Bài giảng Thực tập cắt gọt kim loại (tiện)

Học phần I : Sử dụng thiết bị và dụng cụ máy tiện

1. Nội quy xưởng thực tập - Nội quy sử dụng máy.

1.1. Đặt vấn đề.

Máy móc làm giảm cường độ, sức lao động của con người đồng thời làm tăng

năng suất lao động, nhưng nếu sử dụng không đúng phương pháp, quy cách và thiếu

thận trọng thì dễ dàng xảy ra nhưng tổn thất lớn đối với con người, máy móc và làm

ảnh hưởng xấu cho x3 hội. Vì vậy, trước khi bước vào nghề mọi người phải hết sức coi

trọng an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Trước, trong và sau khi làm việc mọi

người phải tuyệt đối nghiêm chỉnh chấp hành các nội quy đượ

 

pdf 219 trang phuongnguyen 1320
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Thực tập cắt gọt kim loại (tiện)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Thực tập cắt gọt kim loại (tiện)

Bài giảng Thực tập cắt gọt kim loại (tiện)
 TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT HƯNG YÊN 
TRUNG TÂM ĐT&THCN CƠ KHÍ 
ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG 
THỰC TẬP CẮT GỌT KIM LOẠI (TIỆN) 
Hưng Yên 2015 
(Tài liệu lưu hành nội bộ) 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 3
Häc phÇn I : Sö dông thiÕt bÞ vµ dông cô m¸y tiÖn 
1. Néi quy x−ëng thùc tËp - Néi quy sö dông m¸y. 
1.1. §Æt vÊn ®Ò. 
 M¸y mãc lµm gi¶m c−êng ®é, søc lao ®éng cña con ng−êi ®ång thêi lµm t¨ng 
n¨ng suÊt lao ®éng, nh−ng nÕu sö dông kh«ng ®óng ph−¬ng ph¸p, quy c¸ch vµ thiÕu 
thËn träng th× dÔ dµng x¶y ra nh−ng tæn thÊt lín ®èi víi con ng−êi, m¸y mãc vµ lµm 
¶nh h−ëng xÊu cho x3 héi. V× vËy, tr−íc khi b−íc vµo nghÒ mäi ng−êi ph¶i hÕt søc coi 
träng an toµn lao ®éng vµ vÖ sinh c«ng nghiÖp. Tr−íc, trong vµ sau khi lµm viÖc mäi 
ng−êi ph¶i tuyÖt ®èi nghiªm chØnh chÊp hµnh c¸c néi quy ®−îc ®Ò ra. 
1.2. Néi quy x−ëng thùc tËp. 
§iÒu 1 : TÊt c¶ c¸c häc sinh, sinh viªn vµo x−ëng thùc tËp ph¶i cã mÆt tr−íc tõ 
2 ÷ 5’, líp tr−ëng tËp trung sü sè líp vµ b¸o c¸o víi gi¸o viªn sè ng−êi v¾ng mÆt. 
§iÒu 2 : Tr−íc khi vµo x−ëng ph¶i kiÓm tra an toµn lao ®éng, quÇn ¸o ph¶i gän 
gµng (cµi hÕt cóc ¸o hoÆc x¾n tay ¸o, ph¶i ®éi mò, ®i dµy, víi n÷ th× tãc ph¶i gon 
trong mò). 
§iÒu 3 : Kh«ng ®−îc sö dông m¸y khi kh«ng ®−îc ph©n c«ng. 
§iÒu 4 : TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc lµm ®å t−, hót thuèc l¸ khi ®øng m¸y. 
§iÒu 5: Trong giê thùc tËp, nÕu x¶y ra tai n¹n lao ®éng, h− háng m¸y mãc ph¶i 
c¾t ®iÖn ë m¸y ngay, gi÷ nguyªn vÞ trÝ lµm viÖc vµ b¸o c¸o víi gi¸o viªn h−íng dÉn. 
§iÒu 6 : NghØ thùc tËp v× èm ®au ph¶i cã giÊy chøng nhËn cña y, b¸c sü. NghØ 
phÐp, häp, c«ng t¸c ph¶i cã giÊy cña l3nh ®¹o nhµ tr−êng. 
§iÒu 7 : Trong giê thùc tËp, ph¶i lu«n cã mÆt t¹i x−ëng, nÕu tõ x−ëng nµy sang 
x−ëng kh¸c ph¶i ®−îc sù ®ßng ý cña gi¸o viªn h−íng dÉn. 
§iÒu 8 : HÕt giê lau chïi m¸y mãc s¹ch sÏ, b«i dÇu mì, kiÓm tra ®Çy ®ñ dông 
cô vµ ®Ó ®óng n¬i quy ®Þnh. Kh«ng ®−îc ®−a dông cô ra ngoµi x−¬ng thùc tËp. Kh«ng 
®−îc tù thay ®æi vËt liÖu lµm bµi tËp khi kh«ng ®−îc sù ®ång ý cña gi¸o viªn h−íng 
dÉn. 
§iÒu 9 : Hµng ngµy, líp tr−ëng, tæ tr−ëng ph¶i nh¾c nhë anh, chÞ, em trong líp 
thùc hiÖn tèt néi quy. 
1.2.Néi quy sö dông m¸y. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 4
§iÒu 1 : TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc sö dông m¸y khi kh«ng ®−îc ph©n c«ng. Kh«ng 
rêi vÞ trÝ m¸y khi m¸y ®ang lµm viÖc. 
§iÒu 2 : Tr−íc khi dïng m¸y, ph¶i ®äc kü vµ lµm theo b¶ng h−íng dÉn ë m¸y, 
ph¶i n¾m v÷ng cÊu t¹o vµ sö dông m¸y thµnh th¹o. 
§iÒu 3 : Tr−íc khi cho m¸y ch¹y ph¶i kiÓm tra an toµn lao ®éng, kiÓm tra m¸y. 
Dïng tay quay thö m©m cÆp, kiÓm tra c¸c bé phËn cña m¸y vµ vËt g¸ xem trªn m©m 
cÆp vµ bµn dao cã v−íng m¾c g× kh«ng, vËt g¸ ®3 ®¶m b¶o ch¾c ch¾n ch−a. 
§iÒu 4 : Khi g¸ hoÆc th¸o vËt gia c«ng ph¶i g¹t c¸c tay g¹t vÒ vÞ trÝ an toµn, 
kh«ng ®−îc lÊy bóa s¾t gâ, ®Ëp chi tiÕt trªn m©m cÆp. Khi g¸ hoÆc th¸o vËt gia c«ng 
xong ph¶i rót ch×a kho¸ m©m cÆp ra ngay. 
§iÒu 5 : Tr−íc khi cho m¸y lµm viÖc ph¶i cho m¸y ch¹y thö 1’ ®Ó kiÓm tra c¸c 
hÖ thèng ®iÒu khiÓn vµ b«i tr¬n. Trong khi lµm viÖc thÊy cã tiÕng kªu kh¸c th−êng 
hoÆc ngöi thÊy mïi khÐt ph¶i lËp tøc t¾t m¸y, c¾t ®iÖn vµ b¸o c¸o víi gi¸o viªn h−íng 
dÉn. 
§iÒu 6 : TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc thay ®æi chiÒu quay cña m¸y mét c¸ch ®ét ngét. 
