Hiệu quả kinh tế của mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15-Đại Xuyên sinh sản
Tóm tắt:
Vịt biển 15 - Đại Xuyên (gọi là vịt biển 15) được Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên triển khai mô hình chăn nuôi
vịt biển sinh sản ở các tỉnh/thành phố Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình cho kết quả rất tốt. Tỷ lệ nuôi sống của
vịt >98%, khối lượng cơ thể 8 tuần tuổi đạt 1.905,22-1.950,02 g/con, ở 20 tuần tuổi khối lượng cơ thể đạt 2.583,18-
2.648,53 g/con. Các chỉ tiêu về sinh sản của vịt biển 15 đều đạt cao: tuổi đẻ 21-22 tuần tuổi, khối lượng vào đẻ
2.591,12-2.648,31 g, tỷ lệ đẻ 67,51-68,31%, năng suất trứng/mái/52 tuần đẻ đạt 246,79-248,63 quả, tiêu tốn 3,37-3,51
kg thức ăn/10 quả trứng. Hiệu quả kinh tế nuôi vịt biển 15 sinh sản thu lãi >250.000 đồng/con. Chăn nuôi vịt biển 15
đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân, góp phần phát triển kinh tế và giữ vững chủ quyền biển đảo ở nước ta.
Từ khóa: hiệu quả kinh tế, mô hình, vịt biển 15 - Đại Xuyên.
Tóm tắt nội dung tài liệu: Hiệu quả kinh tế của mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15-Đại Xuyên sinh sản
![Hiệu quả kinh tế của mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15-Đại Xuyên sinh sản Hiệu quả kinh tế của mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15-Đại Xuyên sinh sản](https://s1.tailieuvn.net/xb70nb5jd4llaq8g/thumb/2022/01/01/hieu-qua-kinh-te-cua-mo-hinh-chan-nuoi-giong-vit-bien-15-dai_qzFR9SCVDB.jpg)
5561(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp Đặt vấn đề Việt Nam là nước nằm trong khu vực Đông Nam của châu Á, có bờ biển dài hơn 3.200 km (từ Quảng Ninh ở phía Đông Bắc đến Kiên Giang ở phía Tây Nam) và bao gồm 4.000 hòn đảo lớn nhỏ (https://petrotimes.vn/khai-quat-ve- bien-cua-viet-nam-181305.html) là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế (với diện tích ven biển như trên có nuôi được khoảng 500 triệu con vịt các loại). Vì vậy, đây là tiềm năng rất lớn để phát triển chăn nuôi vịt ở vùng ven biển và hải đảo. Trong những năm qua, công tác giống thủy cầm đã đạt được nhiều tiến bộ, công tác chọn lọc, lai tạo đã đưa ra được nhiều dòng, giống mới có năng suất và chất lượng cao, đem lại hiệu quả cao trong sản xuất. Vịt biển 15 là giống vịt có thể sống được trong môi trường nước ngọt, nước lợ và nước mặn. Vịt biển 15 có năng suất trứng đạt cao (247,56- 248,25 quả/mái/52 tuần đẻ), khối lượng cơ thể khi nuôi vỗ béo đến 8 tuần tuổi đạt 2.199-2.296 g/con, tỷ lệ thịt xẻ đạt trên 69%, chất lượng thịt thơm ngon [1]. Từ những đặc tính ưu việt của giống vịt biển 15 và định hướng trong thời gian tới của chăn nuôi thủy cầm, Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên đã xây dựng mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15 tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Ninh Bình nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế đối với chăn nuôi giống vịt biển này. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu Vật liệu Vịt biển 15 sinh sản. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1/2016 đến 12/2017, theo dõi 3 mô hình chăn nuôi vịt sinh sản tại 3 địa phương ở 2 vụ thay thế ban đầu là vụ xuân - hè và thu - đông (gọi tắt là vụ xuân - hè và thu - đông) cụ thể như sau: i) Công ty Cổ phần khai thác khoáng sản Thiên Thuận Trường, thị xã Cẩm Phả, huyện Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh; ii) Gia đình ông Đoàn Văn Vươn, xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng, TP Hải Phòng; iii) Gia đình bà Lê Thị Lan, xã Văn Hải, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Nội dung nghiên cứu Đánh giá khả năng sinh sản, hiệu quả kinh tế của 3 mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15 sinh sản tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Ninh Bình với 2 vụ xuân - hè và thu - đông. