Bài giảng Luật và chính sách công - Bài 2: Tổng quan về pháp luật - Phạm Duy Nghĩa
Thảo luận bài đọc: Peerenboom (2011)
Bài viết thảo luận những vấn đề gì?
Nền móng tư tưởng pháp luật Phương Đông
Hệ thống tư pháp các triều đại phong kiến
và các đặc trưng
Du nhập pháp luật Phương Tây
Pháp luật Trung Hoa 1949-1978
Cải cách và phát triển pháp luật sau 1978
Liên hệ với pháp luật Việt Nam?
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Luật và chính sách công - Bài 2: Tổng quan về pháp luật - Phạm Duy Nghĩa", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Luật và chính sách công - Bài 2: Tổng quan về pháp luật - Phạm Duy Nghĩa
![Bài giảng Luật và chính sách công - Bài 2: Tổng quan về pháp luật - Phạm Duy Nghĩa Bài giảng Luật và chính sách công - Bài 2: Tổng quan về pháp luật - Phạm Duy Nghĩa](https://s1.tailieuvn.net/xb70nb5jd4llaq8g/thumb/2022/01/01/bai-giang-luat-va-chinh-sach-cong-bai-2-tong-quan-ve-phap-lu_I3a7oumD7I.jpg)
Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Bài 2 Tổng quan về pháp luật Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Thảo luận bài đọc: Peerenboom (2011) Bài viết thảo luận những vấn đề gì? Nền móng tư tưởng pháp luật Phương Đông Hệ thống tư pháp các triều đại phong kiến và các đặc trưng Du nhập pháp luật Phương Tây Pháp luật Trung Hoa 1949-1978 Cải cách và phát triển pháp luật sau 1978 Liên hệ với pháp luật Việt Nam? Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Tổng quan về lịch sử pháp luật Việt Nam - Huyền sử - Tam giáo đồng nguyên -Điền sản - Cải cách hành chính - Du nhập dân luật Phương Tây - Chế độ cộng hòa -Bao cấp Bắc thuộc Lý -Trần Hình thư Lê (XV-XIX) Quốc triều Hình luật 1460 Nguyễn Hoàng Việt Luật Lệ 1812 Pháp thuộc Dân luật giản yếu Nam Kỳ 1883 Dân luật Bắc kỳ 1931 Hoàng Việt Hộ Luật Trung Kỳ 1931-1936 1945-1975 VNDCCH: HP 1946 HP 1959 VNCH: HP 1967 BLDS 1972 LTM 1972 1976-1986 HP 1980 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Lịch sử luật pháp Việt Nam Lê Triều Hình Luật 1640 Hoàng Việt Luật Lệ 1812 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 MPP5-L2 6 12/2/2014 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Lấy cung và tuyên án (1884-1885) Ảnh tư liệu: Nguyễn Tấn Lộc: Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Thi hành án (1884-1885) Ảnh tư liệu: Nguyễn Tấn Lộc: Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 1908: Lấy cung và thi hành án Ảnh tư liệu: Nguyễn Tấn Lộc: Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Nhà tù Trung tâm Saigon Ảnh tư liệu: Hồi ký Trần Văn Giàu: Hồi ký Nguyễn Mạnh Tường: Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Phán quan 1885 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Phán quan 1915 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Nhạo báng công lý? Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Pháp luật và Đổi mới ở Việt Nam - Đổi mới - Thử nghiệm phi tập trung hóa quyền tài sản (đất đai, DNNN) -Cải cách thành lập DN, tự do kinh doanh -Trù bị gia nhập WTO, nhất thể hóa hệ thống pháp luật - Đổi mới đáng kể hệ thống pháp luật tạo dựng thị trường - Phân quyền nhanh cho thị trường và địa phương - Dự báo: Xây dựng nhà nước hiệu năng và xã hội dân sự có khả năng giám sát Chính quyền 1987-1991 NQ 10 (1988) (khoán 10) QĐ 217 về tự chủ xí nghiệp quốc doanh LDNTN 1990 Luật Cty 1990 1992-1998 HP 1992 LĐĐ 1993 Thí điểm CPH LDNN 1995 1999-2001 HP 1992 sửa đổi 2001 LDN 1999 2003-2004 LĐĐ 2003 LDNNN 2003 LCT 2004 BLTTDS 2004 2005 BLDS 2005 LTM 2005 LDN 2005 LĐT Luật Nhà ở Luật Bảo vệ MT 2005 LSHTT 2005 2006-2010 Luật KD BĐS 2006 Luật BHXH 2006 Luật ban hành VBQPPL 2008 Luật thi hành án dân sự 2008 Chủ đề tiếp -Kiểm soát quyền lực -Xây dựng Bộ máy nhà nước hiệu năng -Trách nhiệm giải trình - Sự tham gia của người dân Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Pháp luật là gì? Xem xét từ góc độ hệ thống quy phạm Legal dogmatism => chủ nghĩa quy phạm => Luật thực định de lege lata Xem xét từ góc độ một thể chế duy trì xã hội ổn định và phát triển Các khuôn mẫu ứng xử được lặp lại, duy trì lâu dài Các thiết chế thực thi Xem xét từ góc độ một dịch vụ công mà nhà nước phải cung cấp (luật pháp và trị an) Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Văn bản quy phạm pháp luật Hiến pháp, Bộ luật, Luật, Nghị quyết của Quốc hội Pháp lệnh, Nghị quyết của UBTV Quốc hội Nghị quyết HĐND tỉnh Quyết định UBND tỉnh Thông tư của 22 bộ Lệnh, Quyết định của Chủ tịch nước Nghị quyết HĐTP TANDTC (áp dụng trong ngành tòa án) Thông tư VKSNDTC Văn bản liên tịch giữa bộ, VKSNDTC, TANDTC, TCXH khác (Mặt trận, Công đoàn, Thanh niên, Phụ nữ, Hội Nông dân, CCB) Nguồn: § 2 Luật ban hành quy phạm pháp luật (2008) Nghị quyết HĐND huyện Quyết định UBND huyện Nghị quyết HĐND xã Quyết định UBND xã Nghị định CP Quyết định TTg Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Bản chất pháp luật Tùy theo hệ nhận thức (paradigm) Thần quyền, luật tự nhiên Khế ước xã hội, pháp luật thực chứng Tính giai cấp, Marxist, Luật học phê phán Các tương quan quyền lực đổi thay nhanh Tập quyền và phân quyền Chuyển đổi từ nhân trị sang chế độ pháp quyền Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Nguồn: WB-Thể chế hiện đại 2010 Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Giải thích một số cặp khái niệm Nhân trị, Pháp trị => (Nội Nho Ngoại Pháp) Pháp chế XHCN => chế độ pháp quyền Nguồn luật => quyền giải thích pháp luật => từ luật thế tục tới luật tự nhiên Văn bản pháp luật (luật viết, luật thành văn) Án lệ (thông luật, tiền lệ pháp) Tập quán (tập quán pháp) Học thuyết, lẽ công bằng (cảm nhận công lý) Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Tư duy luật học Lập pháp, hành pháp và tư pháp Quan hệ pháp luật Chủ thể, địa vị pháp lý => [người] Khách thể => [quyền và nghĩa vụ] Tư duy khái quát hóa cao độ khi lập pháp Tư duy diễn giải khi áp dụng Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Tổng quan về các lý thuyết của luật học Thuyết diễn giải quy phạm de lege lata => biện luận để tìm ra luật (finding law) Thuyết đề xuất quy phạm de lege ferenda Thuyết quy nạp Thuyết khái quát hóa, xây dựng chế định Thuyết xây dựng các định nghĩa Thuyết về các nguyên tắc của luật chuyên ngành Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Chức năng của pháp luật Các chức năng xã hội chung: Định chuẩn ứng xử, tạo ra thói quen Làm cho hành xử của người khác có thể dự báo trước được Xác lập nghĩa vụ và quyền của các cá thể Tạo nên giá trị, liên kết nhóm Chức năng gắn với chính sách của nhà nước Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 ©Fukuyama 2004: Những chức năng của nhà nước C h ứ c n ă n g t ố i th iể u C h ứ c n ă n g t ru n g b ìn h N h à n ư ớ c ca n t h iệ p c ó h iệ u q u ả C u n g c ấp d ịc h v ụ c ô n g Q u ố c p h ò n g , an h n in h t rậ t tự B ảo v ệ sở h ữ u t ư n h ân Đ iề u h àn h k in h t ế v ĩ m ô S ứ c k h ỏ e, y t ế cộ n g đ ồ n g C ải t h iệ n , đ ảm b ảo c ô n g b ằn g B ảo v ệ n g ư ờ i n g h èo C an t h iệ p k h i th ị tr ư ờ n g b ất l ự c G iá o d ụ c, b ảo v ệ m ô i tr ư ờ n g K iể m s o át đ ộ c q u y ền B ìn h đ ẳn g v ề cơ h ộ i B ảo h iể m A n s in h x ã h ộ i C h ín h s ác h c ô n g n g h iệ p P h ân p h ố i p h ú c lợ i Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 © Fukuyama 2004: Hiệu lực và hiệu quả của nhà nước Phạm vi chức năng của nhà nước H iệ u n ă n g c ủ a n h à n ư ớ c Nhà nước hiệu quả Nhà nước hiệu năng Nhà nước tối thiểu Nhà nước (toàn trị) Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 Vấn đề: Hiệu lực và chất lượng pháp luật Đo lường chất lượng văn bản pháp luật dựa trên quy phạm OECD • Các tiêu chí của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008 WGI từ 1996 cho đến nay • PAPI (UNDP) Đo lường qua khảo sát thể chế cạnh tranh/thay thế (nhìn nhận pháp luật như một thể chế xã hội Luật pháp như một thể chế (xây dựng, vận hành, thay đổi) Luôn cạnh tranh với các thể chế khác (phi chính thức, thể chế nước ngoài) Điều tra của WB, UNDP WJP: 16 công cụ đo lường chất lương nền pháp quyền www.worldjusticeproject.org Luật & Chính sách công © Phạm Duy Nghĩa, 12/2014 MPP7-2014 OECD: Các yêu cầu cho văn bản pháp luật tốt • Phục vụ các mục tiêu chính xác, rõ ràng đã ấn định trước; • Có cơ sở pháp luật, thực tiễn chắc chắn; • Mang lại lợi ích nhiều hơn là chi phí, có tính tới tác động phân bổ trên toàn xã hội, các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường; • Giảm thiểu chi phí và tác động lệch lạc tới thị trường; • Khuyến khích cạnh tranh, thông qua khuyến khích thị trường và các phương pháp tiếp cận dựa trên cơ sở mục tiêu đã định; • Rõ ràng, đơn giản, thiết thực đối với người sử dụng, • Phù hợp, tương thích với các chính sách, pháp luật khác; • Tương tích ở mức độ tối đa đối với các nguyên tắc về khuyến khích cạnh tranh, thương mại trong pháp luật quốc gia và các điều ước quốc tế
File đính kèm:
bai_giang_luat_va_chinh_sach_cong_bai_2_tong_quan_ve_phap_lu.pdf