§iÒu 7 : BÊt cø trong tr−êng hîp nµo còng kh«ng ®−îc thay ®æi tèc ®é khi m¸y 
ch−a dõng h¼n, muèn thay ®æi vÞ trÝ cña tay g¹t ph¶i ®−a nhÑ nhµng, kh«ng dïng bóa 
hoÆc ch©n ®¹p. 
§iÒu 8 : Kh«ng ®−îc söa ch÷a chi tiÕt trªn hai mòi t©m, kh«ng ®−îc ®Ó vËt 
nÆng r¬i xuèng b¨ng m¸y vµ söa ch÷a chi tiÕt trªn b¨ng m¸y. 
§iÒu 9 : Khi th¸o, l¾p m©m cÆp ph¶i lau chïi s¹ch sÏ, cã v¸n kª tr¸nh sù va 
ch¹m gi÷a m©m cÆp vµ b¨ng m¸y. 
§iÒu 10 : Sau giê lµm viÖc, mçi lÇn thay ®æi vËt liÖu còng nh− hµng ngµy, hµng 
tuÇn, hµng th¸ng ph¶i b¶o qu¶n, lau chïi s¹ch sÏ c¸c bé phËn cña m¸y. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 5
2. Nguyªn lý vµ cÊu t¹o m¸y tiÖn 
2.1. Nguyªn lý ho¹t ®éng cña m¸y tiÖn. 
- Muèn gia c«ng mét bÒ mÆt trªn m¸y tiÖn cã h×nh d¸ng kh¸c nhau nh− mÆt 
trô, mÆt c«n, mÆt ®Þnh h×nh...m¸y ph¶i truyÒn cho c¸c c¬ cÊu chÊp hµnh c¸c chuyÓn 
®éng t−¬ng ®èi, c¸c chuyÓn ®éng t−¬ng ®èi nµy phô thuéc vµo bÒ mÆt gia c«ng, h×nh 
d¸ng dao c¾t vµ tu©n theo mét quy luËt nhÊt ®Þnh. 
VD1 : Muèn gia c«ng mÆt A → Chi tiÕt ph¶i quay trßn (n) 
 Dao c¾t ph¶i tÞnh tiÕn (S). 
Trong ®ã n vµ S lµ chuyÓn ®éng t−¬ng ®èi cña m¸y. 
M©m cÆp vµ bµn dao lµ c¸c c¬ cÊu chÊp hµnh thùc hiÖn c¸c chuyÓn ®éng ®ã. 
VD2 : Muèn gia c«ng mÆt ®Þnh h×nh B → Chi tiÕt ph¶i quay trßn (n) 
 Dao chuyÓn ®éng t−¬ng ®èi (S1,S2). 
Tæng hîp hai chuyÓn ®éng ®¬n gi¶n t¹o ra chuyÓn ®éng phøc t¹p S. 
VD3 : VÉn gia c«ng mÆt ®Þnh h×nh B dïng dao tiÖn ®Þnh h×nh th× chØ cÇn vËt 
gia c«ng cã chuyÓn ®éng quay trßn (n). Dao chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn ®¬n gi¶n S theo 
h−íng ngang. 
⇒ChuyÓn ®éng t¹o h×nh bao gåm mäi chuyÓn ®éng t−¬ng ®èi gi÷a dao vµ ph«i 
trùc tiÕp t¹o ra bÒ mÆt gia c«ng. 
C¸c chuyÓn ®éng trong m¸y tiÖn : 
ChuyÓn ®éng chÝnh lµ chuyÓn ®éng t¹o ra tèc ®é c¾t chÝnh, ®ã lµ chuyÓn ®éng 
quay tßn cña ph«i (n). 
ChuyÓn ®éng ch¹y dao lµ chuyÓn ®éng t¹o ra n¨ng suÊt gia c«ng vµ ®é bãng bÒ 
mÆt gia c«ng (lµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña dao c¾t). 
n 
B 
S1 S2 S 
b. 
n 
C 
S 
c. 
A 
S 
n 
a. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 6
ChuyÓn ®éng chÝnh vµ chuyÓn ®éng ch¹y dao ®−îc gäi lµ chuyÓn ®éng c¬ b¶n 
cña m¸y tiÖn. 
Trong ®ã : iV, iS ký hiÖu cho hép tèc ®é vµ hép b−íc tiÕn. 
 i biÓu thÞ sù biÕn ®æi tû sè truyÒn. 
 V, S biÓu thÞ ®¹i l−îng cÇn biÕn ®æi. 
+ XÝch truyÒn ®éng chÝnh lµ ®−êng nèi liÒn tõ ®éng c¬ ®Õn trôc chÝnh (kh©u 
chÊp hµnh) ®Ó thùc hiÖn chuyÓn ®éng t¹o h×nh ®¬n gi¶n. 
Tõ ®éng c¬ qua 1 - 2 - iv - 3 - 4 - 5 - ph«i quay (n) → XÝch tèc ®é. 
+ XÝch ch¹y dao lµ ®−êng nèi liÒn gi÷a c¸c kh©u chÊp hµnh víi nhau ®Ó thùc 
hiÖn sù phèi hîp hai chuyÓn ®éng t¹o h×nh phøc t¹p (tõ ph«i ®Õn dao c¾t). XÝch ch¹y 
dao gåm : XÝch ch¹y dao däc vµ xÝch ch¹y dao ngang. 
Tõ ph«i - 4 - 5 - 6 - is - 7 - 8 - vÝt me → xÝch ch¹y dao. 
⇒ Nguyªn lý : VËt gia c«ng g¸ trªn m©m cÆp cã chuyÓn ®éng quay trßn, dao 
®−îc g¸ trªn gi¸ b¾t dao cã chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn däc, ngang ®Ó c¾t gät. 
Trong mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt th× vËt gia c«ng ®−îc g¸ trªn bµn dao chuyÓn 
®éng tÞnh tiÕn, dao ®ù¬c g¸ trªn m©m cÆp cã chuyÓn ®éng quay trßn ®Ó c¾t gät. 
2.2. CÊu t¹o m¸y tiÖn. 
§éng c¬ 
Trôc chÝnh 
VËt gia c«ng 
Trôc vÝt me 
Dao 
S 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
iV 
iS 
Nguyªn lý chuyÓn ®éng cña m¸y tiÖn 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 7
- M¸y tiÖn cã rÊt nhiÒu lo¹i, mçi lo¹i cã kÝch th−íc vµ cÊu t¹o kh¸c nhau. C¸c 
bé phËn vµ chi tiÕt chñ yÕu cã thay ®æi nh−ng nãi chung vÒ tªn gäi vµ t¸c dông c¬ b¶n 
gièng nhau. 
- M¸y tiÖn v¹n n¨ng bao gåm c¸c bé phËn chñ yÕu sau : Th©n m¸y, ®Çu m¸y, 
hép b−íc tiÕn, hép xe dao, bµn dao vµ ô ®éng. Ngoµi ra cßn cã mét sè bé phËn vµ chi 
tiÕt kh¸c : Bé phËn truyÒn chuyÓn ®éng (®ai truyÒn, c¬ cÊu ®¶o chiÒu, b¸nh r¨ng thay 
thÕ...), thiÕt bÞ ®iÖn, thiÕt bÞ b¬m n−íc vµ lµm nguéi, trôc tr¬n vµ trôc vÝt me... 
