Chất lượng nước sinh hoạt nông thôn ở các trạm cấp nước tập trung tại tỉnh Bến Tre giai đoạn 2015-2019

| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
Chất lượng nước sinh hoạt nông ôn ở các trạm cấp
nước tập trung tại tỉnh Bến Tre giai đoạn 2015 - 2019 
Đặng Thị Phương Thảo1, Lê Thị Thanh Hương2
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Bến Tre là một trong những tỉnh bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn rõ nét trong những 
năm gần đây. Do ảnh hưởng của xâm nhập mặn làm suy giảm chất lượng nguồn nước, gây khó 
khăn trong sinh hoạt hàng ngày và hoạt động sản xuất. Bên cạnh đó, phần lớn các trạm cấp nước 
nông thôn ở Bến Tre đều là công trình viện trợ Chương trình nước của UNICEF từ những năm 
2000, hiện nay hệ thống xử lý cũng đã cũ và xuống cấp, hiệu quả xử lý không cao. Nghiên cứu này 
được thực hiện nhằm mô tả thực trạng c ất lượng nước sinh hoạt nông thôn tại các trạm cấp nước 
tập trung tỉnh Bến Tre giai đoạn 2015-2019. 
Phương pháp: Thiết kế nghiên cứu cắt ngang. Thu thập số liệu thông qua hồi cứu phiếu kết quả 
kiểm nghiệm mẫu nước giai đoạn 2015-2019 qua các đợt giám sát của Trung tâm kiểm soát Bệnh 
tật tỉnh Bến Tre tại 45 trạm cấp nước si h hoạt nông thôn trên địa bàn tỉnh Bến Tre.
Kết quả: Tỷ lệ các trạm cấp nước có các chỉ tiêu về lý hóa và vi sinh đạt chất lượng theo QCVN 
02:2009/BYT trong giai đoạn 2015-2019 lần lượt là 33,3%; 13,3%; 37,8%; 6,7% và 24,4%. 
Khuyến nghị: Các cơ sở cấp nước cần cải tạo, nâng cấp đối với các hệ thống xử lý đã xuống cấp, 
hoạt động không hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp nhằm ứng phó với 
biến đổi khí hậu, nhất là tình hình xâm nhập mặn để đảm bảo chất lượng nguồn nước cấp cho 
người dân.
Từ khóa: trạm cấp nước, chất lượng nước, nông thôn, Bến Tre
Rural domestic water quality at centralized water supply 
stations at Ben Tre province in the period 2015-2019
Đang Thi Phuong Thao1, Le Thi Thanh Huong2 
SUMMARY
Introduction: Ben Tre is one of the provinces to be eavily affect d by salinization in recent years.
Due to the salinization, the quality of the water sources in the province has been affected, which 
results in difficulties in the community’s daily lives and production activities. Besides, many water 
supply stations of th province were sponsored by UNICEF during the 2000s, and have been 
degraded, which may have negative impacts on the water quality of the stations. This research 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected], [email protected]
4. Boä Y teá
Email: [email protected], [email protected]
 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
aimed to describe the current situation of water quality of rural domestic water supply stations of 
Ben Tre province in the period of 2015-2019. 
Methods: This was a cross-sectional study. The sample size included 450 water sample test 
results of 45 rural domestic water supply stations through water quality monitoring of the Ben Tre 
Center for Disease Control in the period of 2015-2019. Data was analyzed using SPSS 20.0 with 
frequencies only. 
Results: The prevalence of rural water supply stations at Ben Tre province met the physical, 
chemical, and biological quality standards set by QCVN 02:2009/BYT during the period 2015-
2019 was 33.3%; 13.3%; 37.8%; 6.7% and 24.4%, respectively. 
Recommendations: The rural water supply stations’ owners need to repair and renovate degraded 
water treatment systems. Also, they need to update and comply with Vietnamese water quality 
regulations. 