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp bố trí thí nghiệm: thí nghiệm bố trí xây dựng 3 mô hình chăn nuôi vịt biển 15 sinh sản tại Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình với số lượng mỗi mô hình nuôi sinh sản là 120 vịt trống và 600 vịt mái 1 ngày tuổi (bảng 1). Hiệu quả kinh tế của mô hình chăn nuôi giống vịt biển 15 - Đại Xuyên sinh sản Lê Thị Mai Hoa*, Nguyễn Văn Duy, Vương Thị Lan Anh, Mai Hương Thu, Nguyễn Văn Tuấn Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên, Viện Chăn nuôi Ngày nhận bài 2/7/2018; ngày chuyển phản biện 6/7/2018; ngày nhận phản biện 17/8/2018; ngày chấp nhận đăng 4/9/2018 Tóm tắt: Vịt biển 15 - Đại Xuyên (gọi là vịt biển 15) được Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên triển khai mô hình chăn nuôi vịt biển sinh sản ở các tỉnh/thành phố Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình cho kết quả rất tốt. Tỷ lệ nuôi sống của vịt >98%, khối lượng cơ thể 8 tuần tuổi đạt 1.905,22-1.950,02 g/con, ở 20 tuần tuổi khối lượng cơ thể đạt 2.583,18- 2.648,53 g/con. Các chỉ tiêu về sinh sản của vịt biển 15 đều đạt cao: tuổi đẻ 21-22 tuần tuổi, khối lượng vào đẻ 2.591,12-2.648,31 g, tỷ lệ đẻ 67,51-68,31%, năng suất trứng/mái/52 tuần đẻ đạt 246,79-248,63 quả, tiêu tốn 3,37-3,51 kg thức ăn/10 quả trứng. Hiệu quả kinh tế nuôi vịt biển 15 sinh sản thu lãi >250.000 đồng/con. Chăn nuôi vịt biển 15 đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân, góp phần phát triển kinh tế và giữ vững chủ quyền biển đảo ở nước ta. Từ khóa: hiệu quả kinh tế, mô hình, vịt biển 15 - Đại Xuyên. Chỉ số phân loại: 4.2 *Tác giả liên hệ: binhhoa114@gmail.com 5661(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp Bảng 1. Số lượng vịt nuôi thí nghiệm sinh sản. Chọn điểm xây dựng mô hình: chọn địa điểm phù hợp, có tính đại diện để nhân rộng, dễ dàng cho việc tổ chức các buổi gặp mặt, tập huấn tại mô hình, đồng thời địa điểm đó phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất ở địa phương. Khoảng cách từ trại chăn nuôi đến khu dân cư, các công trình xây dựng, nguồn nước, trại chăn nuôi khác theo quy định của Nhà nước đã được ban hành. Các hộ tham gia mô hình phải đáp ứng các yêu cầu: i) Có đủ điều kiện về chuồng trại: chuồng trại cách xa nhà ở, có tường hoặc rào ngăn cách để hạn chế mầm bệnh xâm nhập, đảm bảo thông thoáng về mùa hè, ấm áp về mùa đông, có nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng phù hợp với từng giai đoạn tuổi, đảm bảo về diện tích ao bơi. Diện tích chuồng phù hợp với số lượng. Máng ăn, máng uống được sử dụng đủ số lượng và đúng chủng loại; ii) Cam kết đầu tư vốn (có khả năng đối ứng) cho mô hình phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của dự án. Chưa nhận hỗ trợ bất kỳ nguồn kinh phí nào từ ngân sách nhà nước cho cùng một nội dung của mô hình. Tự nguyện tham gia dự án và cam kết tuân thủ quy trình kỹ thuật, các hướng dẫn, các quy định của dự án. Các hộ đã và đang nuôi vịt càng lâu năm càng tốt. Tổ chức thực hiện mô hình và giám sát kiểm tra định kỳ. Hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ tham gia mô hình: thường xuyên theo dõi để giúp hộ tham gia mô hình làm được theo những nội dung đã hướng dẫn theo cách cầm tay chỉ việc và theo phương thức “nông dân chuyển giao cho nông dân”. Phương pháp chăm sóc nuôi dưỡng: vịt sinh sản được nuôi theo quy trình nuôi vịt biển 15 của Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên trong điều kiện như nhau ở mỗi địa phương, vịt được nuôi riêng rẽ vào 2 vụ xuân - hè và thu - đông với phương thức nuôi nhốt có nước bơi lội trên nước mặn. Thức ăn được sử dụng trong mô hình là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh với thành phần dinh dưỡng trong thức ăn, lượng thức ăn cho ăn theo bảng 2. Effect of production and economic efficiency of duckling breeding model 15 - Dai Xuyen products Thi Mai Hoa Le*, Van Duy Nguyen, Thi Lan Anh Vuong, Huong Thu Mai, Van Tuan Nguyen Daixuyen Duck Breeding and Research Centre, NIAS Received 2 July 2018; accepted 4 September 2018 Abstract: Sea Duck 15 - Dai Xuyen is also call Sea Duck 15 which the Dai Xuyen Duck Breeding and Research Center has