2.2.1. Th©n m¸y. 
+ C«ng dông : Dïng ®Ó ®ì ô ®øng, ô ®éng, bµn dao ®ång thêi ®Ó ô ®éng vµ bµn 
dao di chuyÓn, tr−ît trªn b¨ng m¸y. 
+ CÊu t¹o : Do hai khèi däc vµ g©n hîp thµnh ®Ó t¨ng ®é cøng v÷ng cho th©n 
m¸y. Trªn th©n m¸y cã nhøng ®−êng gê h×nh tam gi¸c gäi lµ b¨ng m¸y (®−êng dÉn 
tr−ît h×nh sèng tr©u). B¨ng m¸y ®−îc chÕ t¹o rÊt chÝnh x¸c vµ cã ®é nh½n cao, cÇn 
®¶m b¶o ®é ph¼ng, ®é th¼ng, ®é song song v× nã cã ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn ®é chÝnh 
x¸c gia c«ng cña chi tiÕt. 
- §Çu bªn tr¸i cña th©n m¸y ®−îc l¾p ô ®øng cßn ®Çu kia l¾p ô ®éng. 
- PhÝa d−íi th©n m¸y lµ hai bÖ m¸y th−êng ®óc rçng. VËt liÖu chÕ t¹o lµ gang 
®óc. Khi lµm viÖc, bµn dao vµ ô ®«ng tr−ît trªn b¨ng m¸y theo h−íng däc. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 8
 2.2.2 §Çu m¸y. 
+ C«ng dông: Dïng ®Ó ®ì trôc chÝnh vµ hép tèc ®é, g¸ vËt gia c«ng nhê m©m 
cÆp vµ truyÒn chuyÓn ®éng quay cho vËt gia c«ng, thay ®æi sè vßng quay cña vËt ®ång 
thêi truyÒn chuyÓn ®éng quay cho hép b−íc tiÕn. 
+ CÊu t¹o : Hép rçng b»ng gang ®óc, bªn trong cã hÖ thèng trôc, c¬ cÊu ly hîp, 
c¬ cÊu ®¶o chiÒu vµ b¸nh r¨ng ¨n khíp...Bªn ngoµi cã mét sè tay g¹t ®Ó thay ®æi tèc 
®é, chiÒu quay. 
Trong hép : Trôc chÝnh lµ chi tiÕt chñ yÕu vµ quan träng nhÊt trong ®Çu m¸y, 
trôc chÝnh ®−îc chÕ t¹o b»ng thÐp v× nã cÇn ®é chÝnh x¸c cao, ®é cøng v÷ng vµ ®é 
chÞu t¶i lín. Khi lµm viÖc nã kh«ng ®−îc di chuyÓn theo h−íng däc vµ ngang mµ nã 
chØ truyÒn chuyÓn ®éng cho vËt gia c«ng. Trôc chÝnh cã lç th«ng suèt ®Ó lät thanh 
thÐp dµi, l¾p vµ th¸o mòi t©m khi cÇn. Trªn trôc chÝnh cã l¾p c¸c b¸nh r¨ng ¨n khíp 
víi b¸nh r¨ng trªn c¸c trôc kh¸c vµ nhËn chuyÓn ®éng quay tõ ®éng c¬. Hai ®Çu trôc 
chÝnh cã l¾p c¸c vßng bi ®ì. T©m trôc chÝnh song song víi b¨ng m¸y, nhê c¸c bËc 
b¸nh r¨ng ¨n khíp mµ cã thÓ thay ®æi tèc ®é quay cña trôc chÝnh nªn ng−êi ta gäi ô 
®øng lµ hép tèc ®é. Trong mét sè m¸y, hép tèc ®é ®−îc ®Æt trong bÖ m¸y d−íi th©n 
m¸y. 
2.2.3. Hép b−íc tiÕn. 
+ C«ng dông : 
 - NhËn chuyÓn ®éng tõ quay tõ trôc chÝnh truyÒn ®Õn. 
 - TruyÒn chuyÓn ®éng cho trôc tr¬n vµ trôc vÝt me. 
 - Thay ®æi tèc ®é quay cña trôc tr¬n vµ trôc vÝt me (tøc lµ thay ®æi trÞ sè 
b−íc tiÕn cña dao c¾t khi ch¹y tù ®éng. NÕu kh«ng cã hép b−íc tiÕn th× thay ®éi trÞ sè 
b−íc tiÕn cña dao b»ng c¸ch thay ®æi b¸nh r¨ng thay thÕ a, b, c, d trªn tr¹c ®Çu ngùa). 
+ CÊu t¹o : Vá hép ®óc b»ng gang, l¾p trªn th©n m¸y tiÖn, s¸t phÝa d−íi ô 
®øng. 
Bªn ngoµi cã hÖ thèng c¸c c¬ cÊu ®iÒu khiÓn vµ b¶ng chØ dÉn x¸c ®Þnh b−íc 
tiÕn khi tiÖn tr¬n, tiÖn ren ë c¸c hÖ ren kh¸c nhau (Ren Anh, ren m«®un, ren hÖ 
mÐt...). 
- Bªn trong cã hÖ thèng trôc, b¸nh r¨ng, c¬ cÊu ly hîp vµ mét sè cµng g¹t ®Ó 
thay ®æi trÞ sè b−íc tiÕn ngang, däc. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 9
2.2.4.Hép xe dao. 
+ C«ng dông : NhËn chuyÓn ®éng quay tõ hép b−íc tiÕn qua trôc tr¬n, trôc vÝt 
me, biÕn chuyÓn ®éng quay thµnh chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn däc cña bµn dao khi tiÖn 
tr¬n, tiÖn ren vµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn ngang khi tiÖn tù ®éng ngang (kháa mÆt ®Çu 
hoÆc c¾t ®øt...). 
- Gióp cho thî ®iÒu khiÓn cho dao tiÕn däc, ngang b»ng tay hoÆc tù ®éng. 
Th«ng qua cí cÊu an toµn cã thÓ tù ®«ng ng¾t c¸c chuyÓn ®éng cña bµn dao khi qu¸ 
t¶i. 
+ CÊu t¹o : Hép xe dao l¾p ë phÝa d−íi bµn dao gåm cã : 
- Vá hép b»ng gang, bªn ngoµi cã c¸c tay g¹t, tay ®iÒu khiÓn. Bµn dao tiÕn däc, 
tiÕn ngang tù ®éng vµ tiÕn däc, ngang b»ng tay, tay g¹t ®iÒu chØnh ®Ó tiÖn ren. 
- Bªn trong cã hÖ thèng trôc, b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt, trôc vÝt, ly hîp, c¬ cÊu ®ai èc 
hai nöa, c¬ cÊu b¶o hiÓm khi qu¸ t¶i, trôc tr¬n, trôc vÝt me. 
2.2.5. Bµn dao. 
+ C«ng dông : Dïng ®Ó g¸ dao tiÖn, thùc hiÖn chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña dao 
c¾t theo c¸c h−íng ®Ó c¨t gät vËt gia c«ng. 