1. Đặt vấn đề 
1ѭӟc Vạch Oj ngXӗn tjL ngX\rn thLrn nhLrn TXDn 
tUӑng Yj Oj nhX cҫX thLết \ếX tURng cXộc Vống 
cӫD PӛL ngѭӡL Gkn .TX\ nhLrn, nѭӟc ÿӗng 
thӡL cNJng Oj PôL tUѭӡng ODn tUX\Ӆn EӋnh tұt, ҧnh 
hѭӣng ÿến Vӭc NhӓH cRn ngѭӡL Ăn Xống phҧL 
nѭӟc Eӏ nhLӉP Eҭn cy thӇ Pҳc phҧL các EӋnh 
tҧ, thѭѫ g hjn, Oӷ, tLrX chҧ\ YY T LếX nѭӟc 
cNJng gk\ phát VLnh Yj Ok\ nhLӉP các EӋnh YӅ 
GD, Pҳt Yj các EӋnh Ok\ tUX\Ӆn TXD ÿѭӡng phkn 
PLӋng 2. 2
 TURng nhӳng năP gҫn ÿk\, Ĉҧng Yj Chính phӫ
Uҩt TXDn tkP ÿến YLӋc gLҧL TX\ết nѭӟc Vạch Yj 
YӋ VLnh PôL tUѭӡng, nhҩt Oj các Yng nông thôn 
Chѭѫng tUunh 0өc tLrX 4Xốc gLD 1ѭӟc Vạch 
Yj 9Ӌ VLnh PôL tUѭӡng 1ông thôn gLDL ÿRạn 
202205 1T33 Oj Pột tURng nhӳng công cө
thӵc hLӋn ChLến Oѭӧc 4Xốc gLD 1ѭӟc Vạch Yj 
9Ӌ VLnh PôL tUѭӡng 1ông thôn cӫD Chính 3hӫ, 
nhҵP nkng cDR chҩt Oѭӧng cXộc Vống Yj Vӭc 
NhӓH cӫD ngѭӡL Gkn, gyp phҫn cҧL thLӋn ÿLӅX 
NLӋn Vӱ Gөng nѭӟc Vạch Yj YӋ VLnh PôL tUѭӡng 
nông thôn 3.30ột YjL nghLrn cӭX YӅ chҩt Oѭӧng 
nѭӟc VLnh hRạt nông thôn tạL Thjnh 3hố +ӗ 
Chí 0Lnh Yj TLӅn *LDng chR thҩ\ các tUạP cҩp 
nѭӟc tұp tUXng cy Vӵ phát tULӇn Pạnh PӁ, Pạng 
OѭӟL cXng cҩp nѭӟc Vạch ngj\ cjng phә ELến, 
tX\ nhLrn czn nhLӅX tUạP cy chҩt Oѭӧng nѭӟc
chѭD ÿạt thHR 4C91 022009/%YT cӫD %ộ Y 
tế ,5.
TạL %ến TUH, VDX NhL thӵc hLӋn 1T33, tӹ OӋ 
ngѭӡL Gkn nông thôn Vӱ Gөng nѭӟc Vạch tăng tӯ 
3,9 năP 202 Orn , năP 205 .1ăP 
20, 8ӹ EDn nhkn Gkn tӍnh %ến TUH ÿm phr 
GX\Ӌt Ĉӗ án 4X\ hRạch Cҩp nѭӟc Yng tӍnh 
%ến TUH ÿến năP 2020 ÿӏnh hѭӟng ÿến năP 
2030 nhҵP gyp phҫn cҧL thLӋn ÿLӅX NLӋn cҩp 
nѭӟc cNJng nhѭ nkng cDR chҩt Oѭӧng nѭӟc VLnh 
hRạt chR ngѭӡL Gkn 1hѭ Yұ\, VDX NhL thӵc hLӋn 
1T33 ÿến nD\, chҩt Oѭӧng nѭӟc VLnh hRạt nông
thôn tạL các tUạP cҩp nѭӟc tUrn ÿӏD Ejn tӍnh %ến 
TUH ÿѭӧc ÿánh gLá nhѭ thế njR"
%jL EáR nj\ ÿѭӧc thӵc hLӋn GӵD tUrn Nết TXҧ cӫD 
Lrn cӭX ‘‘Chất lượng nước sinh hoạt nông 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn ... a 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
53Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
GR ҧnh hѭӣng cӫD hLӋX TXҧ Nhӱ tUng cӫD cOR 
Gѭ tURng nѭӟc Tӹ OӋ phD chkP cOR Nhông ÿ~ng 
