Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 8: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa
B. NỘI DUNG
I. NỀN DÂN CHỦ
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
II. NHÀ NƯỚC
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
III. CẢI CÁCH NHÀ NƯỚC
TRONG QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI
HTCT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 8: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 8: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa
![Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 8: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 8: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa](https://s1.tailieuvn.net/xb70nb5jd4llaq8g/thumb/2021/12/02/bai-giang-chu-nghia-xa-hoi-khoa-hoc-chuong-8-nen-dan-chu-xa_F8jya7SsBf.jpg)
1 CH ƯƠ NG 8 NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA T.S Nguyễn Tiến Sỹ Bộ môn: Chủ nghĩa xã hội khoa học 2 A. MỤC Đ ÍCH Nắm vững lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, t ư t ư ởng Hồ Chí Minh về dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa; quán triệt quan đ iểm của Đảng ta về xây dựng chế đ ộ dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; xây dựng niềm tin vào sự nghiệp đ ổi mới đ ất n ư ớc, dân chủ hoá, đ ồng thời đ ấu tranh chống nhận thức và quan đ iểm sai trái. 3 I . NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA II . NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA III . CẢI CÁCH NHÀ N Ư ỚC TRONG QUÁ TRÌNH Đ ỔI MỚI HTCT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY B. NỘI DUNG 4 1. NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1.1 KHÁI NIỆM DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1.2 BẢN CHẤT CỦA NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1.3 HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 5 1.1KHÁI NIỆM DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA a. Một số quan niệm về dân chủ: - Dân chủ (Democatos): chính quyền thuộc về nhân dân, quyền lực thuộc về nhân dân. - Dân chủ là một hình thức tổ chức chính trị – nhà n ư ớc của xã hội ; thừa nhận quyền bình đ ẳng của công dân . - Chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng; dân chủ là sản phẩm tự quyết của nhân dân; dân chủ gắn với vấn đ ề nhà n ư ớc , với chuyên chính và mang tính giai cấp sâu sắc. - Dân chủ là nguyên tắc và ph ươ ng thức hoạt đ ộng của các c ơ quan, tổ chức chính trị . 6 b. Khái niệm dân chủ xã hội chủ nghĩa: Dân chủ xã hội chủ nghĩa là một thể chế chính trị mà trong đ ó quyền lực quản lý xã hội thuộc về nhân dân, là hình thức tự quy đ ịnh của nhân dân đ ể chi phối hoạt đ ộng của các cá nhân và xã hội trên c ơ sở bình đ ẳng về nghĩa vụ và quyền lợi của công dân, đư ợc bảo đ ảm bằng pháp luật của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa. 7 1.2 BẢN CHẤT CỦA DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA - Dân chủ xã hội chủ nghĩa mang bản chất giai cấp công nhân, đ ặt d ư ới sự lãnh đ ạo của Đảng Cộng sản. - Dân chủ xã hội chủ nghĩa kế thừa những tinh hoa của dân chủ chủ nô và dân chủ t ư sản. Nh ư ng dân chủ xã hội chủ nghĩa khác hẳn về chất so với các nền dân chủ tr ư ớc đ ó vì nó đư ợc xây dựng trên c ơ sở chính trị, kinh tế, v ă n hoá,t ư t ư ởng của chủ nghĩa xã hội. - Dân chủ xã hội chủ nghĩa bảo đ ảm quyền lực thuộc về nhân dân lao đ ộng trên tất cả các lĩnh vực của đ ời sống xã hội. - Dân chủ xã hội chủ nghĩa h ư ớng tới mục tiêu giải phóng con ng ư ời, vừa là mục tiêu vừa là đ ộng lực của cách mạng xã hội chủ nghĩa. 8 1.3 HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA a. Khái niệm HTCT XHCN: Hệ thống chính trị XHCN là một chỉnh thể bao gồm Đảng Cộng sản, Nhà n ư ớc XHCN, các tổ chức chính trị – xã hội của quần chúng, cùng với c ơ chế vận hành của nó, nhằm t ă ng c ư ờng vai trò lãnh đ ạo của Đảng Cộng sản, bảo đ ảm quyền lực thuộc về nhân dân lao đ ộng và bảo đ ảm thực hiện thắng lợi mục tiêu XHCN. 9 - HTCT XHCN mang bản chất của giai cấp công nhân. - HTCT XHCN mang bản chất dân chủ. - HTCT XHCN mang tính thống nhất b. Bản chất của HTCT XHCN đư ợc thể hiện qua các đ ặc đ iểm sau: 10 c. Cấu trúc của hệ thống chính trị XHCN CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ XÃ HỘI ĐẢNG CỘNG SẢN NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CÁC Đ OÀN THỂ CT - XH CỦA NHÂN DÂN C Ơ CHẾ VẬN HÀNH 11 2. NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 2.1 Khái niệm nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa 2.2 Bản chất, chức n ă ng, nhiệm vụ của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa 12 2.1 KHÁI NIỆM NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA - Nhà n ư ớc là bộ máy đ ặc biệt đ ể bảo đ ảm sự thống trị về kinh tế, đ ể thực hiện quyền lực chính trị và thực hiện sự tác đ ộng về t ư t ư ởng đ ối với quần chúng. - Nhà n ư ớc chiếm hữu nô lệ, nhà n ư ớc phong kiến và nhà n ư ớc t ư sản là nhà n ư ớc của giai cấp bóc lột dùng đ ể áp bức, bóc lột nhân dân lao đ ộng. - Nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa là một trong những tổ chức chính trị c ơ bản nhất của HTCT XHCN, một công cụ quản lý mà Đảng của GCCN lãnh đ ạo nhân dân tổ chức ra đ ể qua đ ó là chủ yếu nhân dân lao đ ộng thực hiện quyền lực và lợi ích của mình, cũng qua đ ó là chủ yếu mà GCCN và Đảng của nó lãnh đ ạo xã hội về mọi mặt trong quá trình bảo vệ và xây dựng CNXH. 13 2.2 BẢN CHẤT, CHỨC N Ă NG, NHIỆM VỤ CỦA NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Bản chất của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa. Bất kì nhà n ư ớc nào trong xã hội có giai cấp bao giờ cũng mang bản chất của giai cấp thống trị xã hội ( nhà n ư ớc dân chủ chủ nô, nhà n ư ớc quân chủ phong kiến, nhà n ư ớc dân chủ t ư sản ). Khác hẳn về chất so với các kiểu loại nhà n ư ớc tr ư ớc đ ó, nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa ( nhà n ư ớc chuyên chính vô sản ) mang bản chất của giai cấp công nhân,có tính nhân dân rộngrãi và tính dân tộc sâu sắc. Bản chất đ ó do c ơ sở kinh tế và đ ặc đ iểm quyền lực chính trị