+ CÊu t¹o : Bµn dao ®ù¬c ®Æt trªn b¨ng m¸y gåm cã 4 bé phËn sau : 
- Bµn tr−ît däc : Thùc hiÖn chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn däc, tù ®éng b»ng tay (di 
chuyÓn trªn b¨ng m¸y) nhê ®ã dao dÞch chuyÓn song song víi b¨ng m¸y(tÞnh tiÕn cña 
dao c¾t). PhÝa d−íi ®−îc g¸ hép xe dao, phÝa trªn cã mÆt tr−ît h×nh ®u«i Ðn, chÕ t¹o cã 
h−íng vu«ng gãc víi h−íng cña b¨ng m¸y. 
- Bµn tr−ît ngang : Thùc hiÖn chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn ngang tù ®éng hoÆc b»ng 
tay. Dao ®−îc nhËn chuyÓn ®éng cã ph−¬n vu«n gãc víi b¨ng m¸y (t©m trôc chÝnh). 
Bµn tr−ît ngang ®Æt trªn bµn tr−ît däc vµ dÞch chuyÓn däc trong méng ®u«i Ðn nhê cã 
vÝt me vµ ®ai èc bµn dao ngang. VÝt quay t¹i chç, ®ai èc ¨n khíp víi vÝt (®ai èc l¾p 
chÆt víi bµn dao ngang) di chuyÓn kÐo theo bµn tr−ît ngang di chuyÓn. §Ó ®iÒu chØnh 
®é r¬ gi÷a hai mÆt tr−ît ta dïng thanh nªm ®iÒu chØnh. PhÝa trªn bµn tr−ît ngang gia 
c«ng r3nh trßn h×nh ch÷ T ®Ó g¸ m©m quay, trªn mÆt cßn kh¾c v¹ch chia ®é tõ 0 ÷ 45o 
vÒ hai phÝa. 
- Bµn tr−ît däc phô : §−îc g¸ trªn bµn tr−ît ngang nhê cã hai bu l«ng l¾p vµo 
r3nh ch÷ T. Chóng di chuyÓn víi nhau trong r3nh mang c¸ (r3nh ®u«i Ðn) nhê trôc vÝt 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 10 
vµ ®ai èc bµn tr−ît däc phô. Thanh nªm còng ®−îc dïng ®Ó khö ®é r¬ gi÷a hai mÆt 
tr−ît cña r3nh ®u«i Ðn. 
- Gi¸ b¾t dao : Dïng ®Ó g¸ dao c¾t, lµ phÇn trªn cïng cña bµn dao, ®Æt trªn bµn 
tr−ît däc phô, ®−îc kÑp chÆt b»ng ren vÝt. Gi¸ b¾t dao ®−îc chÕ t¹o lµ khèi vu«ng, 
xung quanh gia c«ng 4 r3nh vu«ng ®Ó l¾p 4 con dao vµo ®ã vµ kÑp chÆt b»ng c¸c vÝt. 
2.2.6. ô ®éng. 
+ C«ng dông : Dïng ®Ó ®ì vËt gia c«ng dµi vµ nÆng, g¸ l¾p mét sè dông cô c¾t 
thong qua b¹c c«n, ®å g¸ phô nh− : mòi khoan, mòi khoÐt, mòi doa, ta r«, bµn ren... 
+ CÊu t¹o : Gåm 3 bé phËn chÝnh : 
- §Õ ô ®éng : Cã thÓ di chuyÓn däc trªn b¨ng m¸y hoÆc cè ®Þnh víi b¨ng m¸y 
nhê c¬ cÊu kÑp lÖch t©m (hoÆc bu l«ng, mò èc vµ c¬ cÊu ®ßn bÈy) th«ng qua tÊm kÑp. 
- Th©n ô ®éng : L¾p trªn ®Õ ô ®éng, cã thÓ di chuyÓn ngang hoÆc cè ®Þnh trªn 
®Õ. Bªn trong l¾p nßng ô ®éng, trôc vÝt, ®ai èc, tay quay nßng ô ®éng. 
- Nßng ô ®éng : ChÕ t¹o b»ng thÐp, bªn ngoµi nßng h×nh trô, ®−îc l¾p vµ cã thÓ 
di chuyÓn trong lç cña th©n ô ®éng. Nßng ®−îc chÕ t¹o r3nh then phÝa d−íi (chèng 
xoay) vµ r3nh gi÷ dÇu b«i tr¬n ë trªn. 
- Bªn trong nßng ô ®éng : §Çu ngoµi lµ lç c«n ®Ó g¸ mòi t©m hoÆc c¸c ®å g¸ vµ 
dông cô c¾t. PhÇn gi÷a lµ lç h×nh trô, phÝa 
sau l¾p ®ai èc ¨n khíp víi trôc vÝt ren 
vu«ng, tay quay nßng ô ®éng mang nßng ô 
®éng chuyÓn ®éng däc ô ®éng. 
* Nguyªn lý lµm viÖc vµ c¸ch ®iÒu 
chØnh : 
- Sau khi níi tay h3m nßng ô ®éng, ta 
quay tay quay lµm cho vÝt quay t¹i chç, ®ai 
èc ¨n khíp víi vÝt, kÐo theo nßng ô ®éng 
tÞnh tiÕn ra vµo, khi muèn cè ®Þnh nßng ô ®éng ta chØ viÖc xiÕt tay h3m l¹i. 
- Muèn th¸o mòi t©m, dông cô c¾t, ®å g¸ ra khái nßng ô ®éng ta quay tay quay 
ho nßng ô ®éng lïi vµo, ®Çu trôc vÝt sÏ ®Èy mòi t©m hoÆc dông cô c¾t ra khái nßng. 
- Xª dÞch ngang ô ®éng b»ng c¸ch níi tay h3m nèi ô ®éng, dïng cê lª vÆn vµo 
vÝt ngang th©n sau, th©n ô ®éng sÏ xª dÞch ngang khi tiÖn c«n. Cßn khi tiÖn trô th× 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 11
®iÒu chØnh cho v¹ch trªn th©n trïng víi v¹ch kh«ng trªn ®Õ cã nghÜa lµ t©m ô ®éng 
trïng víi t©m m¸y. 
C¸ch b¶o qu¶n : Sau ca lµm viÖc ph¶i lau chïi s¹ch sÏ m¸y, tra dÇu mì vµo 
c¸c bé phËn chuyÓn ®éng, tra dÇu vµo vÞ trÝ tra dÇu, kh«ng dïng vËt nÆng gâ vµo c¸c 
tay g¹t. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 12 
3. Thao t¸c, vËn hµnh m¸y tiÖn 
3.1. Thay ®æi tèc ®é vµ ®æi chiÒu quay trôc chÝnh. 
+ Thay ®æi tèc ®é : Trong qu¸ tr×nh gia c«ng hoµn chØnh mét s¶n phÈm kh«ng 
ph¶i chóng ta chØ gi÷ nguyªn mét tèc ®é nhÊt ®Þnh mµ ph¶i thay ®æi mét sè tèc ®é 
kh¸c nhau ®Ó phï hîp víi tõng b−íc c«ng viÖc. 
- §Ó cã thÓ thay ®æi ®−îc tèc ®é theo ý muèn, trªn c¸c m¸y ng−êi ta ®3 bè trÝ 
hai bé phËn c¬ b¶n : Tay g¹t ®iÒu chØnh sè vßng quay cô thÓ t¹i hép tèc ®é, tay g¹t 
®iÒu chØnh tèc ®é trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp ë trªn ô ®øng. 