TX\ ÿӏnh OjP hLӋX TXҧ GLӋt NhXҭn Nhông cDR 
0һt Nhác hjP Oѭӧng chҩt hӳX cѫ Yj ÿộ ÿөc cӫD 
nѭӟc cjng cDR cNJng cy Nhҧ năng OjP gLҧP Nhҧ 
năng GLӋt NhXҭn cӫD cOR
Tӹ OӋ các TC1 ÿạt cҧ  chӍ tLrX Yұt Oê tURng
gLDL ÿRạn 205209 GDR ÿộng tӯ , ÿến 
93,3 Yj tӹ OӋ nj\ cy Vӵ gLҧP Gҫn tURng các 
năP YӅ VDX TURng ÿy, chӍ tLrX PjX Vҳc cy tӹ OӋ 
ÿạt gLҧP tURng ăP 20 Yj 209 ĈLӅX nj\ cy 
thӇ Oê gLҧL GR ҧnh hѭӣng cӫD YLӋc Oҩ\ PүX YjR 
PD PѭD, ÿộ ÿөc tURng nѭӟc tăng Gүn ÿến chҩt 
Oѭӧng nѭӟc Nhông ÿạt YӅ chӍ tLrX PjX Vҳc %rn 
cạnh ÿy, chӍ tLrX ÿộ ÿөc cy [X hѭӟng Nhông әn 
ÿӏnh thHR năP, cy tӹ OӋ ÿạt GDR ÿộng tӯ ,9 
ÿến 93,3 .ết TXҧ nj\ cy Vӵ Nhác ELӋt VR YӟL 
nghLrn cӭX cӫD 9} Thjnh +zD Yj 1gô Thө\ 
'LӉP TUDng 20 ӣ TLӅn *LDng YӟL chӍ tLrX 
ÿộ ÿөc tạL các TC1 thҩp hѫn Pӭc chR phpp cӫD
4C91 02 . TạL %ến TUH, phҫn Oӟn các TC1 
nông thôn ÿӅX Oj công tUunh YLӋn tUӧ Chѭѫng 
tUu h nѭӟc cӫD 81,C() tӯ nhӳng năP 2000, 
hLӋn nD\ hӋ thống [ӱ Oê cNJng ÿm cNJ Yj Oạc hұX 
nrn hLӋX TXҧ [ӱ Oê ÿộ ÿөc Nhông cDR 9. ĈốL YӟL 
các TC1 cy Nết TXҧ NLӇP nghLӋP Nhông ÿạt YӅ 
chӍ tLrX ÿộ ÿөc, cѫ TXDn NLӇP tUD NhX\ến cáR 
t ѭӡng [X\rn thHR G}L, ÿR ÿộ ÿөc tURng nѭӟc 
ÿӇ Nӏp thӡL [ӱ Oê, ÿҧP EҧR ngXӗn nѭӟc cҩp chR 
ngѭӡL Gkn Vӱ Gөng 
4XD NhҧR Vát, tӹ OӋ các TC1 ÿạt cҧ 0 chӍ tLrX 
hyD ӑc Oj thҩp nhҩt VR YӟL 2 nhyP chӍ tLrX cz 
OạL 1ăP 20 cy tӹ OӋ ÿạt thҩp nhҩt Oj 3,3 
TURng nhӳng năP gҫn ÿk\, %ến TUH Oj Pột tURng 
nhӳng tӍnh Eӏ ҧnh hѭӣng EӣL [kP n ұp Pһn U}
npt 1ăP 20, 8%1' tӍnh %ến TUH EDn hjnh 
TX\ết ÿӏnh công Eố thLrn tDL [kP nhұp Pһn tUrn 
ÿӏD Ejn tӍnh 0 'R ҧnh hѭӣng cӫD [kP nhұp
Pһn OjP VX\ gLҧP chҩt Oѭӧng ngXӗn nѭӟc, gk\ 
Nhy Nhăn tURng VLnh hRạt hjng ngj\ Yj hRạt 
ÿộng Vҧn [Xҩt TURng nhyP chӍ tLrX hyD hӑc, 
tӹ OӋ các TC1 ÿạt YӅ chӍ tLrX pHcPDngDnDt 
cy Vӵ chrnh OӋnh gLӳD các năP Yj GDR ÿộng 
ӯ , năP 20 ÿến 9, năP 20
.ết TXҧ nj\ cy Vӵ Nhác ELӋt YӟL nghLrn cӭX cӫD 
1gX\Ӊn TLến 'NJng 205 YӟL tӹ OӋ ÿạt chӍ tLrX 
pHcPDngDnDt Oj 99, .9.Các TC1 tạL %ến TUH 
ÿD Vố Oҩ\ nѭӟc ngXӗn tӯ các cRn Uạch nhӓ 1ăP 
20, %ến TUH [ҧ\ UD hạn Pһn NpR GjL, Oѭӧng 
nѭӟc tạL các cRn Uạch ít, Nhông UD YjR thѭӡng 