trong CNXH quy đ ịnh. 14 Bản chất của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa đư ợc thể hiện: - Nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa vừa là bộ máy chính trị – hành chính, một c ơ quan c ư ỡng chế vừa là một tổ chức quản lý kinh tế – xã hội của nhân dân lao đ ộng. - Dân chủ xã hội chủ nghĩa là thuộc tính của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa. - Nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa luôn giữ vai trò tích cực và sáng tạo, là công cụ đ ể xây dựng một xã hội công bằng, bình đ ẳng. 15 b. Chức n ă ng, nhiệm vụ của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa. * Chức n ă ng của Nhà n ư ớc XHCN: Một là, tổ chức xây dựng và quản lý trên mọi lĩnh vực của đ ời sống xã hội theo pháp luật, chính sách, pháp chế XHCN và hệ thống c ơ quan nhà n ư ớc từ trung ươ ng đ ến c ơ sở. Hai là, chuyên chính với mọi loại tội phạm và mọi loại kẻ thù đ ể bảo vệ ĐLDT, chủ quyền đ ất n ư ớc, giữ vững ổn đ ịnh chính trị, trật tự an toàn xã hội; bảo vệ những thành quả cách mạng, bảo vệ chế đ ộ XHCN; đ ồng thời tạo ra những đ iều kiện c ơ bản đ ể ngày càng mở rộng dân chủ trong nhân dân. 16 * Nhiệm vụ của nhà n ư ớc xã hội chủ nghĩa: - Nhiệm vụ chiến l ư ợc, lâu dài của nhà n ư ớc XHCN là : Xây dựng thành công CNXH và bảo vệ vững chắc tổ quốc XHCN. - Nhiệm vụ cụ thể là : Tổ chức nhân dân xây dựng kinh tế – xã hội; giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; trấn áp sự phản kháng của các giai cấp bóc lột đ ã bị đ ánh đ ổ và âm m ư u phản cách mạng; củng cố quốc phòng – an ninh chống xâm l ư ợc và làm tròn nhiệm vụ quốc tế. 17 3. Cải cách nhà n ư ớc Trong quá trình đ ổi mới HTCT ở Việt Nam Hiện nay 3.1 ĐỔI MỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở N Ư ỚC TA HIỆN NAY 3.2 CẢI CÁCH NHÀ N Ư ỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở N Ư ỚC TA HIỆN NAY 18 3.1 ĐỔI MỚI HTCT Ở N Ư ỚC TA HIỆN NAY a. Một số vấn đ ề có ý nghĩa nguyên tắc chung đ ổi mới HTCT ở n ư ớc ta hiện nay: - Một là, kiên trì chủ nghĩa Mác – Lênin, t ư t ư ởng Hồ Chí Minh trong đ ổi mới HTCT. - N ă m là, Đổi mới HTCT phải tích cực vững chắc và thận trọng; có hình thức b ư ớc đ i thích hợp nhằm bảo đ ảm ổn đ ịnh chính trị . - Ba là, Kiên trì mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH. - Hai là, Giữ vững và t ă ng c ư ờng sự lãnh đ ạo của Đảng cộng sản, không chấp nhận đ a nguyên chính trị, đ a đ ảng đ ối lập. - Bốn là, Đổi mới HTCT phải kết hợp với đ ổi mới kinh tế. - Sáu là, Đổi mới phải đư ợc tiến hành đ ồng bộ trong tất cả các bộ phận cấu thành HTCT. 19 b. Nội dung đ ổi mới HTCT ở n ư ớc ta gồm: -Về xây dựng, chỉnh đ ốn ĐCS Việt Nam: cần xác đ ịnh đ úng vai trò, chức n ă ng của Đảng là lãnh đ ạo xã hội trên mọi lĩnh vực; ph ươ ng thức lãnh đ ạo của Đảng thông qua hệ t ư t ư ởng, đư ờng lối, chủ ch ươ ng chiến l ư ợc, ph ươ ng pháp cách mạng; ph ươ ng pháp lãnh đ ạo thông qua giáo dục, tuyên truyền, tổ chức thực tiễn, kiểm tra và nêu g ươ ng. - Về cải cách nhà n ư ớc (có phần đ ề cập riêng) - Đổi