- Tay g¹t ®iÒu chØnh tèc ®é : ë m¸y T616, T6M16 hoÆc mét sè m¸y kh¸c 
th−êng ®Æt c¸c tay g¹t chØ A - B cho ta tèc ®é gi¸n tiÕp (tèc ®é thÊp) hay tèc ®é trùc 
tiÕp (tèc ®é cao). 
- Tay g¹t ®iÒu chØnh chØ sè vßng quay cô thÓ cña trôc chÝnh ®Æt ë hép tèc ®é 
cho ta hai d3y tèc ®é. VÝ dô : M¸y T616, d3y thø nhÊt ký hiÖu A cho ta tèc ®é  ... h r¨ng cña c¬ 
cÊu ®¶o chiÒu, c¸c b¸nh r¨ng trong hép b−íc tiÕn nhê c¸c tay g¹t g¾n phÝa ngoµi vá 
hép. C¸c b−íc ren ®−îc ghi trong b¶ng g¾n ë ô ®øng cña m¸y. §èi víi ren kh«ng tiªu 
chuÈn , kh«ng cã trong b¶ng th× ta kh«ng ®iÒu chØnh vÞ trÝ c¸c tay g¹t theo b¶ng ®−îc 
mµ ph¶i tÝnh to¸n l¾p b¸nh r¨ng thay thÕ. 
 - Bé b¸nh r¨ng thay thÕ gåm c¸c b¸nh r¨ng Z20, Z25, Z30, Z35 ...®Õn Z120 vµ 
mét b¸nh r¨ng ®Æc biÖt Z127 vµ hai b¸nh r¨ng Z20. Nhê cã bé b¸nh r¨ng nµy ta chän 
®−îc c¸c b¸nh r¨ng phï hîp víi tû sè truyÒn ®3 tÝnh theo c«ng thøc i kÓ trªn. 
3.3. TiÖn ren tam gi¸c ngoµi ren ch½n 
3.3.3. ChuÈn bÞ ph«i ®Ó tiÖn ren. 
- Khi tiÖn ren th−êng 
cã hiÖn t−îng dån Ðp kim lo¹i 
tõ c¸c r3nh ren. V× vËy, 
®−êng kÝnh cña trôc tr−íc khi 
tiÖn ren ph¶i h¬i nhá h¬n 
®−êng kÝnh ngoµi cña ren, 
§o¹n tho¸t ren R·nh tho¸t ren
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 205
chän ®−êng kÝnh cña trôc cÇn tiÖn ren theo b¶ng tuú theo vËt liÖu gia c«ng vµ b−íc 
ren 
- ë ®o¹n cuèi cña ren cã c¾t r3nh ®Ó tho¸t dao, chiÒu réng cña r3nh kh«ng ®−îc 
nhá h¬n b−íc ren(nÕu c¾t b»ng dao hîp kim cøng víi tèc ®é cao th× chiÒu réng r3nh 
tho¸t dao gÊp 2 – 3 lÇn b−íc ren). ChiÒu s©u cña r3nh ph¶i lín h¬n chiÒu s©u cña ren 
kho¶ng 0,1-0,2 mm. 
- §«i khi trªn b¶n vÏ kh«ng vÏ r3nh tho¸t dao mµ vÏ ®o¹n tho¸t dao nghÜa lµ 
kho¶ng mµ t¹i ®ã dao tho¸t ra(ren ë kho¶ng nµy kh«ng hoµn chØnh). 
3.3.4.C¸ch g¸ dao. 
- Dao tiÖn ren ph¶i ®−îc g¸ chÝnh x¸c theo t©m 
cña vËt gia c«ng: NÕu g¸ dao thÊp h¬n t©m tr¾c diÖn sÏ 
sai, nÕu g¸ cao h¬n t©m th× mÆt sau cña dao sÏ cä s¸t 
vµo s−ên ren. 
- Muèn tr¾c diÖn cña ren ®óng dïng d−ìng ®Ó g¸ 
dao. D−ìng ®Æt ¸p vµo víi ®−êng sinh cña vËt gia c«ng 
trªn mÆt ph¼ng n»m ngang ®i qua ®−êng t©m, ®−a dao 
tiÕp xóc víi r3nh d−ìng vµ kiÓm tra b»ng c¸ch quan s¸t 
khe hë cña dao vµ d−ìng. NÕu khe hë ®Òu c¶ hai bªn 
chøng tá dao ®3 g¸ ®óng. Khi ®ã xiÕt chÆt dao l¹i vµ lÊy d−ìng ra. 
3.4. Ph−¬ng ph¸p tiÖn ren b»ng dao. 
- Ren ®−îc c¾t b»ng mét sè l¸t c¾t 
(hµnh tr×nh ch¹y dao). Sau mçi l¸t c¾t, rót 
dao ra khái r3nh vµ ®−a xe dao vÒ vÞ trÝ ban 
®Çu, råi l¹i tiÕp tôc thùc hiÖn l¸t c¾t tiÕp 
theo. Sè lÇn ch¹y dao vµ chiÒu s©u c¾t cña 
mçi l¸t c¾t phô thuéc vµo b−íc ren vµ vËt 
liÖu lµm dao. VD: §Ó tiÖn ren cã b−íc S = 
2-3 mm b»ng dao thÐp giã cÇn tiÖn 5-6 l¸t 
th« vµ 2-3 l¸t tinh. NÕu dïng dao hîp kim 
cøng th× thùc hiÖn 3 l¸t c¾t th« vµ 2 l¸t c¾t 
tinh. 
G¸ dao theo d−ìng
 S¬ ®å c¾t ren b»ng dao ren 
 C¾t ren theo h−íng ngang 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 206
- §Ó c¾t ren trªn mét ®o¹n chiÒu dµi, nªn ®−a dao vÒ vÞ trÝ ban ®Çu b»ng tay 
hoÆc tù ®éng (di chuyÓn nhanh xe dao) khi ®ai èc hai nöa ®3 më. Song tr−êng hîp nµy 
cÇn ph¶i ®¶m b¶o cho dao ren lu«n ¨n khíp víi r3nh ren trong mçi lÇn ch¹y dao. 
- NÕu b−íc ren cña vÝt me chia hÕt cho b−íc ren cña vËt gia c«ng(tøc lµ Svm: S 
= sè nguyªn )- ren “ch½n” th× dao sÏ ¨n khíp víi r3nh khi ®ãng ®ai èc hai nöa ë bÊt 
kú vÞ trÝ nµo cña xe dao. 
- Trong tr−êng hîp c¾t ren cho c¶ lo¹t chi 
tiÕt, nªn chia nguyªn c«ng tiÖn ren lµm hai 
b−íc: tiÖn th« vµ tiÖn tinh. Tr−íc khi tiÖn tinh 
ph¶i mµi l¹i dao. 
- ë thêi ®iÓm b¾t ®Çu c¾t ren, do lùc ®Èy 
h−íng kÝnh nªn dao h¬i bÞ láng ra lµm cho vßng 
ren ®Çu bÞ dµy h¬n so víi c¸c vßng ren kh¸c. 
Vßng ren cuèi cïng bÞ dµy h¬n v× dao ®−îc n¾n 
th¼ng l¹i sau khi kh«ng cßn chÞu t¸c ®éng cña 
c¸c lùc. Sau khi tiÖn xong muèn vÆn mò èc vµo 
®−îc ph¶i dïng dao tiÖn l¹i nh÷ng vßng ren nµy. 
- Ren cã b−íc S ≤ 2mm th× tiÕn dao theo h−íng ngang, thùc hiÖn chiÒu s©u c¾t 
b»ng bµn tr−ît ngang. Nh−ng khi tiÖn tinh cÇn cho chiÒu s©u c¾t nhá t = 0,05 - 0,2 
mm. 
- Ren cã b−íc S ≥ 2 mm ®−îc c¾t gät theo s−ên ren(trong tr−êng hîp nµy chØ 
cã mét l−ìi c¾t c¾t gät). C¾t gät theo ph−¬ng ph¸p nµy dÔ dµng h¬n vµ n©ng cao chÊt 
l−îng ren. §Ó c¾t ren theo s−ên ren, cÇn xoay bµn tr−ît däc phô ®i mét gãc b»ng ε/2 
so víi vÞ trÝ chuÈn cña nã(®èi víi ren hÖ MÐt ε/2 = 300 ) qu¸ tr×nh c¾t gät ®−îc thùc 
hiÖn b»ng tay quay bµn tr−ît däc phô. Mét hoÆc hai l¸t c¾t cuèi cïng ®−îc thùc hiÖn 
b»ng bµn tr−ît ngang. 
3.5. ChÕ ®é c¾t khi tiÖn. 
- ChiÒu s©u c¾t x¸c ®Þnh theo sè l¸t c¾t. 
- B−íc tiÕn ®iÒu chØnh b»ng b−íc ren. 
- Tèc ®é c¾t phô thuéc vµo vËt liÖu gia c«ng vµ vËt liÖu lµm dao: 
S¬ ®å c¾t ren b»ng dao ren 
C¾t ren theo s−ên ren 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 207
Gia c«ng thÐp b»ng dao thÐp giã V = 20-35 m/phót, víi gang V = 10-15 
m/phót 
Gia c«ng thÐp b»ng dao hîp kim cøng V = 100-150 m/phót, víi gang V = 40-
60 m/phót. 
 - TiÖn tinh tèc ®é c¾t t¨ng 1,5-2 lÇn. 
3.6. Bµi tËp øng dông. 
3.6.1. B¶n vÏ. 
10
70
40
M16
3.6.2. Tr×nh tù c«ng viÖc cho luyÖn tËp. 
TT 
Néi dung g¸, 
b−íc 
S¬ ®å g¸, b−íc 
ChÕ ®é c¾t 
t S n 
1 
CÆp ph«i lªn m©m 
cÆp, chèng t©m 
mét ®Çu, rµ trßn 
vµ kÑp chÆt 
60
Ø
18
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 208
2 
TiÖn th« tõ φ18-
φ16-0,2, 
L = 60 mm. 
V¸t c¹nh 15, x 
450. 
Ø
16
60
S
S
n
1 
1,5 
0,15 
0,2 
350 
350 
3 
TiÖn M16, l = 40 
mm, ®¹t Rz20 
n
S
40
M
1
6
0.25 2 90 
3.5.3. D¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc. 
TT HiÖn t−îng Nguyªn nh©n Kh¾c phôc 
1 B−íc ren sai 
- §iÒu chØnh m¸y sai, tÝnh 
to¸n vµ l¾p b¸nh r¨ng thay 
thÕ kh«ng chÝnh x¸c 
- TiÖn thö, kiÓm tra ®óng 
tr−íc khi tiÖn, tÝnh to¸n 
vµ ®iÒu chØnh m¸y chÝnh 
x¸c. 
2 Ren ch−a nhän 
- C¾t ch−a ®ñ chiÒu s©u, sö 
dông mÆt sè bµn tr−ît 
ngang ch−a chÝnh x¸c. 
- §iÒu chØnh chiÒu s©u c¾t 
chÝnh x¸c, dïng ph−¬ng 
ph¸p c¾t thö, kiÓm tra 
b»ng d−ìng 
3 
Ren kh«ng ®óng 
gãc ®é 
- Dao mµi kh«ng ®óng, g¸ 
dao thÊp h¬n t©m vËt gia 
c«ng, ren bÞ mÎ khi c¾t tèc 
®é cao. 
- Mµi l¹i dao, dïng d−ìng 
®Ó kiÓm tra, g¸ dao ®óng 
t©m vËt gia c«ng, mµi gãc 
nhá ®i 20 - 30’ 
4 Ren bÞ ®æ 
- G¸ dao kh«ng vu«ng gãc 
víi ®−êng t©m vËt gia c«ng 
- G¸ dao theo d−ìng 
5 
C¸c vßng ren ®Çu, 
cuèi cßn dµy 
- Dao bÞ ®Èy trong qu¸ 
tr×nh c¾t 
- T¨ng sè l¸t c¾t, gi¶m 
chiÒu s©u c¾t ë c¸c l¸t 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 209
tiÕp theo. 
- Dïng dao c¾t l¹i ë vßng 
ren ®Çu vµ cuèi 
6 
Ren kh«ng tr¬n 
nh½n 
- ChiÒu s©u c¾t lín, c¶ hai 
l−ìi c¾t ®Òu lµm viÖc, dao 
cïn, cã phoi b¸m vµ dung 
dÞch tr¬n nguéi kh«ng ®ñ 
- Gi¶m chiÒu s©u c¾t, c¾t 
theo s−ên ren, mµi s¾c 
dao, gi¶m tèc ®é c¾t vµ 
b«i tr¬n tèt. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 210
4. TiÖn ren tam gi¸c ngoµi, ren lÎ 
4.1. Ph−¬ng ph¸p tiÖn ren lÎ. 
- Riªng ®èi víi ren lÎ, tøc lµ b−íc ren cña trôc vÝt me kh«ng chia hÕt cho b−íc 
ren cña vËt gia c«ng(Svm : S = sè thËp ph©n) th× viÖc thao t¸c m¸y kh¸c so víi tiÖn ren 
ch½n, ®ã lµ sau mçi l¸t c¾t viÖc ®−a dao vÒ vÞ trÝ ban ®Çu b»ng c¸ch ®¶o chiÒu quay 
cña trôc chÝnh vµ kh«ng më ®ai èc hai nöa. 
4.2. Bµi tËp øng dông. 
4.2.1. B¶n vÏ. 
4.2.2. Tr×nh tù c«ng viÖc cho luyÖn tËp. 
T 
T 
Néi dung g¸, b−íc S¬ ®å g¸, b−íc 
ChÕ ®é c¾t 
t S n 
1 
G¸ ph«i lªn m©m cÆp, rµ trßn 
vµ kÑp chÆt. 
TiÖn th« tõ φ20 - φ18-0,2, 
L = 60 mm 
V¸t c¹nh 1,5x450. 
0,7 
1,5 
0,15 
tay 
350 
350 
Rz20 M18x2,5 2x45o 
10 
40 
70 
n 
60 
∅16 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 211
2 
TiÖn th« ren tam gi¸c 
M18x2,5 
L = 40 mm 
TiÖn tinh ren tam gi¸c M18 
ChiÒu dµi L = 40 mm 
0,4 
®Õn 
0,2 
0,0
5 
2,5 
2,5 
90 
60 
4.2.3. D¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc 
TT HiÖn t−îng Nguyªn nh©n Kh¾c phôc 
1 Ren ch−a nhän 
- C¾t ch−a ®ñ chiÒu s©u, sö 
dông mÆt sè bµn tr−ît ngang 
ch−a chÝnh x¸c. 