[X\rn, Nhông cy ÿộ phD ORmng các chҩt hӳX cѫ 
Gүn ÿến ngXӗn nѭӟc Eӏ nhLӉP nhLӅX tạp chҩt 
ChӍ tLrX ÿộ cӭng cy tӹ OӋ các TC1 ÿạt 4C91 
cy [X hѭӟng Nhông әn ÿӏnh Yj năP 20 cy tӹ 
OӋ ÿạt thҩp nhҩt YӟL 35, Ĉộ cӭng cӫD nѭӟc 
Oj ÿạL Oѭӧng ELӇX thӏ hjP Oѭӧng các PXốL cӫD 
cDn[L Yj PDgLH cy tURng nѭӟc 'R ҧnh hѭӣng 
cӫD TXá tUunh [kP nhұp Pһn tạL %ến TUH nrn 
Ĉộ cӭng tURng nѭӟc VLnh hRạt VDX [ӱ Oê NpR 
thHR cNJng Eӏ ҧnh hѭӣng +jP Oѭӧng cORUXD Oj 
chӍ tLrX cy tӹ OӋ ÿạt thҩp nhҩt tURng các chӍ tLrX 
hyD hӑc, GDR ÿộng tӯ 2, năP 20 ÿến 
, 209 .ết TXҧ nj\ cy Vӵ Nhác ELӋt YӟL 
nghLӋn cӭX cӫD 1gX\Ӊn TLến 'NJng 205 YӟL 
tӹ OӋ ÿạt cӫD chӍ tLrX hjP Oѭӧng cORUXD Oj 9, 
.9 %ến TUH cy ÿӏD hunh chӫ \ếX nҵP GѭӟL Pӵc 
nѭӟc ELӇn tUXng Eunh, YjR PD Nhô nѭӟc Vông 
Eӏ nhLӉP Pһn nghLrP tUӑng hҫX nhѭ Nhҳp GLӋn 
tích tURng tӍnh, gk\ nrn tunh tUạng thLếX nѭӟc 
ngӑt gD\ gҳt.01ăP 20, tӍnh %ến TUH tUҧL TXD
hạn Pһn nghLrP tUӑng gk\ thLӋt hạL nһng nӅ ÿến 
ÿӣL Vống, Vҧn [Xҩt cӫD ngѭӡL Gkn Ĉk\ cNJng cy 
thӇ Oj Pột Oê GR Gү tӟL tӍ OӋ cDR các PүX ѭӟc 
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
14 Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43
1. Ñaët vaán ñeà
Tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp ôû treû em 
laø hai beänh coù tyû leä maéc vaø töû vong cao nhaát ôû nhöõng 
nöôùc ñang phaùt trieån. ÔÛ nöôùc ta, 80% töû vong do tieâu 
chaûy xaûy ra ôû treû em döôùi 2 tuoåi, bình quaân 1 treû döôùi 
5 tuoåi moãi naêm maéc töø 0,8-2,2 ñôït tieâu chaûy, öôùc 
tính haøng naêm coù 1100 tröôøng hôïp töû vong [6], [5]. 
Veà NKHH, trung bình moãi naêm moät ñöùa treû maéc 4-9 
laàn, tyû leä töû vong do NKHH chieám 1/3 (30-35%) so 
vôùi töû vong chung [1], [4]. Tyû leä maéc vaø töû vong cuûa 
hai beänh naøy raát cao nhöng hoaøn toaøn coù theå haïn cheá 
baèng caùch chuû ñoäng phoøng traùnh taùc nhaân gaây beänh 
vaø xöû lí kòp thôøi khi bò beänh. Ñeå phoøng choáng beänh, 
ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi chaêm soùc treû noùi rieâng 
phaûi coù kieán thöùc ñaày ñuû veà phoøng beänh vaø caùch xöû 
lyù khi treû bò maéc beänh ñeå giaûm tyû leä maéc vaø töû vong. 