implemented a demonstration farm to raise in Quang Ninh, Hai Phong and Ninh Binh provinces and got good results. The survival rate of duck was more than 98%; the body weight was from 1,905.22 to 1,950.02 g/duck at the age of 8 weeks, and from 2,583.18 to 2,648.53 g/ duck at the age of 20 weeks. The maturity age was 21-22 weeks; the body weight at first laying was from 2,591.12- 2,648.31 g/duck; the laying rate was 67.51-68.31%; the egg production/female/52 laying weeks was 246.79- 248.63 eggs; FCR/10 eggs was 3.37-3.51 kg. The economic efficiency of the demonstration farm raising Sea Duck 15 reached over VND 250,000 per duck. Raising Sea Duck 15 - Dai Xuyen can bring a high economic efficiency for farmers, and contribute to the economic development and protection of the island in Vietnam. Keywords: demonstration farm, economic efficiency, sea duck 15 - Dai Xuyen. Classification number: 4.2 Giai đoạn Quảng Ninh Hải Phòng Ninh Bình Vịt con 60 trống + 300 mái 60 trống + 300 mái 60 trống + 300 mái 60 trống + 300 mái 60 trống + 300 mái 60 trống + 300 mái Hậu bị 55 trống + 285 mái 55 trống + 285 mái 55 trống + 285 mái 55 trống + 285 mái 55 trống + 285 mái 55 trống + 285 mái Sinh sản 50 trống + 250 mái 50 trống + 250 mái 50 trống + 250 mái 50 trống + 250 mái 50 trống + 250 mái 50 trống + 250 mái Mùa vụ Xuân - hè Thu - đông Xuân - hè Thu - đông Xuân - hè Thu - đông 5761(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp Bảng 2. Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc vịt sinh sản. Vịt biển 15 nuôi để sinh sản được cho ăn hạn chế theo định lượng trong bảng 3. Bảng 3. Lượng thức ăn cho vịt biển 15. Ngày tuổi g/con/ngày Ngày tuổi g/con/ngày 1 4 18 72 2 8 19 76 3 12 20 80 4 16 21 84 5 20 22 88 6 24 23 92 7 28 24 96 8 32 25 100 9 36 26 104 10 40 27 108 11 44 28-56 112 12 48 57-70 120 13 52 71-84 128 14 56 85-98 136 15 60 99-112 144 16 64 113-126 152 17 68 127-133 160 Các chỉ tiêu theo dõi: Tỷ lệ nuôi sống qua các tuần tuổi (%), khối lượng cơ thể qua các tuần tuổi (g) [2]. Một số chỉ tiêu về sinh sản: khối lượng cơ thể vịt khi vào đẻ, tuổi đẻ, năng suất trứng/mái/52 tuần đẻ, tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng, khối lượng trứng, tỷ lệ phôi... [2]. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng (kg), giá bán/kg, chênh lệch thu - chi, các chỉ tiêu về hiệu quả kinh tế [3]. Phương pháp xử lý số liệu: số liệu thu được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học, sử dụng phần mềm Minitab 16 và Excel 2016. Kết quả và thảo luận Tỷ lệ nuôi sống của vịt biển Kết quả theo dõi tỷ lệ nuôi sống của vịt biển 15 được trình bày tại bảng 4. Bảng 4. Tỷ lệ nuôi sống (TLNS) của vịt biển 15 ở 2 vụ xuân - hè và thu - đông. Tuần tuổi Quảng Ninh Hải phòng Ninh Bình n TLNS (%) n TLNS (%) n TLNS (%) Vụ xuân - hè 0 360 100,00 360 100,00 360 100,00 4 358 99,44 356 98,89 357 99,17 8 355 98,61 354 98,33 353 98,06 12 353 98,06 353 98,06 351 97,50 16 353 98,06 353 98,06 351 97,50 20 353 98,06 352 97,78 351 97,50 Trung bình 0-8 98,61 98,33 98,06 Trung bình 9-20 98,06 97,78 97,50 Vụ thu - đông 0 360 100,00 360 100,00 360 100,00 4 356 98,89 359 99,72 355 98,61 8 356 98,89 356 98,89 354 98,33 12 355 98,61 353 98,06 352 97,78 16 353 98,06 352 97,78 352 97,78 20 352 97,78 350 97,22 352 97,78 Trung bình 0-8 98,89 98,89 98,33 Trung bình 9-20 97,78 97,22 97,78 Kết quả bảng 4 cho thấy, tỷ lệ nuối sống của vịt biển 15 ở giai đoạn vịt con đều đạt cao trên 98,06%, giai đoạn vịt hậu bị tỷ lệ nuôi sống của vịt biển 15 ở vụ xuân - hè cao hơn vụ thu - đông. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi là cao hơn so với nghiên cứu trên vịt Đại Xuyên PT của Nguyễn Đức Trọng và cs (2011), Đặng Vũ Hòa (2014) [4, 5] có tỷ lệ nuôi sống giai đoạn 0-8 tuần tuổi đạt 97,78-98%. Tỷ lệ nuôi sống này là cao hơn hẳn các giống vịt khác của các hộ đã nuôi như vịt Bầu cánh trắng, Bầu Hà Lan... Điều này cho thấy, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng của các hộ là rất tốt, cùng với đó chất lượng con giống của Trung tâm thích nghi tốt với điều kiện môi trường vùng ven biển, có sức chống chịu bệnh tật cao với quy trình chăm sóc thú y an toàn dịch bệnh của Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên. Khối lượng cơ thể của vịt biển Kết quả bảng 5 cho thấy, nuôi đến 8 tuần tuổi khối lượng cơ thể vịt biển 15 đạt 1.905-1.950 g/con. Nuôi đến 20 tuần tuổi khối lượng cơ thể vịt biển 15 đã tăng lên 2.583-2.648 g/con. Khối lượng cơ thể vịt biển 15 nuôi ở vụ thu - đông là cao hơn so với vụ xuân - hè ở hầu hết các tuần tuổi. Chỉ tiêu Giai đoạn 1 ngày tuổi đến 8 tuần tuổi Giai đoạn 9-20 tuần tuổi Giai đoạn >20 tuần tuổi Protein thô (%) 20-21 14-14,5 17-17,5 ME (kcal/kg) 2.850-2.900 2.850-2.900 2.650-2.700 Chế độ ăn Hạn chế Hạn chế Tự do 5861(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp Bảng 5. Khối lượng cơ thể của vịt biển 15 nuôi tại vụ xuân - hè và thu - đông (n=30). Tuần tuổi Quảng Ninh Hải Phòng Ninh Bình Mean SE Mean SE Mean SE Vụ xuân - hè 0 51,15 0,55 51,12 0,78 51,36 0,63 4 813,52 9,91 815,25 10,15 834,00 10,59 8 1.921,21 9,18 1.905,22 9,89 1.931,18 10,18 12 2.121,43 9,66 2.145,43 10,15 2.136,36 11,28 16 2.490,07 12,83 2.515,70 12,59 2.533,42 10,78 20 2.583,18 13,49 2.601,25 14,98 2.618,22 13,57 Vụ thu - đông 0 52,26 0,73 51,26 0,87 52,63 0,93 4 858,15 8,59 857,26 10,32 821,5 10,65 8 1.940,30 10,69 1.936,40 10,98 1.950,02 10,21 12 2.211,71 11,35 2.245,35 11,83 2.202,18 11,59 16 2.567,62 12,47 2.589,74 12,15 2.515,24 12,63 20 2.648,53 13,19 2.631,23 13,07 2.610,32 13,89 Một số chỉ tiêu sinh sản của vịt biển 15 nuôi tại mô hình Kết quả theo dõi một số chỉ tiêu sinh sản của vịt biển 15 được trình bày tại bảng 6. Bảng 6. Một số chỉ tiêu sinh sản của vịt biển 15. Ghi chú: KL là khối lượng; NST là năng suất trứng; TTTA là tiêu tốn thức ăn; TL là tỷ lệ. Kết quả bảng 6 cho thấy, tuổi đẻ của vịt biển 15 ở vụ thu - đông (22 tuần tuổi) là muộn hơn so với vịt nuôi ở vụ xuân hè (21-22 tuần tuổi), khối lượng vịt vào đẻ dao động trong khoảng 2.591-2.648 g, với tỷ lệ đẻ trung bình của đàn vịt nuôi vụ xuân - hè tại Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh là 67,51-68,31%, tương ứng với năng suất trứng/mái/52 tuần đẻ của vịt biển 15 là 246,79-248,63 quả, tiêu tốn 3,37- 3,49 kg thức ăn/10 quả trứng. Vịt nuôi ở vụ thu - đông có tỷ lệ đẻ trung bình 66,83-67,92%, năng suất trứng/mái/52 tuần đẻ là 245,31-247,12 quả, tiêu tốn 3,46-3,51 kg thức ăn/10 quả trứng. Theo Nguyễn Hồng Vĩ và cs (2011) [6], dòng vịt chuyên trứng Khaki Campbell được chọn lọc có tuổi vào đẻ là 142-143 ngày với khối lượng 1.409-1.430 g. Theo Nguyen Van Trong và cs (2014) [7], vịt mái Triết Giang nuôi tại Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên và các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ có tuổi đẻ là 17 tuần và khối lượng vào đẻ từ 1.080,7 đến 1.084,7 g. Vịt biển 15 trong nghiên cứu của chúng tôi có tuổi vào đẻ là muộn hơn vịt Khaki Campbell, Triết Giang, nhưng khối lượng vào đẻ cao hơn. Như vậy, vịt biển 15 nuôi vụ thu - đông có các chỉ tiêu về khối lượng cơ thể cao hơn vụ xuân - hè, năng suất trứng/mái thấp hơn vụ xuân - hè, tương ứng với tiêu tốn nhiều thức ăn hơn vịt nuôi ở vụ xuân - hè. Các chỉ tiêu về khối lượng trứng, tỷ lệ phôi của vịt biển 15 nuôi tại các mô hình đều đạt tiêu chuẩn chất lượng giống. Hiệu quả kinh tế của 3 mô hình chăn nuôi vịt biển 15 sinh sản tại Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình Kết quả theo dõi sơ bộ về hiệu quả kinh tế của dự án được trình bày ở bảng 7, 8. Cụ thể: kết quả bảng 7 cho thấy, với mô hình vịt sinh sản ở vụ xuân - hè (số lượng 250 mái và 50 đực) khi lên sinh sản hạch toán hiệu quả kinh tế sơ bộ thu lãi đạt được 256.992-308.596 đồng/con (tính trên sản phẩm thu được là vịt con nuôi thương phẩm), đạt cao nhất tại mô hình chăn nuôi của Công ty Cổ phần khai thác khoáng sản Thiên Thuận Trường (Quảng Ninh). Các chỉ tiêu về hiệu quả kinh tế của vịt đạt cao, với lợi nhuận thu được là 75.812.639-90.110.110 đồng, giá trị lợi nhuận thu được/tổng