- §iÒu chØnh chiÒu s©u c¾t 
chÝnh x¸c, dïng ph−¬ng 
ph¸p c¾t thö, kiÓm tra b»ng 
d−ìng 
2 
Ren kh«ng ®óng 
gãc ®é 
- Dao mµi kh«ng ®óng, g¸ dao 
thÊp h¬n t©m vËt gia c«ng, ren 
bÞ mÎ khi c¾t tèc ®é cao. 
- Mµi l¹i dao, dïng d−ìng 
®Ó kiÓm tra, g¸ dao ®óng 
t©m vËt gia c«ng, mµi gãc 
nhá ®i 20-30’ 
3 Ren bÞ ®æ 
- G¸ dao kh«ng vu«ng gãc víi 
®−êng t©m vËt gia c«ng 
- G¸ dao theo d−ìng 
4 
C¸c vßng ren ®Çu, 
cuèi cßn dµy 
- Dao bÞ ®Èy trong qu¸ tr×nh 
c¾t 
- T¨ng sè l¸t c¾t, gi¶m 
chiÒu s©u c¾t ë c¸c l¸t tiÕp 
theo. 
- Dïng dao c¾t l¹i ë vßng 
ren ®Çu vµ cuèi 
5 
Ren kh«ng tr¬n 
nh½n 
- ChiÒu s©u c¾t lín, c¶ hai l−ìi 
c¾t ®Òu lµm viÖc, dao cïn, cã 
phoi b¸m vµ dung dÞch tr¬n 
nguéi kh«ng ®ñ 
- Gi¶m chiÒu s©u c¾t, c¾t 
theo s−ên ren, mµi s¾c dao, 
gi¶m tèc ®é c¾t vµ b«i tr¬n 
tèt. 
6 XÐo ren 
- VÝt me vµ ®ai èc hai nöa bÞ 
r¬, tù nhÊc lªn trong qu¸ tr×nh 
®¶o chiÒu trôc chÝnh, ®uæi ren 
- B¸o thî söa l¹i ®ai èc hai 
nöa, lïi dao ra khái mÆt 
®Çu tõ 2-3 b−íc ren, ®uæi 
n 40 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 212
ch−a chÝnh x¸c ren chÝnh x¸c vµ ®−îc kiÓm 
tra l¹i tr−íc khi tiÖn. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 213
5. TiÖn ren tam gi¸c ngoµi, ren tr¸i 
5.1. Ph−¬ng ph¸p tiÖn 
- Khi tiÖn ren tr¸i th× trôc vÝt me vµ trôc chÝnh quay ng−îc chiÒu nhau. Muèn vËy 
ph¶i sö dông c¬ cÊu ®¶o chiÒu quay cña trôc vÝt me(tay g¹t ®¶o chiÒu) chi xe dao cïng 
víi dao tiÕn tõ ô ®øng ra ô ®éng(tõ tr¸i sang ph¶i), nªn ph¶i c¾t r3nh tho¸t dao. 
5.2. Bµi tËp øng dông 
5.2.1. B¶n vÏ. 
5.2.2. Tr×nh tù c«ng viÖc cho luyÖn tËp 
T 
T 
Néi dung g¸, b−íc S¬ ®å g¸, b−íc 
ChÕ ®é c¾t 
t S n 
1 
G¸ ph«i lªn m©m cÆp, rµ trßn vµ 
kÑp chÆt. 
TiÖn th« tõ φ20 - φ16-0,2, L = 76 
mm 
C¾t r3nh 6x2 
V¸t c¹nh 1,5x450. 
2 
3 
1,5 
0,15 
tay 
tay 
350 
350 
350 
86 
6x2 
∅16 -0,2 n
M16x2(tr¸i) 
10 
6x2 
70 
2x450 Rz20 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 214
2 
TiÖn th« ren tam gi¸c 
M16x2(tr¸i) 
L = 70 mm 
TiÖn tinh ren tam gi¸c M16x2 
ChiÒu dµi L = 70 mm 
0,4 
®Õn 
0,2 
0,05 
2 
2 
90 
60 
5.2.3. D¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc. 
TT HiÖn t−îng Nguyªn nh©n Kh¾c phôc 
1 Ren ch−a nhän 
- C¾t ch−a ®ñ chiÒu s©u, sö dông 
mÆt sè bµn tr−ît ngang ch−a 
chÝnh x¸c. 
- §iÒu chØnh chiÒu s©u 
c¾t chÝnh x¸c, dïng 
ph−¬ng ph¸p c¾t thö, 
kiÓm tra b»ng d−ìng 
2 
Ren kh«ng ®óng gãc 
®é 
- Dao mµi kh«ng ®óng, g¸ dao 
thÊp h¬n t©m vËt gia c«ng, ren bÞ 
mÎ khi c¾t tèc ®é cao. 
- Mµi l¹i dao, dïng 
d−ìng ®Ó kiÓm tra, g¸ 
dao ®óng t©m vËt gia 
c«ng, mµi gãc nhá ®i 
20-30’ 
3 Ren bÞ ®æ 
- G¸ dao kh«ng vu«ng gãc víi 
®−êng t©m vËt gia c«ng 
- G¸ dao theo d−ìng 
4 
C¸c vßng ren ®Çu, 
cuèi cßn dµy 
- Dao bÞ ®Èy trong qu¸ tr×nh c¾t 
- T¨ng sè l¸t c¾t, gi¶m 
chiÒu s©u c¾t ë c¸c l¸t 
tiÕp theo. 
Dïng dao c¾t l¹i ë vßng 
ren ®Çu vµ cuèi 
5 Ren kh«ng tr¬n nh½n 
- ChiÒu s©u c¾t lín, c¶ hai l−ìi c¾t 
®Òu lµm viÖc, dao cïn, cã phoi 
b¸m vµ dung dÞch tr¬n nguéi 
kh«ng ®ñ 
- Gi¶m chiÒu s©u c¾t, 
c¾t theo s−ên ren, mµi 
s¾c dao, gi¶m tèc ®é c¾t 
vµ b«i tr¬n tèt. 
n M16x2(tr¸i) 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 215
6 
BÞ sôc dao vµo ren 
trªn tõng ®o¹n ren 
- Dao cïn, mµi α2 ch−a ®óng gãc 
®é, mòi t©m láng. 
- T«i vµ mµi l¹i dao, 
kiÓm tra b»ng d−ìng, 
chèng l¹i mòi t©m cho 
võa ph¶i, th−êng xuyªn 
tra mì. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 216
6. TiÖn ren tam gi¸c trong 
6.1. Ph−¬ng ph¸p tiÖn ren tam gi¸c trong. 
- Khi tiÖn ren trong lç do dao dµi vµ yÕu nªn qu¸ tr×nh tiÖn chÕ ®é c¾t gi¶m h¬n so 
víi tiÖn ngoµi 20-30%. ViÖc cho dung dÞch tr¬n nguéi khã, kh«ng quan s¸t ®−îc vÞ trÝ 
lµm viÖc cña dao nªn viÖc ®iÒu chØnh vµ tiÖn khã kh¨n h¬n, chÊt l−îng kh«ng cao. Khi 
tiÖn ren trong lç kÝn ph¶i cã r3nh tho¸t dao ®Ó 
tr¸nh mÎ vµ g3y dao g©y ra h− háng s¶n phÈm. 