Chính vì lyù do ñoù, chuùng toâi thöïc hieän nghieân cöùu: 
“Kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi veà 
phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån hoâ haáp caáp 
tính ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam”, vôùi 
muïc tieâu moâ taû kieán thöùc cuûa caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi veà phoøng choáng tieâu chaûy vaø nhieãm khuaån 
hoâ haáp ôû treû em taïi moät soá vuøng/mieàn Vieät Nam 
naêm 2014. Töø ñoù coù theå ñöa ra moät soá khuyeán nghò 
phuø hôïp vaøo coâng taùc truyeàn thoâng phoøng choáng 
caùc beänh nhieãm khuaån cho treû em trong giai ñoaïn 
hieän nay.
2. Phöông phaùp nghieân cöùu
2.1. Ñòa ñieåm vaø thôøi gian nghieân cöùu
Nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän vaøo naêm 2014 taïi 3 
tænh: Hoøa Bình, Haø Tónh vaø Kieân Giang, ñaïi dieän cho 
3 mieàn Baéc, Trung, Nam cuûa Vieät Nam.
2.2. Ñoái töôïng nghieân cöùu
Caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Tieâu chuaån löïa choïn: Laø caùc baø meï coù con döôùi 
5 tuoåi, coù tinh thaàn minh maãn, töï nguyeän, hôïp taùc traû 
lôøi phoûng vaán.
Tieâu chuaån loaïi tröø: Tinh thaàn khoâng minh maãn 
hoaëc khoâng coù maët taïi hoä gia ñình trong thôøi gian 
nghieân cöùu hoaëc khoâng töï nguyeän, hôïp taùc trong quaù 
mothers being able to detect some severe signs of diarrhea and ARI was low. Only 6.6% of mothers 
recognized wrinkled skin signs (14.4 % in urban and 2.1% in rural region, respectively); 11 % of 
mothers recognized signs of dyspnea (25.9 % in urban and 1.5% in mountainous region). Mothers’ 
knowledge about prevention of diarrhea and ARI in urban was better than that of mothers in rural and 
mountain regions.
Keywords: Diarrhea, acute respiratory infections, knowledge, under 5-year-old child.
Taùc giaû:
1. Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected]
2. Cuïc phoøng choáng HIV/AIDS – Boä Y teá
Email: [email protected]
3. CNYTCC4 naêm hoïc 2015-2016, Vieän ñaøo taïo Y hoïc döï phoøng vaø Y teá coâng coäng, tröôøng Ñaïi hoïc Y Haø Noäi
Email: [email protected], [email protected]
4. Boä Y teá
Email: [email protected], [email protected]
5 ạ ế ô ộ , Số 53 tháng 9/2020
ӣ các TC1 tạL tӍnh Nhông ÿạt YӅ chӍ tLrX hyD 
hӑc, thӇ hLӋn ӣ tӍ OӋ ÿạt YӅ cORUXD Uҩt thҩp tURng 
năP 20 2, ChӍ tLrX COR Gѭ tạL các TC1
cNJng Oj Pột tURng các chӍ tLrX cy tӹ OӋ ÿạt Nhông 
cDR, cy [X hѭӟng gLҧP, GDR ÿộng tӯ 0 ÿến 
0 .ết TXҧ nj\ cDR hѫn nghLrn cӭX cӫD TUҫn 