chi phí tại Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh đạt lần lượt là 0,145, 0,154 và 0,172. Chỉ tiêu ĐVT Quảng Ninh Hải Phòng Ninh Bình Xuân - hè Thu - đông Xuân - hè Thu - đông Xuân - hè Thu - đông Tuổi đẻ tuần 22 22 21 22 22 22 KL vịt vào đẻ g 2.591,12 2.648,31 2.600,11 2.631,35 2.619,32 2.612,19 TL đẻ % 68,31 66,83 68,05 67,15 67,51 67,92 NST/mái/52 tuần đẻ quả 248,63 245,31 247,71 246,54 246,79 247,12 TTTA/10 quả trứng kg 3,37 3,46 3,49 3,51 3,37 3,47 KL trứng g 82,57 84,97 82,9 84,15 83,89 83,67 TL phôi % 92,17 93,15 92,19 93,67 91,03 91,78 TL hao hụt (nuôi sinh sản) % 2,67 2,30 2,33 2,50 1,67 2,70 5961(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp Bảng 7. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi vịt biển 15 sinh sản ở vụ xuân - hè. Chỉ tiêu ĐVT Quảng Ninh Hải Phòng Ninh Bình Số con đầu kỳ con 360 360 360 Số con lên đẻ con 300 300 300 Tỷ lệ nuôi sống % 98,06 97,78 97,50 Số lượng cuối kỳ con 292 293 295 Phần chi đồng 522.941.977 522.847.650 523.292.035 Giá con giống đồng 30.000 30.000 30.000 Tiền giống đồng 10.800.0 ... , địa điểm nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: 31 mẫu giống nhãn được lưu giữ tại các vườn bảo tồn của các đơn vị nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (bảng 1). Nghiên cứu đa dạng di truyền của đoạn gen matK ở một số nguồn gen nhãn Việt Nam Nguyễn Thị Ngọc Lan1*, Nguyễn Thị Lan Hoa2, Nguyễn Thị Thanh Thủy3, Lã Tuấn Nghĩa2 1Viện Di truyền Nông nghiệp 2Trung tâm Tài nguyên Thực vật 3Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ngày nhận bài 18/9/2018; ngày gửi phản biện 20/9/2018; ngày nhận phản biện 12/11/2018; ngày chấp nhận đăng 15/11/2018 Tóm tắt: Kết quả nghiên cứu đa dạng trình tự đoạn gen matK gồm 829 nucleotid của tập đoàn 31 mẫu giống nhãn Việt Nam đã xác định được đột biến dị hoán (T>G) tại vị trí 939 của gen ở 11 giống (N10 - Nhãn Bản Nguyên, N14 - Long Gia Sần, N16 - Tiêu Vũng Tàu, N17 - Tiêu Da Me, N19 - Nhãn Sài Gòn, N22 - Cơm Vàng Bánh Xe, N26 - Xuồng Cơm Ráo, N28 - Long Tiêu, N29 - Xuồng Cơm Vàng Bà Rịa, N30 - Xuồng Cơm Trắng và N32 - Nhãn Vũng Tàu). Những đột biến này có ý nghĩa trong việc nhận dạng các mẫu giống nhãn của nước ta. Các trình tự này đã được đăng ký NCBI với số đăng ký lần lượt là: KR073235, KR073239, KR073240, KR073241, KR073243, KR073245, KR073249, KR073251, KR073252, KR073253 và KR073255. Kết quả nghiên cứu cây phả hệ theo phương pháp Neighbour Joining cho thấy, các trình tự của chi Dimocarpus được nhóm thành công và phân biệt rõ ràng với trình tự của chi Litchi, Arytera, Sapindoidaea và Cupaniopsis trong họ Sapindaceae. 11 trình tự nhãn (N10, N14, N16, N17, N19, N22, N26, N28, N29, N30, N32) được tách biệt rõ ràng với các trình tự của nhãn Việt Nam và các nguồn gen đại diện khác. Từ khóa: ADN mã vạch, giải trình tự, matK, nhãn. Chỉ số phân loại: 4.6 *Tác giả liên hệ: Email: ngoclanvdt@yahoo.com 6261(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp Bảng 1. Danh sách các mẫu giống nhãn nghiên cứu. Bộ mồi khuếch đại các vùng gen matK được thể hiện ở bảng 2. Bảng 2. Danh sách mồi khuếch đại vùng gen matK. Gen Mồi Trình tự 5’-3’ Tham khảo matK Kim3F CGTACAGTACTTTTGTGTTTACGAG [5] Kim1R TAGAATTCCCCGGTTCGCTCGCCGTTAC Địa điểm nghiên cứu: Phòng thí nghiệm của Bộ môn Đa dạng sinh học, Trung tâm Tài nguyên Thực vật (An Khánh - Hoài Đức - Hà Nội). Phương pháp nghiên cứu ADN tổng số được tách chiết và tinh sạch theo phương pháp dùng công nghệ màng lọc silica và cột lọc của QUIAGEN Dnaeasy Plan Kit. Phản ứng PCR khuếch đại gen và matK được thực hiện với thành phần: 14,34 µl H 2 O deion, 2 µl 10x PCR buffer, 0,16 µl dNTP mix, 0,2 µl mồi Kim1R/Kim1F, 0,1 µl Taq polymerase (Fusion taq) và 0,1 µl ADN tổng số; thể tích phản ứng PCR là 20 µl; điều kiện nhiệt: biến tính ở 94oC trong 4 phút, 1 chu trình; 94oC trong 40 giây, 52oC trong 35 giây, 72oC trong 1 phút, 35 chu trình; 72oC trong 10 giây, Genetic diversity of matK gene in Vietnam’s longan germplasm Thi Ngoc Lan Nguyen1*, Thi