mới nội dung, ph ươ ng thức hoạt đ ộng của MTTQ và các đ oàn thể nhân dân. Các tổ chức này cần thực hiện đ úng chức n ă ng, nhiệm vụ là: bảo vệ lợi ích chính đ áng của các thành viên; tập hợp vận đ ộng đ oàn kết, giúp đ ỡ nhau cùng thực hiện đư ờng lối, chủ tr ươ ng của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà n ư ớc, đ iều lệ của tổ chức, vì lợi ích của mình và toàn dân tộc. Ph ươ ng châm, ph ươ ng pháp hoạt đ ộng là: tự nguyện, dân chủ, hiệp th ươ ng, phối hợp hành đ ộng, cùng có lợi trong mục tiêu chung. 20 3.2 CẢI CÁCH NHÀ N Ư ỚC XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY a. Vị trí của vấn đ ề cải cách nhà n ư ớc ở n ư ớc ta hiện nay. Nhà n ư ớc cộng hoà XHCN Việt Nam là bộ phận quan trọng, một mắt xích đ ặc biệt, là trụ cột của HTCTXHCN n ư ớc ta. Do đ ó, cải cách nhà n ư ớc XHCN là một nội dung quan trọng, then chốt đ ể đ ổi mới nâng cao hiệu lực lãnh đ ạo của Đảng và chất l ư ợng hoạt đ ộng của các đ oàn thể quần chúng trong HTCTXHCN ở n ư ớc ta. 21 Vị trí, vai trò đ ó đư ợc thể hiện: - Nhà n ư ớc ta là n ơ i biểu hiện tập trung nhất quyền lực của nhân dân. - Nhà n ư ớc cộng hoà XHCN Việt Nam đư ợc xem là trung tâm của HTCT, là n ơ i liên hệ, tác đ ộng qua lại với tất cả các thiết chế chính trị – xã hội khác trong HTCT; Nhà n ư ớc chi phối tới mọi tổ chức và cá nhân trong xã hội. Mọi thiết chế quyền lực khác đ ều chỉ là lực l ư ợng hỗ trợ cho nhà n ư ớc trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân. 22 b . Ph ươ ng h ư ớng c ơ bản cải cách nhà n ư ớc XHCN Việt Nam hiện nay. - Xây dựng nhà n ư ớc pháp quyền XHCN – nhà n ư ớc pháp quyền của dân, do dân, vì dân, d ư ới sự lãnh đ ạo của Đảng cộng sản Việt Nam. - Xây dựng nhà n ư ớc thực sự là công cụ chủ yếu đ ể thực hện quyền làm chủ của nhân dân. Quyền lực nhà n ư ớc là thống nhát, có sự phân công và phối hợp giữa các c ơ quan nhà n ư ớc trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và t ư pháp. - Cải cách tổ chức và hoạt đ ộng của nhà n ư ớc gắn liền với xây dựng, chỉnh đ ốn Đảng, đ ổi mới nội dung, ph ươ ng thức lãnh đ ạo của Đảng đ ối với nhà n ư ớc. 23 c. Nội dung cải cách Nhà n ư ớc XHCN ở Việt Nam hiện nay: - Một là, đ ổi mới, kiện toàn và nâng cao chất l ư ợng của Quốc hội; đ ể Quốc hội thực sự là c ơ quan quyền lực Nhà n ư ớc cao nhất, thực hiện chức n ă ng lập pháp, quyết đ ịnh ngân sách và thực hiện quyền giám sát tối cao. - Hai là: cải cách hành chính nhà n ư ớc, xây dựng một hệ thống c ơ quan quản lý thống nhất, thông suốt, có hiệu lực và hiệu quả, đ ủ n ă ng lực thực thi các nhiệm vụ trên các lĩnh vực của đ ời sống xã hội. - Ba là: đ ổi mới tổ chức và hoạt đ ộng của hệ thống c ơ quan t ư pháp: toà án, kiểm sát, đ iều tra, thi hành án - Bốn là: t ă ng c ư ờng sự lãnh đ ạo của Đảng đ ối với tổ chức và hoạt đ ộng của bộ máy nhà n ư ớc. - N ă m là: kiên quyêt đ ấu tranh chống quan liêu, tham nhũng trong bộ máy nhà n ư ớc. 24 CẢM Ơ N SỰ THEO DÕI CỦA CÁC BẠN!
File đính kèm:
bai_giang_chu_nghia_xa_hoi_khoa_hoc_chuong_8_nen_dan_chu_xa.ppt