Thjnh TjL Yj cộng Vӵ 205 tӹ OӋ ÿạt cOR Gѭ Oj 
53,3 5.1gX\rn nhkn chӍ tLrX COR Gѭ Nhông 
ÿạt Oj GR TXá tUunh [ӱ Oê cOR cӫD các UạP chѭD 
ÿạt, tӹ OӋ phD Yj chkP cOR Nhông ÿ~ng TX\ ÿӏnh 
ĈӇ ÿҧP EҧR Oѭӧng cOR Gѭ thHR TX\ ÿӏnh tURng 
VXốt TXá tUunh cҩp nѭӟc tӯ tUạP ÿến hộ gLD ÿunh, 
các TC1 cҫn chkP cOR tạL ngXӗn ӣ Pӭc hӧp Oê 
Tӹ OӋ các TC1 ÿạt cҧ 3 nhyP chӍ tLrX cy Vӵ 
chrnh OӋch gLӳD các năP, GDR ÿộng tӯ , 
ÿến 3, .ết TXҧ nj\ thҩp hѫn VR YӟL EáR 
cáR cӫD TUXng tkP 1ѭӟc Vạch Yj 9Ӌ VLnh PôL 
tUѭӡng nông thôn tӍnh %ến TUH Oj VDX NhL thӵc 
hLӋn 1T33 tạL %ến TUH, tӹ OӋ ngѭӡL Gkn nông 
thôn Vӱ Gөng nѭӟc Vạch tăng tӯ 3,9 năP 
202 Orn , năP 205 .3hҫn Oӟn các TC1 
ӣ %ến TUH cy hӋ thống [ӱ Oê nѭӟc ÿm cNJ Yj 
[Xống cҩ , cng YӟL công nghӋ [ӱ Oê ODc hұX 
nrn hLӋX TXҧ [ӱ Oê Nhông cDR %rn cạnh đó, 
nhӳng năP gҫn ÿk\ %ến TUH Eӏ ҧnh hѭӣng cӫD 
[kP nhұp Pһn nghLrP tUӑng OjP VX\ gLҧP chҩt 
Oѭӧng ngXӗn nѭӟc, gk\ Nhy Nhăn tURng chR ÿӡL 
Vống gѭӡL Gkn Yu thLếX nѭӟc ngӑt Ĉk\ cNJng
cy thӇ Oj ngX\rn nhkn OjP ҧnh hѭӣng ÿến chҩt 
Oѭӧng nѭӟc, ÿһc ELӋt ӣ các chӍ tLrX hyD hӑc
4.2. Hạn chế của nghiên cứu 
1ghLrn cӭX Vӱ Gөng Vố OLӋX thӭ cҩp Nết TXҧ 
NLӇP nghLӋP PүX nѭӟc TXD các ÿӧt gLáP Vát 
chҩt Oѭӧng nѭӟc cӫD C'C %ến TUH, Nết TXҧ
[pt nghLӋP chӍ cy 2/ chӍ tLrX thHR 4C91 
022009/%YT thLếX 02 chӍ tLrX )OR Yj $VHn, 
GR ÿD Vố các TC1 VLnh hRạt nông thôn ӣ %ến 
TUH Vӱ Gөng ngXӗn nѭӟc Pһt Yj C'C %ến TUH 
cNJng chѭD cy thLết Eӏ [pt nghLӋP )OR Yj $VHn 
'R ÿy, Nhông thӇ Nết OXұn PүX ÿạt thHR 4C91 
022009/%YT Pj chӍ cy thӇ Nết OXұn Uҵng PүX 
ÿạt thHR các nhyP chӍ tLrX 9L VLnh, Yұt Oê Yj hyD 
hӑc thHR 4C91 022009/%YT
5. Kết luận và khuyến nghị 
Tӹ OӋ các TC1 ÿạt 4C91 02 YӅ nhyP chӍ tLrX 
YL VLnh tѭѫng ÿӗng YӟL nhyP chӍ tLrX Yұt Oê 
ĈốL YӟL nhyP chӍ tLrX hyD hӑc tӹ OӋ nj\ Oj thҩp 
nhҩt tURng 3 nhyP chӍ tLrX Tӹ OӋ các TC1 cy 
chӍ tLrX YӅ Yұt Oê, hyD hӑc Yj YL VLnh ÿạt chҩt 
Oѭӧng thHR 4C91 022009/%YT cy Vӵ chrnh 
OӋch gLӳD các năP năP 205 Oj 33,3 năP 
20 Oj 3,3 năP 20 Oj 3, năP 20 
Oj , Yj năP 209 Oj 2,
Cҫn cy ÿӅ tjL nghLrn cӭX tLếp thHR thӵc hLӋn [pt 
ghLӋP ÿҫ\ ÿӫ  chӍ tLrX thHR 4C91 022009/
%YT Yj thӡL gLDn Oҩ\ PүX tѭѫng ÿӗng nhDX ÿӇ 
cy ÿánh gLá tRjn GLӋn hѫn YӅ chҩt Oѭӧng nѭӟc 
VLnh hRạt nông thôn
6. Xung đột lợi ích
Các tác gLҧ Nhҷng ÿӏnh Nhông cy [Xng ÿột OӧL 
ích ÿốL YӟL các nghLrn cӭX, tác gLҧ Yj/ hRһc 
[Xҩt Eҧn EjL EáR
| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |
Taïp chí Y teá Coâng coäng, 3.2017, Soá 43 15
trình phoûng vaán.
