Bài giảng Truyền động thủy lực và khí nén - Chương 4: Van điều chỉnh lưu lượng - Lê Thể Truyền
Nội dung
1 Van chỉnh lưu lượng không bù áp suất
2 Van chỉnh lưu lượng có bù áp suất
3 Van giảm tốc
4 Van tiết kiệm năng lượng
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Truyền động thủy lực và khí nén - Chương 4: Van điều chỉnh lưu lượng - Lê Thể Truyền", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Truyền động thủy lực và khí nén - Chương 4: Van điều chỉnh lưu lượng - Lê Thể Truyền
![Bài giảng Truyền động thủy lực và khí nén - Chương 4: Van điều chỉnh lưu lượng - Lê Thể Truyền Bài giảng Truyền động thủy lực và khí nén - Chương 4: Van điều chỉnh lưu lượng - Lê Thể Truyền](https://s1.tailieuvn.net/xb70nb5jd4llaq8g/thumb/2021/12/02/bai-giang-truyen-dong-thuy-luc-va-khi-nen-chuong-4-van-dieu_S2GA3z0CGo.jpg)
CENNITEC VAN ĐIỀU CHỈNH LƯU LƯỢNG LE THE TRUYEN le the truyen Cennitec Nội dung Van chỉnh lưu lượng không bù áp suất1 Van chỉnh lưu lượng có bù áp suất2 Van giảm tốc3 Van tiết kiệm năng lượng4 le the truyen Cennitec Van điều chỉnh lưu lượng Van điều chỉnh lưu lượng dùng để điều chỉnh lượng dầu cung cấp cho xy lanh từ đó quyết định vận tốc làm việc cho các cơ cấu chấp hành. Điều này đạt được bằng cách thay đổi tiết diện của dòng chảy, đồng thời hình dáng hình học của tiết diện cũng giữ vai trò quan trọng trong vấn đề thiết kế các van điều chỉnh lưu lượng. Lưu lượng khi đi qua một tiết diện nhỏ thường được xem như là một dòng rối và nó được tính theo công thức sau: q = C x (ΔP)1/2 trong đó, q là lưu lượng, x là diện tích lổ chảy, ΔP là độ chênh áp trược và sau lổ, C là hằng số phụ thuộc vào hình dáng của lổ chảy, độ nhớt của lưu chất và hệ số Reynolds x, tiết diện Con trượt q ΔP Hình 3.39 Lưu lượng qua tiết diện hẹp le the truyen Cennitec Van chỉnh lưu lượng không bù áp suất Cấu tạo của loại van này không chứa bộ phận cân bằng áp suất. Do vậy, khi tải thay đổi thì độ chênh áp trước và sau van cũng thay đổi, do đó lưu lượng đi qua van cũng bị thay đổi theo. Loại van này chỉ được dùng để điều chỉnh vận tốc của các cơ cấu chấp hành mà ở đó tải hầu như không thay đổi hoặc thay đổi rất ít. Cấu tạo và ký hiệu của van được trình bày trong hình 3.40. Lưu lượng vào Lưu lượng vào Lưu lượng ra Lưu lượng ra Đi tự do Hình 3.40 Van chỉnh lưu lượng không bù áp suất le the truyen Cennitec Van chỉnh lưu lượng có bù áp suất Lưu lượng vào Lưu lượng ra Nút điều chỉnh Van một chiều Bộ phận cân bằng áp suất Bộ tiết lưu P1 P2 P3 Tiết diện A Tiết diện a Con trượt F lò xo Hình 3.41 Van chỉnh lưu lượng có bù áp suất Hình 3.41 trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của van điều chỉnh lưu lượng có bù áp suất. Gọi P1 là áp suất tại cửa vào của van, P2 là áp suất tại cửa ra của bộ phận cân bằng áp suất (cũng là áp suất tại cửa vào của bộ tiết lưu) và P3 là áp suất tại cửa ra của van. le the truyen Cennitec Van chỉnh lưu lượng có bù áp suất Phương trình cân bằng lực tác động lên con trượt được viết như sau: P3A + F lò xo = P2A Khi áp suất P3 tại cửa ra của van tăng lên thì điều kiện cân bằng trên mất đi, khi đó P3A + F lò xo > P2A Do vậy con trượt bị đẩy về bên phải cho phép mở rộng tiết diện tại bộ cân bằng áp suất. Lưu lượng tăng lên và vì vậy áp suất P2 cũng tăng lên cho đến khi điều kiện cân bằng mới được xác lập. Quá trình tương tự cũng xảy ra khi áp suất P3 giảm đi. Nhờ họat động của bộ phận cân bằng áp suất này mà độ chênh áp trước và sau bộ tiết lưu luôn là hằng số bất chấp có sự thay đổi áp suất trong hệ thống. Độ chênh áp đó có thể được tính như sau: ΔP = P2 - P3 = F lò xo / A Lưu lượng vào Lưu lượng ra Nút điều chỉnh Van một chiều Bộ phận cân bằng áp suất Bộ tiết lưu P1 P2 P3 Tiết diện A Tiết diện a Con trượt F lò xo le the truyen Cennitec Van giảm tốc Cam Tiết lưu Nút điều chỉnh Con lăn Van một chiều Lưu lượng ra Con trượt Bộ phận cân bằng áp suất Tiết lưu Lổ tiết lưu Bạc Lưu lượng vào Tiết diện A Tiết diện a Cam L ư u l ư ợ n g Hành trình camMở hòan tòan Con trượt đóng dần theo hành trình cam Nhanh Giảm dần Chậm Đóng hòan tòan Hình 3.43 Sự thay đổi lưu lượng theo hành trình cam le the truyen Cennitec Van giảm tốc Van một chiều Tiết lưu Lổ tiết lưu Con lăn Cam Bộ phận cân bằng áp suất Lưu lượng vào Lưu lượng ra Bạc Dầu rò rỉ Con trượt Cam Đóng hòan tòanĐóng một phần Cam Van điều chỉnh lớn, QHVan điều chỉnh nhỏ, QL Van điều chỉnh nhỏ, QL Van điều chỉnh lớn, QH Nhanh Giảm tốc Trung bình Chậm L ư u l ư ợ n g Hành trình cam Mở hòan tòan Đóng hòan tòan Hình 3.44 Van giảm tốc nhiều cấp le the truyen Cennitec Van giảm tốc Hình 3.45 Mạch dùng van giảm tốc le the truyen Cennitec Van tiết kiệm năng lượng A P1 P2 B A0 A B Hình 3.46 Van tiết kiệm năng lượng Hình 3.46 minh họa nguyên lý làm việc của van tiết kiệm năng lượng. Nó bao gồm van tiết lưu và bộ cân bằng áp suất được lắp song song. Tải của bơm thay đổi theo tải của hệ thống và luôn cao hơn một ít, P1 = P2 + ΔP, ΔP = 4 đến 10 bar. Vì vậy mà nó được gọi là van tiết kiệm năng lượng. le the truyen Cennitec Van tiết kiệm năng lượng Sơ đồ dưới đây trình bày hệ thống thủy lực dùng van điều chỉnh lưu lượng 3 cửa đang ở trạng thái nghỉ. M P A BT a b D1 100 l/min P1 5 bar Chỉnh 50 l/min Lò xo điều khiển-5 bar 50 l/min 50 l/min Chỉnh 100 bar 0 bar Lưu lượng cung cấp bởi bơm là 100 l/min. Van điều chỉnh lưu lượng chỉnh ở 50 l/min. Lò xo điều khiển của van áp suất có giá trị là 5 bar (giá trị này dao động từ 4 đến 10 bar tùy theo nhà chế tạo). Trong trạng thái nghỉ như trong hình trên, lưu lượng 50 l/min xả về bể chứa dầu với độ chênh áp suất là 5 bar. le the truyen Cennitec Van tiết kiệm năng lượng M P A BT a b D1 100 l/min P1 75 bar Chỉnh 50 l/min Lò xo điều khiển-5 bar 50 l/min 50 l/min Chỉnh 100 bar 70 bar Giả thiết rằng tải của xy lanh khi đi ra là 70 bar, khi đó lưu lượng dư 50 l/min được xả về bể chứa với độ chênh áp là (70 + 5 = 75 bar). Khi van điều chỉnh lưu lượng 3 cửa được sử dụng thì lưu lượng dư được xả về bể chứa với độ chênh áp tướng ứng với tải của cơ cấu chấp hành. Vì vậy van này còn được gọi là van tiết kiệm năng lượng. le the truyen Cennitec Van tiết kiệm năng lượng M P A BT a b D1 100 l/min P1 100 bar Chỉnh 50 l/min Lò xo điều khiển-5 bar 100 l/min 0 l/min Chỉnh 100 bar 100 bar Khi tải của cơ cấu chấp hành tăng lên thì bộ điều chỉnh áp suất tự cân bằng để luôn giữ cho độ chên áp luôn là 5 bar. Khi tải tăng đến ngưỡng cài đặt của van, trong trường hợp này là 100 bar, thì toàn bộ lưu lượng của bơm sẽ trả về bể chứa dầu. le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng Bộ chia lưu lượng được dùng để chia lưu lượng thành 2 hay nhiều thành phần theo một tỉ lệ nhất định. Bộ chia lưu lượng có 2 dạng chính đó là dịch chuyển thể tích và con trượt. Dạng dịch chuyển thể tích bao gồm hai hay nhiều động cơ thủy lực lắp trên cùng một trục, quay cùng một vận tốc. P1 Q1 P2 Q2 P3 Q3 P Q Vg1 Vg2 Vg3 Q1 = Vg1n, Q2 = Vg2 n Q3 = Vg3n Vậy, Q1 : Q2 : Q3 = Vg1 : Vg2 : Vg3 Q1 + Q2 + Q3 = Q Trong đó, n = vận tốc động cơ (rps), Q = lưu lượng của động cơ (m3/s), Vg = thể tích riêng của động cơ (m3/s). Bằng cách dùng bộ chia lưu lượng dạng thể tích này, lưu lượng có thể được chia thành 2 hay nhiều phần khác nhau, với tỉ lệ cho trước. le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng Bộ chia lưu lượng dạng này cũng có thể dùng để tăng áp suất đầu ra (xem hình 3.45). Động cơ thứ 2 được nối về bể chứa dầu. Nó kéo động cơ thứ nhất, hoạt động như bơm với áp suất vào là P. Giả thiết rằng hệ thống là lý tưởng, công suất thủy lực đầu vào và đầu ra bằng nhau. Do vậy, P1 Q1 P2 Q2 P Q Vg1 Vg2 Q1P1 + Q2P2 = QP Q1 = Vg1n, Q2 = Vg2n và Q1 + Q2 = Q Vì P2 = 0 nên P1 = P(Vg1+ Vg2)/ Vg1 le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng M P T P A B T ab p0 D1 90 l/min 120 bar P1 P2 P4 90 bar 0 bar 30 bar c dP A A B B T T 3 0 l /m in 60 l/min 3 0 l /m in Xy lanh nhận một lưu lượng là 30 l/min và áp suất xy lanh cần để thắng tải là 90 bar. Áp suất làm việc của bơm là 30 bar. Sở dĩ như vậy là vì bộ chia lưu lượng nhận 90 l/min, nhưng chỉ dùng có 30 l/min để tạo ra công. Hai lưu lượng 30 l/min còn lại xả về bể chứa dầu với áp suất bằng 0. Năng lượng này được chuyển qua cho bộ chia còn lại. Như vậy bộ chia còn lại trở thành bơm với áp suất tại cửa vào là 30 bar và hai động cơ kéo nó đến áp suất 90 bar. Trong hệ thống có sử dụng bộ chia dạng này thì áp suất trung bình của cửa ra sẽ bằng áp suất cửa vào. Trong trường hợp này thì (90 bar + 0 bar + 0 bar)/3 = 100 bar. le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng M P T P A B T ab p0 D1 90 l/min 120 bar P1 P2 P4 90 bar 0 bar 60 bar c dP A A B B T T 3 0 l /m in 30 l/min 3 0 l /m in 30 l/min Để xy lanh có được vận tốc trung bình, vị trí các van phân phối được điều khiển như trong hình. Cuộn dây d được kích hoạt cho phép 30 l/min cấp thêm cho xy lanh. Lúc này áp suất làm việc của bơm sẽ là 60 bar. le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng M P T P A B T ab p0 D1 90 l/min 120 bar P1 P2 P4 90 bar 0 bar 90 bar