dưới 24 
tháng có tỷ lệ Eczema là 17,42% cao hơn trẻ có độ tuổi 
trên 24 tháng, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05), 
nguy cơ Eczema ở trẻ dưới 24 tháng cao gấp 1,39 lần trẻ 
trên 24 tháng.
Nghiên cứu cũng cho thấy trẻ ngoại thành Eczema là 
21,37% cao hơn gấp 1,66 lần nội thành 14,04%, sự khác 
biệt này có ý nghĩa thống kê (p<0,05).
Mặc dù trẻ dân tộc khác dân tộc Kinh có tỷ lệ Eczema 
là 25% cao hơn trẻ dân tộc Kinh 14,51%, tuy nhiên sự 
khác biệt này không có ý nghĩa thống kê (p>0,05).
IV. BÀN LUẬN
Trẻ mắc Eczema trong nghiên cứu là 14,19% tổng số 
trẻ, trong đó Hà Nội 13,04%, Hải Phòng 16,07%, TP. Hồ 
Chí Minh 13,24%, như vậy Hải Phòng là thành phố có tỷ 
lệ mắc cao nhất. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi tương 
tự khi so sánh với kết quả nghiên cứu của các đồng nghiệp 
ở các quần thể khác nhau. Theo Brian S Kim tỷ lệ các bệnh 
dị ứng đang ngày càng tăng trên thế giới, trong đó viêm da 
cơ địa chiếm tỉ lệ khoảng 15-30% trẻ em và 2-10% người 
lớn [2]. Tỷ lệ này cũng thay đổi theo các vùng địa lý hoặc 
sắc tộc ở Iran dưới 2% hoặc trên 16% ở Nhật Bản và 
Thụy Điển [1]. Nghiên cứu của chúng tôi cũng tương tự 
với nghiên cứu tại Mỹ. Theo các đồng nghiệp tại Mỹ năm 
2003, trên 102.303 trẻ độ tuổi dưới 18, kết quả có 9.752 
tương đương với 10,7% trẻ được chẩn đoán eczema, tỷ lệ 
này giao động từ 8,7% đến 18,1% giữa các bang và quận. 
Trong nghiên cứu cũng cho thấy ở độ tuổi dưới 4 tuổi, tỷ 
lệ mắc Eczema là 13,92% (95%CI 13,12-14,73) [6].
Giới tính: Kết quả nghiên cứu của chúng tôi tương tự 
với kết quả nghiên cứu toàn quốc tại Mỹ năm 2003, tỷ lệ 
eczema ở nam là 10,52%, nữ là 10,85%, trong đó không có 
sự khác biệt tỷ lệ mắc Eczema giữa nam và nữ (p=0,3507) 
[6]. Tuy vậy, theo các tác giả Jacob P. Thyssen1, Jeanne D. 
Johansen1, Allan Linneberg and Torkil Menné, bằng việc 
thu thập dữ liệu các nghiên cứu trên Pubmed –Medline, 
Biosis, Science, Citation Index và trên các sách về da liễu 
cho thấy nữ giới có tỷ lệ Eczema ở tay cao hơn ở nam 
giới, cụ thể dẫn dắt qua các tác giả như Johnson tại Mỹ 
(1971-1974) độ tuổi 1-71, kết quả nam giới là 11%, nữ 
giới là 21%; tác giả Thyssen tại Đan Mạch (1990), độ tuổi 
18-69 tuổi, kết quả Eczema ở tay nam giới là 15%, nữ giới 
là 26,2%; tác giả Smit tại Hà Lan (1992) độ tuổi 20-60, 
kết quả Eczema tay ở nam là 5,2%, nữ là 10,6%; tác giả 
Dotterud tại Norway (1994), độ tuổi 7-12, kết quả Eczema 
ở nam và nữ là tương đương nhau với 6,5%;...[4].