2.3. Thieát keá nghieân cöùu: Moâ taû caét ngang
2.4. Côõ maãu vaø caùch choïn maãu
2.4.1. Côõ maãu
Söû duïng coâng thöùc tính côõ maãu cho moät tyû leä ñeå 
xaùc ñònh soá hoä gia ñình coù baø meï coù con döôùi 5 tuoåi: 
Vôùi Z = 1,96 (öùng vôùi D = 0,05), p = 0,37 [3], H = 0,14 
tính ñöôïc N = 334. Döï phoøng khoaûng 20% ñoái töôïng töø 
choái traû lôøi, cuoái cuøng côõ maãu laø 409 hoä gia ñình coù con 
döôùi 5 tuoåi.
2.4.2. Caùch choïn maãu: 
Choïn maãu nhieàu giai ñoaïn
Giai ñoaïn 1: moãi mieàn choïn ngaãu nhieân 1 tænh: 
Hoøa Bình-mieàn Baéc, Haø Tónh – Mieàn Trung vaø Kieân 
Giang- Mieàm Nam; 
Giai ñoaïn 2: moãi tænh choïn ngaãu nhieân 3 xaõ bao 
goàm xaõ noâng thoân, thaønh thò (thò traán/phöôøng) vaø khoù 
khaên (mieàn nuùi/haûi ñaûo): toång 9 xaõ; 
Giai ñoaïn 3: moãi xaõ choïn 46 hoä gia ñình coù 
con döôùi 5 tuoåi, choïn ngaãu nhieân hoä gia ñình ñaàu 
tieâu, sau ñoù löïa choïn caùc hoä gia ñình tieáp theo, theo 
phöông phaùp laø “coång lieàn coång”.
2.5. Phöông phaùp, kyõ thuaät thu thaäp soá lieäu
Boä coâng cuï: Phieáu phoûng vaán ñöôïc xaây döïng vaø 
chænh söûa sau khi coù thöû nghieäm taïi Thaïch Thaát, Haø Noäi.
Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu: Ñieàu tra vieân 
phoûng vaán tröïc tieáp caùc baø meï coù con döôùi 5 tuoåi.
Sai soá vaø khoáng cheá sai soá: Sai soá do ngöôøi cung 
caáp thoâng tin boû soùt hoaëc coá tình sai thöïc teá, ñeå haïn 
cheá sai soá, ñieàu tra vieân ñöôïc taäp huaán kyõ, coù kinh 
nghieäm trong giao tieáp. Sau khi keát thuùc phoûng vaán, 
ñieàu tra vieân kieåm tra laïi phieáu ngay ñeå khoâng boû 
soùt thoâng tin. Giaùm saùt vieân kieåm tra phieáu khi keát 
thuùc ñeå kòp thôøi phaùt hieän sai soá vaø boå sung kòp thôøi.
2.6. Xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu: Soá lieäu ñònh löôïng 
sau khi thu thaäp ñöôïc kieåm tra, laøm saïch, maõ hoaù vaø 
nhaäp baèng phaàn meàm Epidata 3.1, xöû lyù thoáng keâ 
baèng phaàn meàm Stata 11, thoáng keâ moâ taû vôùi tyû leä 
%, thoáng keâ suy luaän vôùi kieåm ñònh F2. 
2.7. Ñaïo ñöùc nghieân cöùu: Nghieân cöùu ñöôïc 
tieán haønh döôùi söï chaáp thuaän cuûa chính quyeàn ñòa 
phöông, laõnh ñaïo cô quan y teá treân ñòa baøn nghieân 
cöùu vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Thoâng tin ñöôïc hoaøn 
toaøn baûo maät vaø keát quaû chæ ñöôïc söû duïng cho muïc 
ñích nghieân cöùu.
3. Keát quaû
3.1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy 
Hình 1. Kieán thöùc cuûa baø meï veà caùch cho treû aên/
buù ñuùng khi bò tieâu chaûy phaân theo ñòa dö 
(n=409)
Nhaän xeùt: Gaàn 80% baø meï coù kieán thöùc ñuùng veà 
caùch cho treû aên/buù khi bò tieâu chaûy, tyû leä baø meï ôû 
mieàn nuùi coù kieán thöùc ñuùng veà caùch cho treû buù/aên khi 
bò tieâu chaûy chieám tyû leä cao nhaát vôùi 83,9%, sau ñoù 
ñeán mieàn nuùi vaø thaáp nhaát laø ôû noâng thoân vôùi 74,3%. 