c dP A A B B T T 3 0 l /m in 0 l/min 3 0 l /m in 60 l/min Để xy lanh đi ra với vận tốc nhanh nhất, các van phân phối được điều khiển như trong hình 3.48c. Áp suất làm việc của bơm ở giai đoạn này đúng bằng tải của xy lanh. le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng M P T P A B T ab p0 D1 90 l/min 120 bar P1 P2 P4 90 bar 0 bar 90 bar c dP A A B B T T 3 0 l /m in 0 l/min 3 0 l /m in 60 l/min Để xy lanh đi ra với vận tốc nhanh nhất, các van phân phối được điều khiển như trong hình. Áp suất làm việc của bơm ở giai đoạn này đúng bằng tải của xy lanh. le the truyen Cennitec Bộ chia lưu lượng M P T P A B T ab p0 D1 90 l/min 120 bar P1 P2 P4 0 bar 90 bar 90 bar c dP A A B B T T 3 0 l /m in 0 l/min 3 0 l /m in 60 l/min Để xy lanh đi về với vận tốc nhanh nhất, vị trí của các van phân phối được điều khiển. le the truyen Cennitec Các phương pháp điều chỉnh vận tốc của xy lanh a) Điều chỉnh lưu lượng ngõ vào Q (l/min) q (l/min) p (bar) (Q-q) (l/min) A (cm2) a (cm 2) Lưu lượng do bơm cung cấp là Q (l/min) Lưu lượng cần chỉnh cho xy lanh là q (l/min) Lưu lượng dư xả va van an tòan là (Q – q) (l/min) Năng lượng mất mát là [P x (Q - q)]/600 (kW), P (bar) là giá trị cài cho van giới hạn áp suất. Vận tốc của xy lanh trong trường hợp này là v = q/6A (m/s). Dầu vào xy lanh sẽ bị nén trước khi xy lanh bắt đầu chuyển động. Lực (hoặc áp suất) cần di chuyển xy lanh từ trạng thái đứng yên sẽ lớn hơn lực (hoặc áp suất) cần để duy trì chuyển động của xy lanh. Khi tải bắt đầu chuyển động, lực cản giảm và áp suất trong piston rơi do sự tăng thể tích đột ngột. Do vậy với cách điều khiển này sẽ tồn tại những thời điểm không ổn định trong chuyển động của xy lanh. le the truyen Cennitec Các phương pháp điều chỉnh vận tốc của xy lanh Điều chỉnh lưu lượng ngõ ra Q (l/min) q (l/min) p (bar) A (cm2) a (cm 2) A a q A a qQ - (l/min) Trong trường hợp này lưu lượng của bơm cũng cần phải lớn hơn lưu lượng cần điều chỉnh. Như đã trình bày trong hình 3.51, lưu lượng dư phải xả qua van giới hạn áp suất trong trường hợp này là (Q – q(A/a)) (l/min), và vận tốc của xy lanh sẽ là v = q/6a. Vì tỉ lệ diện tích của hai buồng xy lanh là khác nhau nên cần phải chú ý đến áp suất tại buồng nhỏ của xy lanh. Giả sử tỉ lệ diện tích giữa hai buồng xy lanh là A:a = 2:1, nếu áp suất tại buồng lớn của xy lanh là 150 bar thì khi đó áp suất tại buồng nhỏ sẽ là 300 bar. le the truyen Cennitec Các phương pháp điều chỉnh vận tốc của xy lanh Q (l/min) q (l/min) p (bar) A (cm2) a (cm 2) (Q-q) (l/min) 0 (l/min) Lưu lượng dư xả qua van giới hạn áp suất là 0 (l/min). Về lý thuyết đây là phương pháp mang lại hiệu suất cao nhất. Nhưng độ chính xác của phương pháp này phụ thuộc vào độ ổn định của lưu lượng bơm. Phương pháp này nên được sử dụng cho hệ thống mà áp suất hầu như là một hằng số hoặc yêu cầu về độ chính xác của vận tốc cơ cấu chấp hành là không cao. CENNITEC www.themegallery.com
File đính kèm:
bai_giang_truyen_dong_thuy_luc_va_khi_nen_chuong_4_van_dieu.pdf