Lan Hoa Nguyen2, Thi Thanh Thuy Nguyen3, Tuan Nghia La2 1Agricultural Genetics Insitute 2Plant Resources Center 3Ministry of Agriculture and Rural Development Received 18 September 2018; accepted 15 November 2018 Abstract: The genetic diversity survey on the matK gene segment of 829 nucleotides among 31 Vietnam’s longan samples has identified tranversition mutation (T>G) at the 939 downstream position of the sequences in 11 longan samples, which might be the molecular identification to distinguish Vietnam longan varieties with others. These matK nucleotide sequences have been registered with NCBI codes (KR073235- Ban Nguyen, KR073239- Long Gia San, KR073240- Tieu Vung Tau, KR073241- Tieu Da Me, KR073243- Nhan Sai Gon, KR073245- Com Vang Banh Xe, KR073249- Xuong Com Rao, KR073251- Long Tieu, KR073252- Xuong Com Vang Ba Ria, KR073253- Xuong Com Trang and KR073255- Nhan Vung Tau). The phylogenetic tree analysed by the Neighbour Joining method based on the 829 nucleotides of matK gene has exactly grouped all surveyed sequences. In addition, this analysis has also clearly separated the Dimocarpus and the Litchi, Arytera, Sapindoidaea, and Cupaniopsis in Sapindaceae. Eleven longan sequences (N10, N14, N16, N17, N19, N22, N26, N28, N29, N30, N32) have been distinguished with the Vietnam’s longan and other reference sequences. Keywords: Dimocarpus longan, DNA barcode, matK, sequencing. Classification number: 4.6 ID1 ID2 Tên giống ID1 ID2 Tên giống GBVNML1.131 N1 Hương chi GBVNML18.572 N18 Tiêu lá bầu GBVNML 1.140 N2 Nhãn lồng chín sớm GBVNML18.578 N19 Nhãn Sài Gòn GBVNML1.126 N3 Nhãn lồng Hưng Yên chín muộn GBVNML18.577 N20 Tiêu lá dài GBVNML1.132 N4 HTM1 GBVNML18.569 N21 Nhãn Cùi GBVNML1.144 N5 HTM2 GBVNML18.574 N22 Cơm Vàng Bánh Xe GBVNML1.146 N6 Nhãn lồng Hưng Yên chính vụ GBVNML18.570 N23 Cùi diếc GBVNML1.129 N7 Nhãn Trư Lương GBVNML18.571 N24 Long Hưng Yên GBVNML1.127 N8 Nhãn Đoan Hùng 3 GBVNML18.565 N25 Thái Long Tiêu GBVNML1.125 N9 Nhãn Mỹ Đức GBVNML18.585 N26 Xuồng Cơm Ráo GBVNML1.137 N10 Nhãn Bản Nguyên GBVNML18.942 N27 Tiêu Da Bò GBVNML1.138 N11 Nhãn Lập Trạch GBVNML18.562 N28 Long Tiêu GBVNML1.142 N12 Nhãn Việt Trì GBVNML18.573 N29 Xuồng Cơm Vàng Bà Rịa GBVNML1.133 N13 Nhãn Phong Châu 5 GBVNML18.584 N30 Xuồng Cơm Trắng GBVNML18.566 N14 Long Gia Sần GBVNML18.568 N31 Nhãn Đường phèn GBVNML18.580 N16 Tiêu Vũng Tàu GBVNML18.579 N32 Nhãn Vũng Tàu GBVNML18.564 N17 Tiêu Da Me 6361(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp bảo quản tại 16oC. Sản phẩm PCR được điện di trên gel agarose 1,5% trong đệm TBE, nhuộm bằng EtBr. Kiểm tra sản phẩm PCR bằng máy đo quang phổ nanodrop 2000. Những mẫu có nồng độ sản phẩm khoảng 100 ng/µl được dùng để giải trình tự. Chu trình và phản ứng cho giải trình tự: mẫu được khuếch đại với từng mồi, mỗi mẫu lặp lại 5 lần với thành phần như sau: 5,5 µl water nuclease-free, 1 µl Bigdie, 2 µl X5 buffer, 0,5 µl mồi xuôi hoặc ngược và 1 µl PCR template; tổng thể tích 20 ul; ở điều kiện 960C trong 1 phút, 1 chu trình; 960C trong 10 giây, 500C trong 5 giây, 600C trong 4 phút, 25 chu trình; 720C trong 2 phút; bảo quản tại 40C. Sản phẩm được đưa vào hệ thống giải trình tự bằng máy ABI3700 của 1st base Seq. company (Singapore). Trình tự của các mẫu thu được đã được xử lý, hiệu chỉnh bằng phần mềm BioEdit 4.9, sắp xếp thẳng hàng trình tự bằng công cụ ClustalW và so sánh trên Ngân hàng gen bằng công cụ NCBI/BLAST được tích hợp trong phần mềm phân tích Geneious 7.0. Kết quả nghiên cứu và thảo luận Kết quả tách chiết mẫu lá của 31 mẫu giống nhãn nghiên cứu cho thấy sự đồng đều về kích thước có chiều dài 800 bp (hình 1), ADN có độ tinh sạch cao và không còn ARN lẫn tạp, đủ tiêu chuẩn để thực hiện các bước khuếch đại để giải trình tự tiếp theo. Hình 1. Khuếch đại vùng gen matK bằng cặp mồi Kim3F/1R. Kết quả kiểm tra tinh sạch mẫu sản phẩm PCR cho thấy, các mẫu đều có nồng độ cao >700 ng/µl và chất lượng đảm bảo. Sau khi tinh sạch và thôi gel, các mẫu này được kiểm tra định lượng