ChiÒu dµi cña r3nh ren kho¶ng b»ng hai lÇn b−íc 
ren. Qu¸ tr×nh tiÖn ®¸nh dÊu chiÒu dµi trªn c¸n dao 
hoÆc dùa vµo v¹ch sè du xÝch bµn tr−ît däc. 
- G¸ dao: Dïng d−ìng ¸p vµo mÆt ®Çu chi tiÕt 
vµ tiÕn dao 
 vµo kiÓm tra khe hë gi÷a dao vµ d−ìng. 
- §−êng kÝnh lç ph«i tr−íc khi tiÖn: 
dlç = d – 1,1S víi thÐp 
dlç = d – 1,2S víi gang 
dlç = d – 1,3S víi kim lo¹i mµu 
Trong ®ã: dlç ®−êng kÝnh lç tr−íc khi tiÖn ren. 
 d ®−êng kÝnh danh nghÜa cña ren 
 S b−íc ren 
6.2. Bµi tËp øng dông. 
6.2.1. B¶n vÏ. 
25±0.2
Ø
35
M
24
x2
.5
6.2.2. Tr×nh tù c«ng viÖc cho luyÖn tËp 
G¸ dao theo d−ìng 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 217
TT Néi dung g¸, b−íc S¬ ®å g¸, b−íc 
ChÕ ®é c¾t 
t S n 
1 
G¸ ph«i lªn m©m cÆp, rµ trßn 
vµ kÑp chÆt. 
Kho¶ ph¼ng mÆt ®Çu ®¹t 
Rz20, måi lç t©m. 
Khoan lç suèt φ20 
TiÖn lç suèt tõ φ20 - φ21+0,2, 
V¸t c¹nh 1,5x450. 
n
S
S
Ø
24
0,7 
10 
0,5 
1.5 
0,15 
tay 
0,1 
0.2 
350 
270 
350 
350 
2 
TiÖn th« ren tam gi¸c 
M24x2,5 
TiÖn tinh ren tam gi¸c 
M24x2,5 
n
S
M
24
x2
.5
0,4 
®Õn 
0,2 
0,05 
2,5 
2,5 
90 
60 
6.2.3. D¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc. 
TT HiÖn t−îng Nguyªn nh©n Kh¾c phôc 
1 Ren ch−a nhän 
- C¾t ch−a ®ñ chiÒu s©u, sö dông 
mÆt sè bµn tr−ît ngang ch−a 
chÝnh x¸c. 
- §iÒu chØnh chiÒu s©u 
c¾t chÝnh x¸c, dïng 
ph−¬ng ph¸p c¾t thö, 
kiÓm tra b»ng d−ìng 
2 
Ren kh«ng ®óng gãc 
®é 
- Dao mµi kh«ng ®óng, g¸ dao 
thÊp h¬n t©m vËt gia c«ng, ren bÞ 
mÎ khi c¾t tèc ®é cao. 
- Mµi l¹i dao, dïng 
d−ìng ®Ó kiÓm tra, g¸ 
dao ®óng t©m vËt gia 
c«ng, mµi gãc nhá ®i 20-
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 218
30’ 
3 Ren bÞ ®æ 
- G¸ dao kh«ng vu«ng gãc víi 
®−êng t©m vËt gia c«ng 
- G¸ dao theo d−ìng 
4 
C¸c vßng ren ®Çu, 
cuèi cßn dµy 
- Dao bÞ ®Èy trong qu¸ tr×nh c¾t 
- T¨ng sè l¸t c¾t, gi¶m 
chiÒu s©u c¾t ë c¸c l¸t 
tiÕp theo. 
- Dïng dao c¾t l¹i ë vßng 
ren ®Çu vµ cuèi 
5 Ren kh«ng tr¬n nh½n 
- ChiÒu s©u c¾t lín, c¶ hai l−ìi c¾t 
®Òu lµm viÖc, dao cïn, cã phoi 
b¸m vµ dung dÞch tr¬n nguéi 
kh«ng ®ñ 
- Gi¶m chiÒu s©u c¾t, c¾t 
theo s−ên ren, mµi s¾c 
dao, gi¶m tèc ®é c¾t vµ 
b«i tr¬n tèt. 
6 
BÞ sôc dao vµo ren 
trªn tõng ®o¹n ren 
- Dao cïn, mµi α2 ch−a ®óng gãc 
®é, mòi t©m láng. 
- T«i vµ mµi l¹i dao, 
kiÓm tra b»ng d−ìng, 
chèng l¹i mòi t©m cho 
võa ph¶i, th−êng xuyªn 
tra mì. 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 219
7. TiÖn ren l¾p ghÐp 
7.1. Bµi tËp øng dông. 
7.1. B¶n vÏ. 
7.2. D¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc 
TT HiÖn t−îng Nguyªn nh©n Kh¾c phôc 
1 L¾p ghÐp qu¸ chÆt 
- Do kÝch th−íc ®−êng kÝnh trôc 
lín hoÆc ®ai èc nhá. Ren bÞ 
nghiªng, ch−a ®ñ s©u, gãc cña 
dao tiÖn ren kh«ng ®óng nªn tr¾c 
diÖn ren sai 
- KiÓm tra chÝnh x¸c 
kÝch th−íc tr−íc khi tiÖn 
ren, g¸ dao theo d−ìng 
vµ ngang t©m vËt gia 
c«ng. 
- Mµi dao ®óng gãc ®é 
theo d−ìng 
2 L¾p ghÐp qu¸ láng 
- TiÖn lç ®ai èc lín, ®−êng kÝnh 
trôc nhá, tiÖn ren qu¸ nhän lµm 
ren bÞ m¶nh (tr¾c diÖn sai) 
- TiÖn ®óng kÝch th−íc 
trôc vµ lç, tiÖn ren ®óng 
kÝch th−íc, th−êng xuyªn 
kiÓm tra b»ng ca lÝp 
3 
L¾p ghÐp ®Çu láng, 
®Çu chÆt 
- Ph«i bÞ c«n, trôc yÕu bÞ ®Èy, uèn 
ph«i, dao cïn. 
Vßng ren ®Çu bÞ dµy do bÞ ®Èy 
- Mµi dao s¾c, g¸ l¾p 
ch¾c ch¾n, ®óng kü thuËt 
C¾t l¹i vßng ren ®Çu 
M24x2,5 Rz20 
6x2,5 
10 
 86 
2,5x450 
2,5x450 
∅
32
Rz20 
M
24
x2
,5
20 
§¹i häc SPKT H−ng Yªn §Ò c−¬ng bµi gi¶ng 
 220
dao. 
4 
§é bãng kh«ng ®¹t 
(l¾p ghÐp kh«ng ªm) 
- Dao cïn, chÕ ®é c¾t kh«ng hîp 
lý, kh«ng dïng dung dÞch tr¬n 
nguéi 
- Mµi s¾c dao, ®óng gãc 
®é, tiÕn dao theo s−ên 
ren, gi¶m vËn tèc vµ 
chiÒu s©u c¾t 
Dïng dung dÞch tr¬n 
nguéi 

File đính kèm:

  • pdfbai_giang_thuc_tap_cat_got_kim_loai_tien.pdf