Baûng 1. Lyù do khoâng cho treû aên buù bình thöôøng khi bò 
tieâu chaûy (n=409)
Noäi dung
Thaønh 
thò
Noâng 
thoân
Mieàn nuùi Toång
p
n % n % n % n %
Ngöôøi khaùc khuyeân 1 0,7 6 4,3 0 0 6 1,7
0,006Sôï treû beänh naëng 
theâm
5 3,6 17 12,1 11 8,5 33 8,1
Nhaän xeùt: Veà lyù do khoâng cho treû aên buù bình 
thöôøng khi bò tieâu chaûy, gaàn 10% ngöôøi ñöôïc phoûng 
vaán cho raèng treû bò naëng theâm neáu tieáp tuïc cho aên/buù 
bình thöôøng, trong ñoù, ngöôøi daân ôû noâng thoân chieám 
tyû leä cao nhaát vôùi 12,1%, gaáp gaàn 4 laàn so vôùi thaønh 
thò. Coù 1,7% ngöôøi khoâng cho treû aên/buù bình thöôøng 
do ngöôøi khaùc khuyeân. Söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa 
2
2
1
2
1p P
N x
px
Z D H§ ·¨ ¸© ¹
 
5Tạp chí Y tế Công cộng, Số 53 tháng 9/2020
Tài liệu tham khảo
 1 Dn ST+, -DYLG +, ShDELU $, 5LD] 
8, =DLn 8, $EGXV, 202, ³3h\VLRchHPLcDO 
HYDOXDtLRn RI thH GULnNLng ZDtHU VRXUcHV 
IURP GLVtULct .RhDt, .h\EHU 3XNhtXnNhZD, 
3DNLVtDn´, International Journal of Water 
Resources and E vironmental Engineering, 
0, tU 3023
2 :+2 2000, Global water Supply and 
Sanitation Assessment, *HnDYD
3 Thӫ tѭӟng chính phӫ 202, 4X\ết ÿӏnh Vố 
3/4ĈTTg YӅ YLӋc phr GX\Ӌt Chѭѫng tUunh 
Pөc tLrX TXốc gLD 1ѭӟc Vạch Yj YӋ VLnh PôL 
tUѭӡng nông thôn gLDL ÿRạn 202205, +j 1ộL
 1gX\Ӊn TLến 'NJng 205, Thực trạng chất 
lượng nước sinh hoạt nông thôn tại các trạm 
cấp nước tập trung ở Tiền Giang và một số yếu 
tố liên quan, TUѭӡng ĈӏD hӑc Y tế Công cộng
5 TUҫn Thjnh TjL, Ĉһng 1gӑc Chánh, +XǤnh 
Thӏ +ӗng TUkP 205, Ĉánh gLá chҩt Oѭӧng 
nѭӟc tạL các tUạP cҩp nѭӟc tұp tUXng thXộc NhX 
Yӵc n ng thôn Thjnh phố +ӗ Chí 0Lnh năP
205, Tạp chí Y hӑc Thjnh phố +ӗ Chí 0Lnh, 
tұp 20Vố 5, tU29
 TUXng tkP 1S 	 9S0T1T tӍnh %ến TUH 
20, Báo cáo Bộ chỉ số theo dõi và đánh giá 
nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh 
Bến Tre, %ến TUH
 Cөc 4Xҧn Oê PôL tUѭӡng \ tế 20, Báo cáo 
Kết quả kiểm tra, giám sát chất lượng nước ăn 
uống, sinh hoạt và nhà tiêu hộ gia đình năm 
2018.
 9} Thjnh +zD, 1gô Thӏ 'LӉP TUDng 20, 
Ĉánh gLá thӵc tUạng cҩp nѭӟc Yj hLӋn tUạng 
chҩt Oѭӧng nѭӟc cҩp ӣ Yng nông thôn tӍnh 
TLӅn *LDng, Tạp chí .hRD hӑc TUѭӡng ĈạL hӑc 
Cҫn Thѫ, 5$, tU39
9 TUXng tkP 1S 	 9S0T1T tӍnh %ến TUH 
2009, Báo cáo tổng hợp Dự án quy hoạch cấp 
nước và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Bến 
Tre đến năm 2020.
0 8%1' tӍnh %ến TUH 20, 4X\ết ÿӏnh Vố 
29/4Ĉ8%1' 4X\ết ÿӏnh công Eố thLrn tDL 
[kP nhұp Pһn năP 20
 +j +ҧL 'ѭѫng 20, Báo cáo phân tích 
hiện trạng Rủi ro thiên tai và Biến đổi khí hậu 
đối với nước sạch và vệ sinh môi trường tỉnh 
Bến Tre.