lại bằng nanodrop 2000, kết quả cũng cho nồng độ đạt 100 ng/µl ở tất cả các mẫu với chỉ số tinh sạch đảm bảo cho giải trình tự. Kết quả giải trình tự đoạn gen matK từ 31 mẫu giống nhãn thu được các trình tự với chiều dài biến thiên từ 677 bp (N10 - Nhãn Bản Nguyên) đến 829 bp (N8 - Nhãn Đoan Hùng 3). Tiến hành căn chỉnh và so sánh với trình tự của toàn bộ hệ gen lục lạp (BLAST với dữ liệu trình tự NCBI), kết quả BLAST hit cho thấy 829 bp nucleotide của các mẫu giống nhãn nằm trong vùng cấu trúc gen của gen matK. Vì vậy, các trình tự này đã được phân tích để tìm khung đọc ORF cho việc dịch mã coden với các axit amin tương ứng. Kết quả phân tích so sánh các trình tự đoạn gen matK thu được từ 31 mẫu giống nhãn cho thấy, các trình tự của đoạn gen matK gần như hoàn toàn tương đồng. Tuy nhiên, có sự khác biệt ở 1 nucleotit với cả tập đoàn nhãn nghiên cứu tại vị trí 939 T>G (vị trí của gen matK, tham chiếu từ trình tự có số đăng ký NCBI AY724286.1). 11 nguồn gen có sự khác biệt là N10 - Nhãn Bản Nguyên, N14 - Long Gia Sần, N16 - Tiêu Vũng Tàu, N17 - Tiêu Da Me, N19 - Nhãn Sài Gòn, N22 - Cơm Vàng Bánh Xe, N26 - Xuồng Cơm Ráo, N28 - Long Tiêu, N29 - Xuồng Cơm Vàng Bà Rịa, N30 - Xuồng Cơm Trắng, N32 - Nhãn Vũng Tàu (hình 2). 5 Hình 2. So sánh trình tự gen matK của nguồn gen nhãn nghiên cứu. Tiến hành BLAST các trình tự này với ngân hàng dữ liệu trình tự của NCBI và CBOLD, kết quả thu được như sau: - Mức độ tương đồng của trình tự đoạn gen matK giữa các loài nhãn trong chi Dimocarpus biến thiên từ 99 lên đến 100%. - Đột biến dị hoán (T>G) tại vị trí 934 của đoạn trình tự ở cả 11 giống nhãn khác biệt hoàn toàn với toàn bộ các đoạn trình tự trên ngân hàng gen, chỉ xuất hiện trên 11 giống nhãn của Việt Nam đến thời điểm đăng ký. Các trình tự này có mã số trên NCBI lần lượt là KR073235 (N10 - Nhãn Bản Nguyên), KR073239 (N14 - Long Gia Sần), KR073240 (N16 - Tiêu Vũng Tàu), KR073241 (N17 - Tiêu Da Me), KR073243 (N19 - Nhãn Sài Gòn, KR073245 (N22 - Cơm Vàng Bánh Xe), KR073249 (N26 - Xuồng Cơm Ráo), KR073251 (N28 - Long Tiêu), KR073252 (N29 - Xuồng Cơm Vàng Bà Rịa), KR073253 (N30 - Xuồng Cơm Trắng) và KR073255(N32 - Nhãn Vũng Tàu). Các trình tự của đoạn gen matK gồm 829 nucleotid và một số trình tự tham chiếu từ NCBI tương ứng đại diện cho chi Dimocarpus, họ Sapindaceae, bộ Sapindales được sử dụng để phân tích tương quan di truyền giữa các mẫu giống trong tập đoàn nghiên cứu, bằng phương pháp lập sơ đồ hình cây NJ [6], với outgroup là trình tự của loài Oryza sativa - đại diện nhóm cây 1 lá mầm. Các trình tự tham chiếu được chọn với tiêu chí là các trình tự có tương đồng từ gần nhất đến xa nhất trong danh sách BLAST-hit. Các trình tự này có phân loại Dimocarpus longan var. echinatus, Paullinia pinnata - Sapindoideae, Arytera, Cupaniopsis, họ Sapindaceae và bộ Sapindales (hình 3). ình 2. So sánh trình tự gen matK của nguồn gen nhãn nghiên cứu. Tiến hàn BLAST các trình tự này với ngân hàng dữ liệu trình tự của NCBI và CBOLD, kết quả thu được như sau: - Mức độ tương đồng của trình tự đoạn gen matK giữa các loài hãn trong chi Dimocarpus biến thiên từ 99 lên đến 100%. - Đột biến dị hoán (T>G) tại vị trí 934 của đoạn trình tự ở cả 11 giống nhãn khác biệt hoàn toàn với toàn bộ các đoạ trình tự trên ngân hàng gen, chỉ xuất hiện trên 11 giống nhãn của Việt Nam đến thời điể đăng ký. Các trình tự này có mã số trên NCBI lần lượt là KR073235 (N10 - Nhãn Bản Nguyên), KR073239 (N14 - Long Gia Sần), KR073240 (N16 - Tiêu Vũng Tàu), KR073241 (N17 - Tiêu Da Me), KR073243 (N19 - Nhãn Sài Gòn), KR073245 (N22 - Cơm Vàng Bánh Xe), KR073249 (N26 - Xuồng Cơm Ráo), KR073251 (N28 - Long Tiêu), KR073252 (N29 - Xuồng Cơm Vàng Bà Rịa), KR073253 (N30 - Xuồng Cơm Trắng) 6461(2) 2.2019 Khoa học Nông nghiệp và KR073255(N32 - Nhãn Vũng Tàu). Các trình tự của đoạn gen matK gồm 829 nucleotid và một số trình tự tham chiếu từ NCBI tương ứng đại diện cho chi Dimocarpus, họ Sapindaceae, bộ Sapindales được sử dụng để phân tích tương quan di truyền giữa các mẫu