 Độ tuổi: Trong nghiên cứu nguy cơ Eczema ở trẻ 
dưới 24 tháng cao gấp 1,39 lần trẻ trên 24 tháng. Mặc dù 
có sự khác biệt về phân nhóm tuổi của nghiên cứu chúng 
tôi với các tác giả nước ngoài, tuy nhiên kết quả nghiên 
cứu của chúng tôi tượng tự với nghiên cứu toàn quốc tại 
Mỹ năm 2003, trong đó tỷ lệ Eczema giảm theo độ tuổi, 
cụ thể ở độ tuổi dưới 4 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (13,92%), 
tiếp đến độ tuổi 4-8 tuổi (10,63%), tiếp đến độ tuổi 9-12 
tuổi (9,96%), thấp nhất độ tuổi 13-17 tuổi (8,56%), sự 
khác biệt này có ý nghĩa thống kê (p<0,0001) [6]. Kết 
quả này cũng tương tự nhận định của các tác giả Jacob 
P. Thyssen1, Jeanne D. Johansen1, Allan Linneberg and 
Torkil Menné, trong đó tỷ lệ bệnh Eczema ở tay có sự 
khác biệt giữa các nhóm tuổi, trong đó tuổi càng cao thì tỷ 
lệ mắc Eczema càng giảm [4]. Địa dư: Nghiên cứu cũng 
cho thấy trẻ ngoại thành nguy cơ Eczema cao gấp 1,66 lần 
nội thành. Thực tế 2 khu vực nội thành và ngoại thành có 
sự khác biệt về môi trường sống. Theo quan sát của nhóm 
nghiên cứu chúng tôi thì khu vực ngoại thì có thể có sự 
ô nhiễm hơn khu vực nội thành (khu công nghiệp nhiều 
hơn, xây dựng nhiều hơn,...). Eczema có thể xuất hiện ở 
bất kỳ dân tộc nào hoặc vị trí địa lý nào, tuy nhiên tỉ lệ ở 
nông thôn và các nước đang phát triển cao hơn [7].
Kết quả nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt 
tỷ lệ Eczema ở các nhóm dân tộc kinh và dân tộc khác 
kinh. Điều này có thể giải thích do ở ở các thành phố lớn 
hầu hết là dân tộc Kinh, tuy có sự xen lẫn một số ít người 
thuộc dân tộc khác, tuy nhiên không có sự khác biệt nhiều 
về điều kiện sống.
V. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Nghiên cứu cho thấy Eczema là bệnh phổ biến ở trẻ 
dưới 5 tuổi tại 03 thành phố lớn Hà Nội, Hải Phòng và 
TP. Hồ Chí Minh với tỷ lệ mắc eczem là 14,19%, trong 
đó Hà Nội 13,04%, Hải Phòng 16,07%, TP. Hồ Chí Minh 
13,24%. Nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy mối liên 
quan có ý nghĩa thống kê giữa độ tuổi, khu vực sống với 
bệnh Eczema (p<0,05).
Trên cơ sở nghiên cứu cần có các biện pháp can thiệp 
phòng ngừa và điều trị cho trẻ nhằm giảm tỷ lệ mắc bệnh. 
Tuy vậy, cũng cần có thêm các nghiên cứu nhằm đánh giá 
thực trạng bệnh trên cả nước, cũng như các nghiên cứu 
lâm sàng, cận lâm sàng qua đó có các chương trình can 
thiệp hiệu quả.
SỐ 3 (44) - Tháng 05-06/2018
Website: yhoccongdong.vn 141
 V
I N
 S
C K
H E C NG 
NG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1. NICE Clinical Guidelines, No. 57. National Collaborating Centre for Women’s and Children’s Health (UK). 
London: RCOG Press; 2007 Dec. Atopic Eczema in Children: Management of Atopic Eczema in children from birth 
up to the age of 12 years 
2. Brian S Kim, Atopic dermatitis. Updated: Apr 4, 2012 
3. Ellis CN1, Drake LA, Prendergast MM, et al (2002). Cost of atopic dermatitis and eczema in the United States. 
J Am Acad Dermatol. 2002 Mar;46(3):361-70.
4. Jacob P. Thyssen , Jeanne D. Johansen1 , Allan Linneberg and Torkil Menn´e. The epidemiology of hand eczema in 
the general population--prevalence and main findings. 
5. H.C Williams, P.G.J. Burney, A.C.Pembroke and R.J.Hay. The U.K.Working Party’s Diagnostic Criteria for 
Atopic Dermatitis. III. Independent hospital validation. British Journal of Dermatology (1994) 131, 406-416
6. Shaw TE, Currie GP, Koudelka CW, Simpson EL. Eczema prevalence in the United States: data from the 2003 
National Survey of Children’s Health. J Invest Dermatol. 2011 Jan;131(1):67-73. 
7. William L Weston, William Howe. Epidemiology, clinical manifestations, and diagnosis of atopic dermatitis. 
Allergol Immunopathol (Madr) 2007; 35:15. 
TÀI LIỆU THAM KHẢO