giống trong tập đoàn nghiên cứu, bằng phương pháp lập sơ đồ hình cây NJ [6], với outgroup là trình tự của loài Oryza sativa - đại diện nhóm cây 1 lá mầm. Các trình tự tham chiếu được chọn với tiêu chí là các trình tự có tương đồng từ gần nhất đến xa nhất trong danh sách BLAST-hit. Các trình tự này có phân loại Dimocarpus longan var. echinatus, Paullinia pinnata - Sapindoideae, Arytera, Cupaniopsis, họ Sapindaceae và bộ Sapindales (hình 3). Hình 3. Cây phân loại dựa trên đoạn gen matK của các mẫu giống nhãn nghiên cứu. Từ hình 3 cho thấy, trình tự cây Arabidopsis thaliana được nhóm riêng tách biệt với các nhóm trình tự thuộc bộ Sapindales. Trong bộ Sapindales, các trình tự của họ Sapindaceae được tách biệt với các họ Anacardiaceae và họ Meliaceae. Trong họ Sapindaceae, các trình tự của chi Dimocarpus được nhóm thành công và phân biệt rõ ràng với chi Litchi, Arytera, Sapindoidaea và Cupaniopsis. 11 trình tự nhãn (N10, N14, N16, N17, N19, N22, N26, N28, N29, N30, N32) đứng tách biệt với các trình tự của nhãn Việt Nam và các nguồn gen đại diện khác. Như vậy, kết quả phân nhóm dựa vào đoạn 829 nucleotid này phù hợp với trình tự phân loại từ bộ, họ, chi theo khóa phân loại thông thường tham khảo từ NCBI. Kết quả này cho thấy đoạn gen matK có ý nghĩa trong phân loại đến mức nhận dạng chi. Kết luận Đánh giá đa dạng trình tự đoạn gen matK gồm 829 nucleotid của tập đoàn 31 mẫu giống nhãn nghiên cứu đã xác định được đột biến dị hoán (T>G) tại vị trí 939 của đoạn trình tự ở cả 11 giống nhãn: N10 - Nhãn Bản Nguyên, N14 - Long Gia Sần, N16 - Tiêu Vũng Tàu, N17 - Tiêu Da Me, N19 - Nhãn Sài Gòn, N22 - Cơm Vàng Bánh Xe, N26 - Xuồng Cơm Ráo, N28 - Long Tiêu, N29 - Xuồng Cơm Vàng Bà Rịa, N30 - Xuồng Cơm Trắng, N32 - Nhãn Vũng Tàu. Các đột biến này khác biệt với toàn bộ các đoạn trình tự trên ngân hàng gen cho đến thời điểm đăng ký trên NCBI với mã số lần lượt là KR073235, KR073239, KR073240, KR073241, KR073243, KR073245, KR073249, KR073251, KR073252, KR073253 và KR073255. Phân tích cây phả hệ cho thấy, trình tự của đoạn gen matK đã nhóm được các loài Dimocarpus longan với nhau và tách biệt chi Dimocarpus với các chi khác trong họ Sapindaceae, bộ Sapindales. Thông tin cả đoạn với 829 trình tự (từ 446 đến 1318 bp) đã không phân biệt chính xác các loài nhãn nghiên cứu và tham chiếu. Tuy nhiên, đoạn gen matK đã tách biệt được 11 giống nhãn có SNP đặc trưng của Việt Nam. LỜI CẢM ƠN Công trình là kết quả của Đề tài Xây dựng tiêu bản ADN (DNA barcode) cho các giống cây trồng đặc hữu có giá trị kinh tế của Việt Nam thuộc Chương trình Công nghệ sinh học nông nghiệp và thủy sản. Nhóm tác giả xin trân trọng cảm ơn. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Z.X. Lai, C.L. Chen, Z.G. Chen (2001), “Progress in biotechnology research in longan”, International Society for Horticultural Science (ISHS), 558, pp.137-141, doi: 10.17660/ ActaHortic.2001.558.18. [2] Boyi Wang, Hua-Wei Tan, Wanping Fang, Lyndel W. Meinhardr, Sue Mischkle, Tracie Matsumoto and Dapeng Zhang (2015), “Developing single nucleotide polymorphism (SNP) markers from transcriptome sequences for identification of longan (Dimocarpus longan) germplasm”, Horticulture Research, 2, 14065, doi: 10.1038/hortres.2014.65. [3] CBOL Plant Working Group (2009), “A DNA barcode for land plants”, Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 106(31), pp.12794-12797, doi: 10.1073/pnas.0905845106. [4] K. Vijayan and C.H. Tsou (2010), “DNA barcoding in plants: taxonomy in a new perspective”, Current Science, 99(11), pp.1530- 1541. [5] W. John Kress and David L. Erickson (2012), “DNA barcodes: methods and protocols”, Methods in Molecular Biology, 858, doi: 10.1007/978-1-61779-591-6_11. [6] N. Saitou and M. Nei (1987), “The neighbor-joining method: a new method for reconstructing phylogenetic trees”, Molecular Biology and Evolution, 4(4), pp.406-425, doi: 10.1093/oxfordjournals. molbev.a040454.
File đính kèm:
hieu_qua_kinh_te_cua_mo_hinh_chan_nuoi_giong_vit_bien_15_dai.pdf